Fransız bir araştırma ekibi, insanların yalnızlık düzeylerini ve bunama risklerini 30 yıl boyunca takip etti.
Yaşlanan yetişkinleri 30 yıl boyunca izleyen yeni bir çalışmaya göre, neredeyse sürekli yalnız olan kişilerde demans geliştirme riski daha yüksek olabilir.
Dünyada 57 milyon kişiyi etkileyen demansın şu an için bir tedavisi yok. Ancak egzersiz, alkol kullanımı ve sigara gibi genetik ve yaşam tarzı etkenlerinin birleşimi, bu hastalığa yakalanma riskini etkileyebiliyor. Lancet tarafından bir araya getirilen bir uzman grubuna (kaynak İngilizce) göre sosyal izolasyon da başka bir risk faktörü.
Bordeaux Üniversitesi'nden araştırmacılar, bu riski ölçmeyi hedefledi. İleri yaştaki ve kronik yalnızlık yaşayan yetişkinlerde, hiç yalnızlık hissetmeyenlere kıyasla demans geliştirme riskinin yüzde 38 daha yüksek olduğunu saptadılar.
Dikkat çekici biçimde, ara sıra hissedilen yalnızlık demans riskiyle anlamlı düzeyde bağlantılı bulunmadı. Çalışmanın sonuçları, Aging & Mental Health (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlandı.
Çalışmanın yazarlarından ve Bordeaux Nüfus Sağlığı Merkezi'nde kıdemli araştırmacı olan Karine Pérès, "Bu ayrım kritik," dedi.
Pérès, "Çoğu insan hayatının bir noktasında yalnızlık yaşar, ancak yalnızlık kronik ve kalıcı hale geldiğinde demans geliştirme riskini artırabilir," diye konuştu.
Araştırmacılar, 1988'den 2018'e kadar izlenen 3 bin 777 yaşlı yetişkinin verilerini analiz etti. Katılımcıları, sekiz yıllık bir dönem içinde yapılan dört araştırma ziyareti temel alınarak "hiç yalnız değil", "ara sıra yalnız" ya da "kronik yalnız" şeklinde sınıflandırdılar. Ardından, katılımcıların sonraki 20 yıl içinde demans geliştirip geliştirmediğine baktılar.
Çalışmaya göre hiç ya da ara sıra yalnız olanların yaklaşık üçte biri ilerleyen dönemde demans geliştirdi. Kronik yalnızlık yaşayan grupta ise bu oran yaklaşık yüzde 49 oldu. Araştırmadaki çoğu kişi düzenli yalnızlık yaşamadı.
Yalnızlık ve sosyal izolasyon tam olarak aynı şey değil. Bordeaux ekibi, yalnızlığın öznel bir deneyim olduğunu ve aileyle yaşasalar ya da başkalarıyla düzenli görüşseler bile insanların kendini yalnız hissedebileceğini belirtti.
Çalışmanın başyazarı Yvanna Simon, "Bu kırılganlık, tatmin edici olmayan ilişkilerden, bakım verme yükünden ya da anlamlı etkinliklerin eksikliğinden de kaynaklanabilir," dedi.
Çalışmanın bazı sınırlamaları var. Yalnızlığı ölçmek için kapsamlı bir değerlendirme yerine tek bir soruya dayanıldı ve araştırmacılar, demans ile yalnızlık arasındaki ilişkiyi etkileyebilecek tüm etkenleri hesaba katmamış olabilir. Ancak bulgular, orta ve ileri yaşta demans ile yalnızlık arasında benzer bir bağ bulan önceki, daha büyük çalışmalarla uyumlu.
Bordeaux ekibi, sağlık çalışanlarının hastalarını yalnızlık açısından taramasını ve daha fazla sosyal etkinliğe katılmaya teşvik etmesini önerdi. Her yaştan insanı karşılayan daha kapsayıcı kamusal alanların da yardımcı olabileceğini belirttiler.
Alzheimer’s Research UK (kaynak İngilizce)'ye göre, ileri yaşta sosyal açıdan etkin kalmak beynin bazı bölgelerini aktif tutmaya ve demansla bağlantılı beyin değişimlerini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak kuruluş, tek bir etkenin demansa tek başına neden olmadığının altını çiziyor.
Örneğin kronik yalnızlık yaşayan kişiler daha az egzersiz yapabilir ve daha sağlıksız beslenebilir; bu da kalp hastalığı ve diyabete katkıda bulunabilir. Bu rahatsızlıklar da demans riskini artırır. Sosyal etkileşimler ise sadece bir başka katman.
Pérès, "Sosyal etkileşimlerin eksikliği bilişsel uyarımı sınırlar, çözülemeyen sosyal stres ise zaman içinde biyolojik yıpranmanın birikmesine yol açar," dedi.