2025'te Avrupa'da satın alma gücü standardına göre kişi başına GSYH büyük farklılıklar gösteriyor. AB'de her üç kişiden biri, kişi başına GSYH'si AB ortalamasının üzerinde olan bir ülkede yaşıyor.
Satın alma gücü standardı (PPS) cinsinden kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), fiyat düzeyi farklılıklarını hesaba kattığı için ulusal gelir düzeylerini karşılaştırmakta yaygın olarak kullanılan bir göstergedir.
REKLAM
REKLAM
2025'te Avrupa genelinde PPS cinsinden kişi başına GSYH düzeyleri büyük farklılıklar gösteriyor. Eurostat'a göre AB ortalaması 100 olarak alındığında, bu değer Bulgaristan ve Yunanistan'da 68'den Lüksemburg'da 239'a kadar değişiyor. Lüksemburg'daki seviye, Bulgaristan ve Yunanistan'dakinin yaklaşık 3,5 katı.
Bu, fiyat farklılıkları giderildikten sonra AB'deki ortalama bir kişinin, ortak bir mal ve hizmet sepetinden 100 birim satın alabilecek güce sahip olduğu anlamına geliyor. Bulgaristan ve Yunanistan'da bu sepetten yaklaşık 68 birim, Lüksemburg'da ise 239 birim civarında satın alınabiliyor; Lüksemburg'u 237 birimle İrlanda yakından izliyor.
Bu veriler, Lüksemburg ve İrlanda'nın kişi başına GSYH'sinin AB ortalamasının sırasıyla %139 ve %137 üzerinde olmasıyla açık ara önde olduğunu gösteriyor. Buna karşılık Bulgaristan ve Yunanistan'da kişi başına GSYH AB ortalamasının %32 altında.
Bu iki istisna dışında, PPS cinsinden en yüksek kişi başına GSYH'ye sahip ülke AB ortalamasının %134'ü ile Hollanda; onu Danimarka (%127) ve Avusturya (%117) izliyor.
AB ortalamasının üzerinde yer alan diğer ülkeler Almanya (%115), Belçika (%115), İsveç (%110), Malta (%110) ve Finlandiya (%101).
Almanya, kişi başına GSYH'de 'Büyük Dörtlü'ye liderlik ediyor
AB'nin 'Büyük Dörtlü' ekonomileri arasında Almanya, PPS cinsinden kişi başına GSYH'de AB ortalamasının %115'i ile ilk sırada yer alıyor ve %100 eşiğinin üzerinde bulunan tek ülke konumunda. Fransa %98 ile AB ortalamasına yakın seyrederken, onu %96 ile İtalya izliyor. İspanya ise %92 ile bu dört ülke arasında en düşük seviyeye sahip.
AB ortalamasının en az %20 altında kalan sekiz ülke
Yunanistan ve Bulgaristan'a ek olarak altı ülke daha, PPS cinsinden kişi başına GSYH'de AB ortalamasının en az %20 altında bulunuyor. AB ortalaması baz alındığında, bu ülkeler Letonya (%71), Slovakya (%75), Macaristan (%76), Hırvatistan (%78), Romanya (%79) ve Estonya (%79).
Polonya ve Portekiz'de de bu oran AB ortalamasının %81'i ile bu seviyeye yakın.
Lüksemburg ve İrlanda tabloyu tam olarak yansıtmıyor
Ancak Lüksemburg ve İrlanda, özel durumlar olarak öne çıkıyor. Eurostat, Lüksemburg'da çok sayıda yabancı çalışanın istihdam edildiğini ve bunların GSYH'ye katkıda bulunduklarını, ancak yerleşik nüfusa dahil olmadıklarını vurguluyor.
İrlanda'da kişi başına GSYH'nin yüksek olmasını ise kısmen fikri mülkiyet haklarını elinde bulunduran büyük çokuluslu şirketlerin varlığı açıklıyor. Bu varlıklara bağlı sözleşmeli üretim GSYH'yi yukarı çekerken, yaratılan gelirin önemli bir bölümü nihai sahiplerine, yani yurtdışındaki şirketlere geri dönüyor.
AB'de kişi başına GSYH, PPS cinsinden ortalama 41.600 avro
Öncü verilere göre, PPS'ye göre düzeltilmiş avro cinsinden AB'de kişi başına ortalama GSYH 2025'te yaklaşık 41.600 avro seviyesindeydi. AB ülkeleri arasında bu rakam Bulgaristan'da 28.300 avrodan Lüksemburg'da 99.300 avroya kadar değişiyor.
Lüksemburg ve İrlanda'nın yanı sıra, PPS cinsinden kişi başına GSYH Hollanda'da 55.600 avro, Danimarka'da ise 52.800 avro ile 50.000 avronun üzerine çıkıyor.
Almanya'da bu tutar 47.900 avro, Fransa'da ise 40.700 avro. AB'deki 10 ülkede kişi başına GSYH, PPS bazında 35.000 avronun altında kalıyor.
Doğu ile Batı ve Kuzey Avrupa arasındaki fark
Genel olarak Doğu Avrupa ülkeleri PPS cinsinden en düşük kişi başına GSYH'ye sahipken, Batı ve Kuzey Avrupa'daki AB üyeleri en yüksek seviyeleri yakalıyor. Eurostat'a göre, işçi başına ya da çalışılan saat başına üretimle ölçülen işgücü verimliliği ile istihdam oranı, ülkeler arasındaki farkların arkasındaki başlıca etkenler.
Her üç AB vatandaşından biri ortalamanın üzerindeki ülkelerde yaşıyor
2025'te AB'nin 27 üyesinden yalnızca 10'u, PPS cinsinden kişi başına GSYH'de AB ortalamasının üzerine çıkabildi. Bu ülkeler, Birlik nüfusunun yaklaşık yüzde 34'ünü oluşturuyor. Genel olarak bakıldığında, her üç AB vatandaşından biri kişi başına GSYH'nin PPS bazında AB ortalamasının üzerinde olduğu bir ülkede yaşıyor; bu da üye ülkeler arasındaki farkların ne kadar büyük olduğunu gösteriyor.
AB adaylarında kişi başına gelir daha düşük
AB aday ülkeleri, Birleşik Krallık ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri öncü sonuçlara dahil edilmedi. Ancak 2024 verileri, tabloya dair önemli ipuçları sunuyor.
Aday ülkelerde PPS cinsinden kişi başına GSYH belirgin biçimde daha düşük. Bosna-Hersek'te AB ortalamasının %35'i, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya'da %42'si, Sırbistan'da %52'si, Karadağ'da %53'ü ve Türkiye'de %72'si seviyesinde. Türkiye hariç aday ülkelerin tamamında bu oranlar AB üyelerinden daha düşük.
Birleşik Krallık (%99) AB ortalamasına oldukça yakın bir seviyede bulunurken, EFTA ülkelerinde kişi başına GSYH çok daha yüksek. Norveç'te AB ortalamasının %160'ı, İsviçre'de %151'i, İzlanda'da ise %131'i düzeyinde.
Kişi başına fiili bireysel tüketim, hanehalklarının maddi refahı ve yaşam standartlarının temel göstergelerinden biri. Bu ölçüte göre farklar, PPS cinsinden kişi başına GSYH'ye kıyasla daha düşük.