Bilim insanlarına göre El Niño, Pasifik kasırgasını adeta turbo hızına çıkardı, ancak iklim değişikliğinin etkisi çok daha büyük oldu.
Yeni bir araştırma, iklim değişikliği ile El Niño'nun birlikte, geçen ay patlayıcı biçimde güçlenen Polo Kasırgasını adeta turbo beslediğini ortaya koyuyor; Polo, Pasifik'te şimdiye kadar görülen en uzun ömürlü 5. kategori fırtına oldu.
REKLAM
REKLAM
Kömür, petrol ve gazın yakılmasıyla oluşan küresel ısınma iki etkenden daha baskınıydı ve World Weather Attribution ile Climate Central'dan bilim insanlarının 14 Ekim'de yayımladığı ortak çalışmaya göre fırtınanın zaten devasa olan gücüne saatte neredeyse 10 kilometre daha ekledi. El Niño'nun katkısı biraz daha düşüktü, yaklaşık saatte 8 kilometre, diye belirtiyor çalışmanın ortak yazarı.
Araştırmaya göre iklim değişikliği, kasırgayı besleyen koşulların görülme olasılığını 23 kat artırdı; Pasifik'in bazı bölümlerinin doğal ve geçici ısınması olan El Niño ise bu olasılığı 14 kat yükseltti. Tüm bunların nedeni, normalden 2°C’ye kadar daha sıcak olan 31,2°C’lik deniz suyuydu, diyor çalışma.
Süper güçlü bir El Niño'nun yaşandığı bu yıl, Pasifik fırtınalarının şiddeti ve süresi açısından rekorlar kırdı. Polo, Pasifik'te 5. kategori seviyesinde kalınan süre rekorunu iki buçuk güne taşıdı.
'El Niño gelir geçer, iklim değişikliği ise hep daha da kötüleşir'
“El Niño ve iklim değişikliği bu kasırgayı normalde olacağından daha güçlü hale getirdi; ancak iklim değişikliğinin etkisi El Niño’nunkinden bile daha büyük” diyor, World Weather Attribution’ın arkasındaki uluslararası bilim ekibini koordine eden iklim bilimci ve çalışmanın ortak yazarı Friederike Otto.
“El Niño gelir geçer, ama iklim değişikliği yalnızca daha da kötüleşir. Bu da artık Doğu Pasifik’te oluşacak her kasırganın, onu güçlendiren en azından bu iklim değişikliği imzasını taşıdığı anlamına geliyor. Ve biz fosil yakıtları yakmaya devam ettiğimiz sürece, bu etki yalnızca daha da büyüyecek” diye ekliyor Otto.
Araştırmacılar, iklim değişikliği ve El Niño olmasa bile Polo’nun yine de bir canavar fırtına olacağını tespit etti. Ancak rüzgar hızındaki her ek artış, vereceği zararları dramatik biçimde büyütebiliyor.
Polo’nun hızla güçlenişinin şifresini çözmek
Polo Kasırgası nihayetinde Meksika’nın seyrek nüfuslu bir bölgesine ulaşmadan önce belirgin biçimde zayıflamış olsa da, bilim insanları onun yaklaşık 24 saat içinde tropik fırtınadan listelerin zirvesindeki 5. kategori kasırgaya nasıl turbo hızla dönüştüğünü hayranlıkla inceliyor.
New Jersey merkezli bilim ve gazetecilik odaklı kar amacı gütmeyen kuruluş Climate Central’da iklim bilimci ve bilim bölüm başkan yardımcısı olan Kristina Dahl, “Çalışma, farklı atmosferik tehlikeleri doğru bağlama oturtuyor” diyor.
“Bu, El Niño şu anda dünyadaki riskleri yer değiştirse, nerelerin su altında kaldığını, nerelerin kuraklaştığını değiştiriyor olsa bile, tüm bunların arkasındaki baskın sinyalin hâlâ iklim değişikliği olduğunu güçlü biçimde hatırlatan bir çalışma” diye konuşuyor.
Çalışma, fırtınaları besleyen sıcak suya, ne kadar güçlenebileceklerini gösteren bir ölçüt kullanarak odaklandı. Ancak çalışma, El Niño’nun büyük etkisinin görüldüğü üst düzey rüzgar kesmesi üzerine yoğunlaşmadı. El Niño, Atlantik’te genellikle fırtınaların tepesini kesen yüksek irtifa rüzgarlarını artırır. Oysa Pasifik’te, rüzgar desenlerindeki değişimler nedeniyle, fırtınaları zayıflatan bu rüzgarları azaltır.
İki araştırma grubu koşulları biraz farklı biçimde ölçtü ve farklı teknikler kullandı, ancak aynı genel sonuca ulaştı; bu da bulgulara duydukları güveni artırdı. Bununla birlikte, hızlı yapılan çalışma henüz bilimin altın standardı olan hakem değerlendirmesinden geçmedi.
İklim değişikliğinin Polo üzerindeki etkisini hesaplamak için her iki ekip de, daha sıcak olan gerçek dünyamızda yaşananları, sanayi öncesi dönemden bu yana 1,4°C ısınmamış varsayımsal bir dünyayla karşılaştırmaya dayanan, bilim dünyasında kabul gören yöntemi kullandı.
El Niño ile iklim değişikliği nasıl etkileşiyor
Çalışmanın ortak yazarı ve Climate Central bilim insanı Daniel Gilford, inceledikleri sürecin yoldaki arabalarla karşılaştırılabileceğini söylüyor. El Niño kaynaklı rüzgar kesmesi, Atlantik’te olduğu gibi kırmızı ışık, Pasifik’te olduğu gibi yeşil ışık olabiliyor. Pasifik’te o yeşil ışık “devam” diyor ve hem iklim değişikliği hem de El Niño tarafından ısıtılan su, gaz pedalını sonuna kadar basan bir sürücü gibi davranıyor.
Çalışmaya dahil olmayan Albany Üniversitesi’nden atmosfer bilimci Brian Tang, “Bu El Niño’nun ne kadar aşırı olduğu düşünüldüğünde, araştırmanın Polo üzerinde daha büyük etkiyi iklim değişikliğine atfetmesine ilk etapta şaşırdım; ancak uzun vadeli bir bakış açısından bakıldığında, sonuç göründüğü kadar şaşırtıcı olmayabilir” diyor.
Ancak Yale Climate Connections’tan Jeff Masters, Pensilvanya Üniversitesi’nden Michael Mann ve North Carolina State Üniversitesi’nden Carl Schreck adlı üç bağımsız bilim insanı, çalışmanın iklim değişikliğinin Polo’nun gücüne ne kadar katkı yaptığını olduğundan az gösterdiğine inanıyor. Masters, Gilford’un 2019-2023 yılları arasında Atlantik’teki kasırgalara iklim değişikliğinin saatte 30 kilometre eklediğini ortaya koyan 2024 tarihli kendi çalışmasına (kaynak İngilizce) dikkat çekiyor.
Gilford, Perşembe günü yayımlanan raporun iklim değişikliğinin etkisini bir miktar düşük hesaplamış olabileceğini kabul ediyor, ancak başka koşulları da hesaba kattığını ve temkinli davrandığını söylüyor.