Bize Ulaşın
Reklam

AB bütçesinde uzlaşma arayışı: Ek kesintiler ve dijital vergi gündemde

Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin
Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa.
Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa. -  ©  European Union
© European Union
By Luca Bertuzzi
Yayınlanma Tarihi ,Son güncelleme
Paylaş Close Button

AB Konseyi Başkanı António Costa, tasarruf yanlısı ülkelerin desteğini kazanmak amacıyla AB'nin 2028-2034 bütçesinde yaklaşık 200 milyar euroluk, yüzde 10'luk kesinti önerdi. Uyum politikası fonlarında da ilk kez kesintiye gidilmesi planlanıyor.

AB Konseyi Başkanı António Costa, yıl sonuna kadar tüm üye ülkelerin desteğini alabilmek amacıyla AB'nin yeni bütçe teklifini sundu. Ancak teklif, perşembe günü yapılacak kritik AB Konseyi toplantısı öncesinde şimdiden ciddi itirazlarla karşı karşıya.

REKLAM
REKLAM

Costa, 2028-2034 dönemini kapsayan Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) müzakerelerinde, İrlanda'nın AB Konseyi Dönem Başkanlığı'nın ekim ayında önemli kesintiler öngören teklifinin ardından devreye girmişti.

İrlanda'nın planı, Almanya, Hollanda ve İsveç'in de aralarında bulunduğu, AB bütçesine net katkı sağlayan ve toplam bütçenin küçültülmesini isteyen tasarruf yanlısı ülkeleri ikna edememişti. Bu ülkelerin taleplerini karşılamak amacıyla Costa, mevcut fiyatlarla hesaplanan bütçede 49 milyar euroluk ek kesintiye gitti.

Böylece Avrupa Komisyonu'nun yaklaşık 2 trilyon euro olarak öngördüğü bütçe, 1,78 trilyon euroya düşürüldü. Bu, 204 milyar euroya karşılık gelen yaklaşık yüzde 10'luk bir kesinti anlamına geliyor. Costa'nın bu adımıyla, bütçede "birkaç yüz milyar euroluk" kesinti yapılmasını isteyen tasarruf yanlısı ülkelerin taleplerini karşılaması ve yıl sonuna kadar tüm üye devletlerin desteğini alması hedefleniyor.

Costa, yeni teklifini sunarken, "Bu teklifin nihai bir anlaşmaya ulaşmak için iyi bir temel oluşturduğuna üç nedenle inanıyorum. İlk olarak, bu bütçe hedeflerimizle örtüşüyor. İkinci olarak, ulusal katkıları makul sınırlar içinde tutuyor. Üçüncü olarak ise yeni öz kaynaklardan oluşan dengeli bir paket içeriyor," dedi.

Ancak kesinti, 2025 fiyatları üzerinden hesaplandığında daha sınırlı kalıyor. Ayrıca teklif, AB'nin ortak borcunun geri ödemesinin ertelenmesini de içeriyor. Tasarruf yanlısı ülkelerin bu ertelemeyi gerçek bir bütçe kesintisi olarak değerlendirmesi beklenmiyor.

Bütçe anlaşmasının gecikmesi halinde bazı AB programları 2028 yılına yetiştirilemeyebilir. Fransa, İtalya ve Polonya gibi kilit ülkelerde yapılacak seçimlerin de müzakereleri daha karmaşık hale getirmesi bekleniyor.

Fransa Cumhurbaşkanlığı kaynaklarından biri gazetecilere yaptığı açıklamada, "AB'nin gelecek çok yıllı bütçesine ilişkin yeni müzakere çerçevesi büyük hayal kırıklığı yarattı. Mevcut haliyle AB Konseyi Başkanı'nın bu teklifi bir anlaşmanın temeli olamaz," ifadelerini kullandı.

Öte yandan Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in, Ukrayna'ya mali desteğin tüm üye ülkeler tarafından oybirliğiyle kabul edilmemesi halinde bütçe anlaşmasına varılamayacağını açıklaması, müzakereleri daha da karmaşık hale getirdi. Merz'in bu çıkışı bazı üye ülkelerin tepkisini çekti.

Costa'nın teklifi, perşembe günü Brüksel'de başlayacak olağanüstü AB Konseyi toplantısında AB liderlerinin görüşmelerine temel oluşturacak.

Harcama programları

Mücadele yalnızca bütçenin büyüklüğüyle değil, kaynakların hangi alanlara aktarılacağıyla da ilgili. Kendilerini "modernleştiriciler" olarak tanımlamayı tercih eden tasarruf yanlısı ülkeler, rekabet gücü ve savunma gibi yeni önceliklere daha fazla kaynak ayrılmasını istiyor.

Diğer tarafta ise Güney ve Doğu Avrupa'dan 17 ülkenin oluşturduğu "Uyum Dostları" grubu bulunuyor. Grup, uyum politikası aracılığıyla düşük gelirli bölgelere sağlanan fonların korunmasını talep ediyor.

Grubun genişliği nedeniyle önceki uzlaşma taslaklarında uyum politikası fonlarına neredeyse hiç dokunulmamıştı. Costa ise ilk kez bu yaklaşımın dışına çıkarak tarım, balıkçılık ve uyum politikası fonlarında toplam 54 milyar euroluk kesinti önerdi. Bu rakam, Avrupa Komisyonu'nun ilk teklifinden yaklaşık yüzde 5 daha düşük.

Rekabet gücü ve savunma harcamalarında ise daha büyük kesintiler öngörülüyor. Bu alanlara ayrılan kaynakların 95,5 milyar euro, yani ilk teklife kıyasla yüzde 16 azaltılması planlanıyor. En büyük kesinti ise 45 milyar euroyla Küresel Avrupa programında öngörülüyor. Bu, Komisyonun teklifine kıyasla yüzde 21'lik bir düşüş anlamına geliyor.

İdari giderler ise İrlanda'nın teklifine kıyasla daha az kesintiye uğruyor. Mevcut fiyatlarla hesaplandığında bu kalemin yaklaşık yüzde 8 azaltılarak 108 milyar euroya düşürülmesi öngörülüyor. İrlanda'nın planında kesinti oranı yüzde 9'du.

Komisyonun ilk bütçe teklifi zaten mevcut bütçenin üzerindeydi. Bu nedenle kesintilere rağmen harcama programlarının büyük bölümünde mevcut Çok Yıllı Mali Çerçeve'ye kıyasla artış yaşanması bekleniyor.

Yeni dijital vergi

Costa'nın teklifindeki temel unsurlardan biri, AB bütçesine mevcut fiyatlarla yılda 64 milyar euro kaynak sağlamayı amaçlayan yeni veya yeniden düzenlenmiş AB çapındaki vergilerden oluşan kapsamlı bir paket.

En dikkat çekici yenilik, çevrim içi reklamcılık, dijital aracılık hizmetleri ve kullanıcı verilerinin ticarileştirilmesinden elde edilen yıllık net ciro üzerinden yüzde 3 dijital hizmet vergisi uygulanması önerisi. Verginin, AB'deki cirosu 50 milyon euronun, küresel cirosu ise 750 milyon euronun üzerinde olan şirketleri kapsaması öngörülüyor.

Söz konusu vergiyi ilk olarak Avrupa Parlamentosu önermişti. Vergi halihazırda Fransa, İspanya ve İtalya'da uygulanıyor. Costa, üye ülkelerin aşılması güç itirazlarıyla karşılaşan ve AB'nin rekabet gücünü artırma hedefiyle çeliştiği gerekçesiyle destek bulamayan Avrupa için Kurumsal Kaynak (CORE) önerisinin yerine dijital vergiyi gündeme getirdi.

Dijital vergiye yönelik itirazların büyük bölümü, bu büyüklükteki teknoloji şirketlerinin çoğunun ABD merkezli olması nedeniyle Washington'ın ticari misillemede bulunabileceği endişesinden kaynaklanıyor. Hesaplamalara göre, ara seçimlerde güç kaybeden Trump yönetiminin misilleme yapma ihtimali daha düşük olabilir.

Avrupa Parlamentosu üyesi Çek Danuše Nerudová (EPP), Euronews'e yaptığı açıklamada, "Bu önlemler, Amerikan dijital devlerinin Avrupalı şirketlere kıyasla çoğu zaman daha düşük vergi ödediği tek pazarda eşit rekabet koşullarının oluşturulmasına da yardımcı olacak" dedi.

Avrupa Parlamentosu, daha geniş bir çevrim içi hizmet yelpazesini kapsayan ve yüzde 5 oranında uygulanacak verginin yılda 25 milyar euroya kadar gelir sağlayabileceğini hesaplamıştı. Costa'nın önerisi ise yılda 5 milyar euroluk gelir öngören Avrupa Komisyonu tahminine daha yakın.

Diğer AB vergileri

CORE önerisinin rafa kaldırılmasıyla en tartışmalı yeni öz kaynak önerisi, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) gelirlerinin yüzde 30'unun AB bütçesine aktarılması oldu. Özellikle Polonya'nın güçlü itirazlarıyla karşılaşan bu öneri, hâlâ uzlaşmadan uzak görünüyor.

İrlanda Dönem Başkanlığı, söz konusu uygulamanın üye ülkelerde Modernizasyon Fonu aracılığıyla aşamalı olarak hayata geçirilmesini önermişti. Costa ise daha kademeli bir geçiş öngörüyor: AB bütçesine aktarılacak payın 2028'de yüzde 0 olması, 2034'te ise yüzde 30'a ulaşması planlanıyor.

Costa, tütün ve tütünle bağlantılı ürünlere yüzde 15 asgari vergi uygulanması önerisini de korudu. En fazla etkilenecek ülkelerin itirazlarını gidermek amacıyla verginin aşamalı olarak artırılması öngörülüyor. Buna göre oran başlangıçta yüzde 5 olacak, üç yıl sonra yüzde 10'a çıkarılacak ve 2034'te yüzde 15'e ulaşacak.

Uzlaşma teklifinde, geri dönüştürülmeyen plastik ambalaj atıkları üzerinden alınan kilogram başına verginin de 2028'de 0,80 eurodan 1,25 euroya yükseltilmesi öngörülüyor.

Daha az tartışma yaratan bir diğer vergi ise üye ülkelerin toplanmayan elektronik atık miktarına göre yapacağı katkılarla ilgili. Uzlaşma taslağında bu tutarın kilogram başına 2 eurodan 2,25 euroya çıkarılması öneriliyor.

Yeni öz kaynaklar arasında muhtemelen en az itirazla karşılaşacak öneri ise karbon yoğun ithalata uygulanan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) gelirleriyle ilgili. Costa, bu gelirlerden AB bütçesine aktarılacak payın Komisyonun ilk teklifindeki yüzde 75'ten yüzde 100'e çıkarılmasını öneriyor.

Teklif ayrıca, Avrupa Parlamentosunun bir diğer önerisi olan kripto varlıklara yönelik yeni bir verginin araştırılması için yetki verilmesini de içeriyor. Ancak söz konusu verginin 2028'den itibaren gelir sağlayacak olgunlukta olmadığı değerlendiriliyor. Uygulama için daha fazla teknik ve hukuki çalışmaya ihtiyaç duyuluyor.

Avrupa Grubu Başkanı ve aynı zamanda Yunanistan Maliye Bakanı olan Kyriakos Pierrakakis'in, 5G ve 6G ağları için radyo frekanslarının tahsisinden elde edilen gelirlerin AB bütçesine aktarılması önerisi de belirli frekans bantları için teklife dahil edildi.

AB'nin ortak borcu

Costa'nın planı, 2028-2034 döneminde NextGenerationEU borcunun geri ödemelerini mevcut fiyatlarla 10 milyar euro azaltmayı da öngörüyor. Son dönemde faiz oranlarında yaşanan artışın geri ödeme maliyetlerini yükselttiği düşünüldüğünde bu önemli bir kesinti anlamına geliyor.

Pandemi sonrası oluşturulan ortak borcun geri ödemeleri 2028'den 2058'e kadar devam edecek. Ancak bir AB yetkilisi gazetecilere yaptığı açıklamada, mevcut borçların yeni borçlarla çevrilmesi konusunda ayrıntı vermeden geri ödeme "profilinin" değiştirildiğini söyledi.

AB yetkilisi, "Anaparanın geri ödenme yöntemini bir miktar değiştiriyoruz. Ödemeler 2028 itibarıyla başlayacak. Ancak aynı tutarda olmayacak; yine de 2028'de başlamış olacak," ifadelerini kullandı.

Erişilebilirlik kısayollarına git
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin

Bu haberler de ilginizi çekebilir