Akaryakıt fiyatı uçtu, emisyonlar düştü: Fransa iklim hedeflerinden hâlâ uzak

Fransa sera gazı emisyonlarını azaltma çabalarında beklenmedik bir ivme yakalıyor; ancak bunun bedelini tüketiciler akaryakıt istasyonlarında ödüyor.

REKLAM

REKLAM

İran’daki savaşın tetiklediği fırlayan yakıt fiyatları, insanların daha az dizel satın almasına ve evde gaz kullanımını kısmalarına yol açtı. Bu da, ülkenin çevresel etkisini izlemek için hava kirliliği ve sera gazlarını ölçen Fransız kuruluş Citepa’ya göre, emisyonların 2026’nın ilk yarısında %4,1 azalmasını sağladı.

Fransa, böylece 2025’teki %2,1’e kıyasla bu yıl emisyonlarını %2,8 azaltma rotasına girmiş durumda. Bu da geçen yıla kıyasla 10 milyon ton daha az emisyon anlamına geliyor.

Yine de ülke, uzun vadeli iklim hedeflerine ulaşmak için gerekli hızın gerisinde kalıyor. Fransa, emisyonlarını 1990 seviyelerine kıyasla 2030’a kadar yarıya indirmeyi hedefliyor ancak bu amaca ulaşmak için her yıl yaklaşık %5’lik düşüş gerekiyor.

Akaryakıt fiyatları Fransız tüketiciyi vuruyor

Emisyonlardaki azalmanın önemli bir kısmı, arabaya yakıt doldurmanın maliyetine bağlanıyor. Yıl başından bu yana akaryakıt fiyatları sert yükseldi; İran’daki savaşın Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatını kısmasıyla dizel fiyatı %45 arttı.

O tarihten beri insanlar basitçe daha az yakıt almaya başladı. Dizel satışları, 2026’nın ilk altı ayında %7,3 geriledi. Aynı dönemde ulaşım kaynaklı emisyonlar %4,5 düştü.

Haneler ve ticari binalardan kaynaklanan emisyonlar ise daha da sert azaldı; özellikle ısınma, sıcak su ve yemek pişirmede daha az doğal gaz kullanılması sayesinde yılın ilk yarısında %12 geriye gitti.

Ancak bu aşağı yönlü eğilimin sürmesi beklenmiyor. Citepa, kısmen Fransa’nın komşu ülkelere elektrik sağlamak için daha fazla gazla çalışan santral devreye sokması nedeniyle, yılın ikinci yarısında emisyonlarda yalnızca %1,3’lük bir düşüş öngörüyor.

Enerji sektörünün emisyonlarının ise yıl genelinde %3,6 artması beklenirken, ulaşım ve diğer sektörler düşüş kaydetmeye devam edecek.

Fransa’nın Ekolojik Dönüşüm Bakanı Monique Barbut, düşüşü AFP’ye yaptığı açıklamada “cesaret verici” olarak nitelendirdi ancak bunun “iklim hedeflerimize ulaşmak için henüz yeterli olmadığını” da kabul etti.

Küresel emisyonlar 2020’den bu yana ilk kez düşebilir

Avrupa’nın diğer bölgelerinde emisyonlar yavaş da olsa istikrarlı biçimde geriliyor.

Almanya’da da petrol talebinin düşmesiyle 2026’nın ilk yarısında emisyonlar yaklaşık %2 azaldı. Ancak düşünce kuruluşu Agora Energiewende, ülkenin 2019’da yürürlüğe giren tarihi iklim yasasından bu yana ilk kez yıllık emisyon sınırını yaklaşık 10 milyon tonla aşabileceği konusunda uyarıda bulunuyor (kaynak İngilizce).

Yüksek enerji maliyetleri, Avrupalı haneleri fosil yakıtlara daha ucuz alternatifler aramaya da itti. Isı pompası satışları 2026’nın başında Fransa, Almanya ve Polonya’da %25 arttı ve savaşın başlamasından bu yana elektrikli araç satışlarında da keskin artış görüldü. Bu arada, güneş enerjisinin, Şubat ayında savaşın patlak vermesinden bu yana AB’nin gaz ithalat faturasında tahmini 37,4 milyar avro tasarruf sağladığı hesaplanıyor.

Avrupa dışında da emisyonlar düşüşte. Çin’de 2026’nın ikinci çeyreğinde petrol kullanımı %9 azalırken, karbon emisyonları %1 geriledi; böylece Çin’in emisyonlarındaki ilk düşüşün kömür değil petrole bağlandığı bir dönem yaşandı.

IEA (kaynak İngilizce) öngörülerine dayanan Carbon Brief raporu, küresel fosil yakıt kaynaklı CO2 emisyonlarının bu yıl yaklaşık %0,5 azalabileceğini, bunun da 2020’de kapanmalar nedeniyle emisyonların sert düşmesinden bu yana ilk yıllık gerileme olacağını ortaya koyuyor.

IEA, savaş sona erdiğinde petrol talebinin yeniden artmasını beklese de, güneş ve rüzgar enerjisi, nükleer enerji, elektrikli araçlar ve ısı pompalarının yaygınlaşmasının, fiyatlar dengeye oturduktan sonra bile fosil yakıt kullanımını görece düşük seviyede tutabileceğini belirtiyor. Ajans, bu teknolojilerin 2025’te dünya genelinde yaklaşık 3 milyar ton CO2 emisyonunun atmosfere salınmasını engellemeye yardımcı olduğunu bildiriyor.