Nükleer enerji, AB’nin enerji karışımının yüzde 12’sini oluşturuyor. Ancak son dönemdeki artışlara rağmen, toplam nükleer enerji üretimi genel olarak düşüş eğiliminde.
ABD ile İsrail’in İran’a ortak saldırıları ve Tahran’ın buna Körfez ülkelerine misillemeyle karşılık vermesi, Avrupa’da gündemin üst sıralarında yer alıyor. Hükümetler, bunun enerji arzı ve yakıt fiyatları üzerindeki risklerini değerlendiriyor.
REKLAM
REKLAM
Burada belirleyici unsurlardan biri enerji bileşimi olacak. Yenilenebilir enerji ve nükleer güce daha fazla yatırım yapmış ülkeler bu tür şoklara karşı daha dayanıklı olabilirken, doğal gaza büyük ölçüde bağımlı ülkeler daha fazla risk altında bulunuyor.
Peki en fazla nükleer enerji üreten ülkeler hangileri? Nükleer enerjinin toplam enerji karışımı ve elektrik üretimi içindeki payı ne kadar?
AB’de 12 ülke nükleer enerji üretiyor.
Avrupa Komisyonu’na göre, "AB enerji kaynakları konusunda teknolojik açıdan tarafsız kalmayı sürdürüyor. Bu da enerjinin hangi kaynaktan sağlanacağına her bir AB ülkesinin kendisinin karar verdiği anlamına geliyor."
Bu ülkeler 2024’te toplam 649 bin 524 gigawatt-saat elektrik üretti. Bu, 2023’e kıyasla yüzde 4,8’lik artış anlamına geliyor. Aynı zamanda 2022’deki düşüşün ardından üst üste ikinci yıllık artış olarak kayda geçti. 2022’de üretim 609 bin 255 gigawatt-saat olmuştu.
Peki bu, uzun vadeli bir yükseliş eğilimine işaret ediyor mu? Pek sayılmaz.
Son iki yıldaki artışlara rağmen, nükleer enerji üretimi zaman içinde geriledi. Eurostat verilerine göre üretim, 2014 ile 2024 arasında yüzde 20, 2004 ile 2024 arasında ise yüzde 30 azaldı.
Petrol ve ham petrol
2024’te AB’nin enerji karışımı beş ana kaynaktan oluştu.
Ham petrol ve petrol ürünleri yüzde 38 ile en büyük paya sahip oldu.
Doğalgaz yüzde 21 pay alırken, onu yüzde 20 ile yenilenebilir enerji yakından izledi. Nükleer enerjinin payı yüzde 12, katı yakıtların payı ise yüzde 10 oldu.
Enerji karışımı Avrupa genelinde büyük farklılık gösteriyor. Bazı ülkeler yenilenebilir enerjinin kullanımını belirgin biçimde artırırken, bazı ülkelerde nükleer enerji ana kaynak olmayı sürdürüyor.
Fransa, yüzde 40 ile nükleer enerjinin payında ilk sırada
2024 itibarıyla Fransa, enerji karışımında nükleer enerjinin payının açık ara en yüksek olduğu ülke konumunda. Fransa’da bu oran yüzde 40,3 seviyesinde.
Fransa’yı yüzde 29,7 ile Slovakya, yüzde 25,6 ile İsveç ve yüzde 23,7 ile Bulgaristan izliyor.
Nükleer enerjinin payı Finlandiya’da yüzde 23,4, Slovenya’da ise yüzde 21,7 ile yüzde 20’nin üzerinde. Çekya da yüzde 19,5 ile bu seviyeye yakın.
Macaristan yüzde 16,6, Belçika yüzde 13,2, İspanya yüzde 11,1 ve Romanya yüzde 9,1 ile dikkat çeken paylara sahip diğer nükleer enerji üreticileri arasında yer alıyor. Hollanda’da ise bu oran yalnızca yüzde 1,1 seviyesinde.
Almanya, Fransa ve Slovakya
Almanya nükleer enerji üretimini durdurdu. AB İstatistik Ofisi Eurostat’a göre, ülkenin nükleer elektrik ürettiği son yıl 2023 oldu ve üretim 2024’te sıfıra indi.
Bu ülkelerin tamamında nükleer enerjinin elektrik üretimindeki payı, enerji karışımındaki payından daha yüksek. Ember ile Energy Institute’un Statistical Review of World Energy verilerine göre bu oran AB genelinde 2025’te yüzde 23,4 seviyesindeydi.
Fransa ile Slovakya, elektrik üretiminde nükleer enerjiye büyük ölçüde dayanıyor. Nükleer enerjinin elektrik üretimindeki payı Fransa’da yüzde 69, Slovakya’da ise yüzde 66,4.
Beş ülkede nükleer enerjinin elektrik üretimindeki payı yüzde 40 civarında bulunuyor. Bunlar Çekya yüzde 42,3, Finlandiya yüzde 40,4, Macaristan yüzde 39,8, Slovenya yüzde 39,2 ve Bulgaristan yüzde 39,1.
Nükleer enerjinin payı Belçika’da yüzde 33,1, İsviçre’de yüzde 31,2 ve İsveç’te yüzde 27,6 ile AB ortalamasının üzerinde seyrediyor.
Bu gösterge için veriler, AB’deki 12 ülkeye ek olarak İsviçre ve İngiltere için de mevcut.
Romanya yüzde 20,5, İspanya ise yüzde 18,7 ile elektrik ihtiyacının yaklaşık beşte birini nükleer enerjiden karşılıyor.
İngiltere'de nükleer enerjinin payı yüzde 12,4 seviyesindeyken, en düşük oran yüzde 3 ile Hollanda’da görülüyor.
Avrupa Komisyonu verilerine göre AB, 2024’te enerjisinin yüzde 43’ünü kendi üretirken, yüzde 57’sini ithal etti.
Benzin ve motorin dahil yakıt fiyatları Avrupa genelinde önemli farklılıklar gösteriyor. Hane halkı için elektrik ve doğalgaz fiyatları da ülkeden ülkeye geniş ölçüde değişiyor.