Fosil yakıtlardan uzaklaşma süreci (TAFF), yıllık BM iklim zirvesinde tartışmaların odak noktasına dönüştü.
Fosil yakıtlara yapılan tüm atıflar, bir çıkış planı oluşturulması yönünde artan ivmeye rağmen, son COP31 taslağından silinmiş durumda.
Ev sahibi ortak Avustralya, perşembe günü (19 Kasım) kömür, petrol ve gazın, iklim değişikliğinin başlıca itici gücü olarak görülen bu yakıtların, aşamalı olarak kullanımının sonlandırılmasının hızlandırılmasını isteyen önceki önerileri metinden çıkaran bir taslak anlaşma açıkladı.
Yıllık BM iklim zirvesine katılan yaklaşık 200 ülkenin, yarına (20 Kasım) kadar nihai bir anlaşmaya varması gerekiyor ancak analistler müzakerelerin bu süreyi aşabileceğini öngörüyor.
COP31 kapsamında varılan anlaşmalar, tüm tarafların uzlaşmasını gerektiriyor, bu da ilerlemenin çoğu zaman yavaş ve kademeli olduğu anlamına geliyor.
Geçen yıl Belém'de düzenlenen COP30 zirvesindekine benzer bir déjà vu yaşanıyor; fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini ifade eden TAFF, fosil yakıt ihraç eden ülkelerin direnci üzerine nihai anlaşma metninden çıkarılmıştı.
COP31 fosil yakıtlardan kaçınıyor
Günler süren gergin istişarelerin ardından, müzakerelere başkanlık eden Avustralya, özgün metnin yarısı uzunluğunda sadeleştirilmiş bir taslak yayımladı; taslak en tartışmalı konulardan bazılarına ilişkin yeni ifadeler ve öneriler içeriyor.
Metinde ilk kez nihai enerji talebinin elektrikle karşılanan küresel payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılması çağrısı yer alıyor; bu, COP31 ev sahibi Türkiye'nin başlıca girişimlerinden biri.
Taslak ayrıca "en iyi mevcut bilim"e atıfta bulunuyor ve Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) çalışmalarına gönderme yapıyor; bunlar COP31'de önemli bir mücadele alanı.
'Her zaman dilemek ve mücadele etmek mümkün'
Taslak anlaşmadan TAFF'nin çıkarılmış olmasına rağmen, birkaç ülke temiz enerjiye geçiş için kendi yol haritalarını yayımladı.
11 Kasım'da Finlandiya, Fransa, Almanya ve Hollanda'nın izinden giderek ulusal bir yol haritası yayımladı ve TAFF'ye bağlılığını teyit etti.
Yaklaşık bir hafta sonra (17 Kasım) Danimarka, Portekiz, Lüksemburg ve İspanya kendi ulusal planlarını açıkladı.
Almanya Çevre Bakanlığı Müsteşarı Heike Henn, taslağın yayımlanmasından önce pazartesi günü (16 Kasım) gazetecilere, TAFF'nin üst karar metnine yerleştirilmesi için "her zaman dilemek ve mücadele etmek" mümkün olsa da bunun kendileri için nihai başarı ölçütü olmadığını söyledi. Henn, "Başarı, hayata geçirmekte, büyüyen bir koalisyonda," diye ekledi.