Portekiz Ulusal İstatistik Enstitüsü (INE) tarafından yayımlanan veriler, madalyonun diğer yüzünü ortaya koyuyor. Verilere göre; Kırgızistan, Kazakistan, Azerbaycan, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) yapılan ihracatta devasa artışlar kaydedildi.
Rusya ile yakın ticari bağları bulunan ülkelerin, 2022'de başlayan Ukrayna işgali sonrası Avrupa Birliği (AB) yaptırımlarına tabi olan Portekiz menşeli ürünlere yönelik ithalatında olağan dışı bir artış gözlemleniyor.
REKLAM
REKLAM
Portekiz’in yüksek tirajlı gazetelerinden Público’nun haberine göre, Rusya’nın komşusu olan ülkelere yönelik ihracatın keskin bir şekilde yükselmesi, Portekiz Maliye Bakanlığı’nı harekete geçirdi. Bakanlık, mevcut yaptırımların kapsamını ve olası boşluklarını belirlemek üzere geniş çaplı bir inceleme başlattı.
Doğrudan ticaret durdu, dolaylı ticaret patladı
Rusya'nın Ukrayna'yı işgali üzerine yürürlüğe giren AB yaptırımlarının ardından, Portekiz'in Rusya'ya doğrudan satışları 2021'deki 26 milyon euro seviyesinden neredeyse sıfıra indi. Ancak Portekiz Ulusal İstatistik Enstitüsü (INE) tarafından yayımlanan veriler, madalyonun diğer yüzünü ortaya koyuyor. Verilere göre; Kırgızistan, Kazakistan, Azerbaycan, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) yapılan ihracatta devasa artışlar kaydedildi.
Bu ülkeler arasında özellikle Kırgızistan dikkat çekiyor. Portekiz’in Kırgızistan’a ihracatı 2021 yılında yaklaşık 200 bin euro seviyesindeyken, bu rakam 2025 projeksiyonlarında 6 milyon euroya yaklaştı. Her ne kadar bu rakam Portekiz'in toplam dış ticareti içinde küçük bir paya sahip olsa da, Kırgızistan son yıllarda Portekiz ihracatının en hızlı büyüme gösterdiği destinasyon haline geldi.
Yaptırımlar aracılar vasıtasıyla mı deliniyor?
Satışların en çok arttığı beş ülkenin ortak özelliği, Rusya'ya coğrafi yakınlıkları ve savaş boyunca Moskova ile düzenli ticari ilişkilerini sürdürmeleri. Portekizli yetkililer, birçok yerel firmanın bilerek ya da bilmeyerek, aracı ülkeler üzerinden Rusya'ya uygulanan ambargoları deliyor olabileceğinden şüpheleniyor.
INE verileri, 2022'den bu yana söz konusu ülkelerin hem AB kısıtlamalarına tabi ürünleri daha fazla ithal ettiğini hem de eş zamanlı olarak Rusya'ya yönelik ihracatlarını artırdığını gösteriyor. Yaptırım listesinde yer alan mikroçipler, yarı iletkenler, elektronik ekipmanlar, insansız hava araçları (İHA), endüstriyel bileşenler ve askeri sanayide kullanılabilecek diğer malzemelerin bu ticaretin merkezinde olduğu tahmin ediliyor.
Stratejik ürün: Mantar
Portekiz'in dünyada lider olduğu mantar (mantar meşesi) ihracatı da şüpheli artışın yaşandığı kalemler arasında. Rusya, özellikle şarap üretimi nedeniyle Portekiz mantarının düzenli bir alıcısıydı. Ancak işgal sonrası, askeri amaçlarla da kullanılabileceği gerekçesiyle bu materyal yaptırım listesine alındı.
Rusya’ya mantar satışı 2022’den bu yana dibe vururken, Türkiye, BAE, Kırgızistan ve Kazakistan’a yapılan mantar ihracatında ciddi bir ivme yakalandı.
Avrupa genelinde sıkı denetim
Avrupa Dolandırıcılıkla Mücadele Ofisi (OLAF) ve Polonya makamlarının bu yıl yayımladığı bir rapor, AB menşeli ikinci el araçların Türkiye, Ermenistan, Kazakistan ve Kırgızistan üzerinden dolaylı olarak Rusya'ya gönderildiğini ortaya çıkarmıştı.
Bu gelişme üzerine birçok üye ülkede cezai soruşturmalar başlatılmış ve ihracat kontrolleri sıkılaştırılmıştı.
Portekiz Vergi ve Gümrük Dairesi, Público gazetesine yaptığı açıklamada, Rusya yaptırımlarına uyumu titizlikle takip ettiklerini ve olası usulsüzlüklerle ilgili soruşturmaların sürdüğünü doğruladı.
Yetkililer, ticaret rotalarındaki değişikliğin tek başına bir suç kanıtı olmadığını, ancak mevcut durumun kapsamlı bir incelemeyi zorunlu kıldığını belirtti.