SpaceX–xAI birleşik işletmesinin 1,06 trilyon euroluk değerlemesi, Musk’ın yapay zeka ve uzaya daha fazla ağırlık vermesiyle birlikte Tesla ile olan farkı daraltıyor. Tesla ise yavaşlayan büyüme ve daralan sübvansiyon ortamıyla mücadele ediyor.
Elon Musk’ın SpaceX’i, yapay zekâ girişimi xAI ile birleşmesinin ardından şimdi 1,25 trilyon dolar (1,06 trilyon euro) değerlemeye ulaştı. Bu durum Tesla ile aradaki farkı daraltıyor ve Musk’ın iş imparatorluğu içindeki güç dengesini yeniden şekillendiriyor.
Tesla’nın piyasa değeri yaklaşık 1,58 trilyon dolar (1,34 trilyon euro) seviyesinde bulunuyor. Bu da SpaceX’in son özel değerlemesinden yalnızca yüzde 26 daha yüksek.
Kâğıt üzerinde Musk artık servetinin daha büyük kısmını elektrikli otomobil üreticisinden ziyade roket şirketinden elde ediyor.
Tesla’nın değeri 2026’nın başında geriledi. Şirketin ocak ayı başında araç teslimatlarında yüzde 16’lık düşüş ve 2025 toplam gelirinde yüzde 3’lük azalış açıklamasının ardından hisse bu yıl yaklaşık yüzde 6 geriledi. Bu, şirketin kayıt altındaki ilk yıllık gelir düşüşü oldu.
Ana otomobil işi, Çin ve Avrupa’daki artan rekabetin yanı sıra ABD’de elektrikli araçlara yönelik federal vergi kredisinin sona ermesi nedeniyle baskı altında.
Musk’ın Trump yönetimiyle bağları ve Avrupa’daki aşırı sağ figürlere verdiği destek dahil olmak üzere siyasi faaliyetleri markasının algısını da olumsuz etkiledi.
Elektrikli araç satışları düşerken robotlara yöneliş
Elektrikli araç satışları yumuşarken Musk, Tesla’nın odağını şirketin henüz anlamlı bir iş modeli oluşturamadığı alanlar olarak öne çıkan robotaksi hizmetlerine ve Optimus insansı robotlarına kaydırdı.
Geçen hafta Musk, analistlere Tesla’nın 2025’te teslimatların yüzde 3’ünden azını oluşturan Model S ve Model X üretimini sonlandıracağını ve bu üretim hatlarını Optimus için yeniden kullanacağını söyledi.
Buna karşılık SpaceX, temel pazarlarında hâkim bir konumda. Şirket, NASA ve ABD Savunma Bakanlığı’ndan milyarlarca dolarlık sözleşmelerle yörünge fırlatma hizmetlerinde lider sağlayıcı.
Ayrıca yörüngede 9 binden fazla uydusu bulunan ve yaklaşık 9 milyon müşteriye ulaşan Starlink uydu internet ağını işletiyor.
Bu hafta duyurulan birleşme, SpaceX’i 1 trilyon dolar, xAI’yi ise 250 milyar dolar değerliyor.
Bu anlaşma, xAI’nin geçen yıl sosyal medya platformu X’i (eski adıyla Twitter) hisse takası yoluyla satın aldığı önceki bir anlaşmayı izliyor.
Musk, SpaceX-xAI ortaklığının uzayda veri merkezlerinin geliştirilmesini desteklemeyi amaçladığını ve bunun Dünya’daki enerji kısıtlarını aşabileceğine inandığını söyledi.
Yetkililer, teknik, tedarik zinciri ve finansal zorluklar nedeniyle yakın vadede tam ölçekli bir uygulamanın olası görünmediğini belirtti.
Proje, uzayda radyasyondan korunma ve soğutma için yeni çözümler ile büyük miktarda ağır ekipmanın fırlatılması ve montajının maliyetini gerektirecek.
X için siyasi ve düzenleyici riskler
Yüksek değerlemeye rağmen, birleşme yatırımcılar için yeni riskler yaratabilir. SpaceX kârları, xAI’nin altyapısını finanse etmek için yönlendirilebilirken, yapay zekâ şirketi de birçok pazarda düzenleyici incelemeyle karşı karşıya.
Avrupa, Hindistan, Malezya ve ABD’deki yetkililer, xAI’nin Grok görsel üreticisinin kadınlar ve çocuklar hakkında müstehcen deepfake görüntüler üretmek için kullanılmasının ardından soruşturma başlattı.
Fransız savcılar da bu hafta X’in ofislerine, algoritmik suistimal iddialarına yönelik bir soruşturma kapsamında baskın düzenledi.
Hukuk uzmanları, bu risklerin bir kısmının SpaceX’e de yansıyabileceğini, özellikle Starlink işinin büyük bölümünün uluslararası faaliyet göstermesi nedeniyle bunun mümkün olduğunu söylüyor.
Şimdilik bu karmaşıklıkların, SpaceX özel şirket olarak kaldığı ve Musk’ın kontrolünde olduğu sürece daha kolay yönetilebileceği belirtiliyor.
Gelecekte olası bir halka arz, yatırımcıların yeni düzenleyici ve siyasi risklerle birlikte bu kadar yüksek bir değerlemeyi destekleyip desteklemeyeceği konusunda daha zor soruları gündeme getirecek.