Hollanda’nın önde gelen araştırmacılarından Maarten Steinbuch, otomobil sektöründe olduğu gibi uçak üreticilerine de elektrikli modellere geçiş zorunluluğu getirilmesi gerektiğini savunuyor.
Hollanda, elektrikli havacılığa geçişi hızlandırma çabalarında Avrupa ülkelerinin çoğunun önünde yer alıyor.
REKLAM
REKLAM
Dünyanın bataryayla çalışan ilk yolcu uçaklarından biri, Hollandalı girişim Elysian Aircraft tarafından geliştiriliyor. Çalışmalarda önemli mesafe katedildiğini belirten şirketin kurucu ortaklarından Daniel Jacobson, “Altı motoru olacak. Kanatları çok büyük olduğu için katlanabilir kanat uçları kullanıyoruz. Böylece havalimanlarındaki mevcut uçak yanaşma alanlarına sığabiliyoruz,” diyor.
Fosil yakıtlardan kaynaklanan emisyonları azaltmak, dünyanın karşı karşıya olduğu en acil sorunlardan biri. Havacılık da bu emisyonlarda önemli bir paya sahip. Jacobson, “90 yolcuyu başlangıçta 800, ilerleyen dönemde ise bin kilometre taşıyabilmek, dünyadaki uçuşların yarısında emisyonları sıfıra indirmeyi mümkün kılıyor. Bu, dünya genelindeki uçuş faaliyetlerinin çok büyük bir bölümünü oluşturuyor. Havacılığın toplam emisyonlarını da yüzde 20 azaltıyorsunuz,” diyor.
Peki, Avrupa Birliği (AB) elektrikli hava taşımacılığını desteklemeli mi? Elektrikli uçaklar, elektrikli otomobillerin yaygınlaşma sürecinden ne öğrenebilir? Yolcular elektrikli uçaklarla ne zaman seyahat edebilecek?
Euronews Earth, elektrikli havacılığın geleceğini konuşmak üzere Eindhoven Teknoloji Üniversitesi’nin tanınmış makine mühendisliği profesörü Maarten Steinbuch ile bir araya geldi.
Emisyonları azaltma işini havayolu şirketlerine bırakamayız
Karbondioksit (CO2) ve diğer emisyonların etkileri birlikte değerlendirildiğinde havacılık, küresel ısınmanın yüzde 6’sından sorumlu. Kampanya grubu Stay Grounded’ın incelediği verilere göre, zengin ülkelerde havacılığın payı çok daha yüksek.
Havacılık sektörü, iklim üzerindeki etkisinin elbette farkında ve emisyonlarını azaltma sözü verdi. Birleşmiş Milletler’in uluslararası havacılığı düzenlemekten sorumlu kuruluşu Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), “2020’den itibaren karbon nötr büyüme” hedefini benimsedi. Ancak uluslararası havacılıktan kaynaklanan CO2 emisyonları 2020’den bu yana arttı. Çünkü bu hedef, gerçek emisyon azaltımları taahhüt etmek yerine sektörün CO2 emisyonlarının denkleştirilmesine odaklanıyor.
Climate Action Tracker, ICAO’nun 2020 seviyelerini temel alan karbon nötr büyüme hedefini “son derece yetersiz” olarak değerlendiriyor.
Profesör Steinbuch’a göre Avrupa Komisyonu, “mevcut havacılığı mümkün olduğunca sürdürülebilir hale getirmeye” odaklanıyor. Ancak Steinbuch, Komisyonun mevcut uçakların emisyonlarını azaltmaya yardımcı olmak yerine sıfır emisyonlu elektrikli uçaklara geçişi desteklemesi gerektiğini savunuyor.
Elektrikli uçaklar, elektrikli otomobiller kadar yaygınlaşabilir mi?
Elektrikli araçlar, Avrupa genelinde pek çok kişinin tahmininden daha hızlı yaygınlaştı. Uluslararası Enerji Ajansı’na (IEA) göre satışlar 2020’den 2025’e kadar her yıl arttı ve 2025’te dünya genelinde satılan her dört otomobilden biri elektrikliydi. Böylece dünyadaki otomobil parkının yaklaşık yüzde 5’i elektrikli hale geldi. Bu araçlar sayesinde 2025’te günlük 1,2 milyon varillik petrol tüketiminin önüne geçildi.
Bu dönüşüm kendiliğinden gerçekleşmedi. Hükümet politikaları otomobil şirketleri üzerinde baskı oluşturdu. Profesör Steinbuch, “Binek otomobillerin elektrikliye geçişinde, üreticilerin yeterli sayıda elektrikli modeli piyasaya sunması için belirlenen takvimlere sıkı sıkıya bağlı kalınmasının gerçekten işe yaradığını gördüm,” diyor.
Steinbuch, uçak üreticilerine de benzer yükümlülükler getirilmesi halinde somut bir değişim yaşanabileceğine inanıyor.
“Filoların bir bölümünün belirli bir yılda elektrikli hale gelmesini öngören yasal düzenlemelere ihtiyacımız var. Bu dönüşümü mevzuatla da hızlandırmalıyız,” diyor.
Steinbuch’a göre Avrupa Komisyonu, yeni uçak tasarımlarının sertifikalandırılma süreçlerini de hızlandırmalı. Güvenliğin elbette “birinci, ikinci ve üçüncü” öncelik olması gerektiğini vurguluyor.
“Avrupa Komisyonu’nun bu süreçleri hızlandırmak için biraz daha çaba göstermesi faydalı olabilir. Böylece hem elektrikli uçuşların altyapısını geliştiren hem de üretim yapan büyüme aşamasındaki şirketlere ve yeni uçaklar geliştiren girişimlere alan açılabilir,” diyor.
Elektrikli uçuşlar ne zaman herkes için mümkün olacak?
Düşük maliyetli havayolu şirketlerinin sahiplerinin nüfuzlu milyonerler haline geldiğini görmek, geleneksel havacılığın pazardaki hakimiyetini kaybedebileceğini düşünmeyi zorlaştırabiliyor.
Ancak Profesör Steinbuch, elektrikli uçuşların çok uzak olmayan bir gelecekte yaygınlaşacağı konusunda iyimser olmak için pek çok neden bulunduğunu söylüyor. Bunun için belirleyici bir unsur var: bataryalar.
Steinbuch, “Bu bir hayal değil, son derece gerçek. Geliştirme sürecinin en önemli parçası bataryalar. Kilit unsur onlar. Dünya genelinde batarya geliştirmeye milyarlarca euro ve dolar harcanıyor. Neden? Çünkü herkes bataryaların hem ulaşımda hem de enerjide dönüşümün anahtarı olduğunu biliyor,” diyor.
Bataryalar, elektrikli uçakların enerji kaynağı olduğu ve ne kadar süre dayanabildikleri uçakların ne kadar uzağa gidebileceğini belirlediği için kritik öneme sahip.
Steinbuch, “İki kat kapasiteye sahip, kilogram başına 500 vat-saate kadar enerji depolayabilen katı hal bataryalar piyasaya çıkarsa elektrikli uçuşlar çok daha fazla kişinin ilgisini çekecek. O noktaya da yakında ulaşacağız,” diyor.
Makine mühendisliği profesörü Maarten Steinbuch, “Bence 2032 civarında, yani altı yıl içinde, kargo ve yolcu taşımacılığında kullanılacak 500 kilometre menzilli ilk uçakları görebiliriz. Beş koltuklu uçaklardan söz ediyoruz; yani çok küçük bir ölçek. Yine de belirli amaçlara yönelik kullanımlar için bir başlangıç olacak,” dedi.
Steinbuch, 2035’e ilişkin öngörüsünü ise “500 kilometre menzilli, dokuz koltuklu, belki de 20 koltuklu uçaklar görebiliriz,” sözleriyle paylaştı.
Daha büyük uçakların hizmete girmesinin daha uzun süreceğini belirten Steinbuch, “80 veya 90 koltuklu uçaklar içinse 2040’a, hatta belki daha sonrasına bakmak gerekiyor,” diye ekledi.