Nominal artış ve enflasyon hesaba katıldığında, AB'de saatlik reel ücretler son beş yılda %3 geriledi. Ücret artışı, Avro bölgesi dışındaki ve düşük ücret düzeyine sahip ülkelerde daha yüksekti.
AB'de saatlik brüt ücret ve maaşlar 2020'de 21,5 avrodan 2025'te 26,2 avroya çıkarak %21,9'luk bir artış gösterdi. Ancak bu artış enflasyonu hesaba katmıyor.
REKLAM
REKLAM
Aynı dönemde mal ve hizmetlere ilişkin tüketici fiyatları %25,6 arttı. Sonuç olarak, toplam reel ücretler %3 geriledi; bu da hane halkının alım gücünün düştüğü anlamına geliyor.
Peki son beş yılda Avrupa genelinde ücretler ve enflasyon nasıl seyretti? 2020'den bu yana reel anlamda hangi ülkeler kazançlı, hangileri kayıpta?
Euronews hesaplamalarına dayanan Eurostat verilerine göre, 30 Avrupa ülkesinin 12'sinde reel ücret ve maaşlar gerilerken 18'inde arttı. Veriler, ulusal para birimleri cinsinden brüt ücret ve maaşlara dayanıyor.
Başta gelen ülkeler euro bölgesinin dışındaydı
Toplamda 2020-2025 döneminde reel ücretlerin %37,4 artmasıyla açık ara kazanan Bulgaristan oldu.
Bulgaristan'da asgari ücretin ortalama brüt ücretin en az %50'si olmasını zorunlu kılan yasa 2023'te yürürlüğe girdi.
Sırbistan (%25,4), Hırvatistan (%21,1) ve Litvanya (%21,1) da %20'nin üzerinde artış kaydetti.
İlk üç ülke 2020'de euro bölgesinin parçası değildi. Bazı ülkeler 2020-2025 arasında katıldığı için, euro bölgesi sınıflandırması 2020'deki bileşimine göre yapıldı.
Euro bölgesi dışında kalan diğer üç ülke Romanya (%19,7), Macaristan (%18,8) ve Polonya (%17,8) da %15 ile %20 arasında reel büyüme kaydetti.
Euro bölgesi içinde ise Slovenya (%14,4), Letonya (%10,6) ve Yunanistan (%8,6) da söz konusu dönemde kayda değer artışlar gördü.
Avrupa ülkelerinin yarısında reel ücretler eksi %5 ile artı %5 arasında değişerek görece sınırlı dalgalanmalara işaret etti.
Dört büyük AB ekonomisinin tamamında reel ücretler geriledi
AB'nin en büyük dört ekonomisinin tamamında reel ücretler geriledi. En büyük düşüş %9,2 ile İtalya'da, ardından %5,9 ile İspanya'da görüldü. Almanya (-%3,2) ve Fransa (-%3,3) ise AB ortalamasının biraz altında kaldı.
İtalya, Avrupa genelinde de en yüksek düşüşü kaydeden ülke oldu.
Ücretlerin brüt olması, vergi değişikliklerinin reel sonuç üzerinde etkili olabileceği anlamına geliyor. Daha düşük vergiler, ele geçen net kazançların artması, daha yüksek vergiler ise bu dönemde azalması anlamına gelebilir. Net maaş oranları Avrupa genelinde büyük farklılıklar gösteriyor.
Ülkeler arası farkları anlamak: “yakalama etkisi”
Pozitif bir reel artış için nominal ücret artışının enflasyonu aşması gerekiyor. Ancak ücret düzeyi de reel büyüme rakamlarını etkiliyor. Bu durum “yakalama etkisi” olarak biliniyor.
Bulgaristan, 2025'te saatlik ücretlerin en düşük olduğu ülkeydi; Macaristan ve Romanya da en düşük beş ülke arasında yer aldı.
Ekonomik açıdan bakıldığında, Bulgaristan örneğinde olduğu gibi ücretleri 2020'de 5,7 avrodan 2025'te 10,5 avroya çıkarmak, Almanya gibi bir ülkede 28,6 avrodan 34,5 avroya yükseltmekten daha kolay.
Enflasyon ve nominal artış
Tüketici enflasyonu ile nominal ücret artışını aynı grafikte incelemek, eğilimleri reel açıdan değerlendirmenin bir başka yolu.
Toplamda, 2020'den bu yana birçok ülkede nominal ücretler %60'ın üzerinde güçlü artışlar kaydetti.
En yüksek artışlar Bulgaristan (%84,2), Macaristan (%82,7) ve Romanya (%73,1) oldu. Ancak bu ülkelerde enflasyon da sırasıyla %34,1, %53,7 ve %44,6 ile oldukça yüksekti.
Buna karşılık, en düşük nominal artış %9,5 ile İtalya'da görüldü; onu Malta (%13,3) ve Fransa (%14,1) izledi. Bu ülkelerde enflasyon AB ortalamasının altında olsa da ücret artışları yine de enflasyona ayak uyduramadı.
En yüksek ve en düşük ücretleri hangi ülkeler ödüyor?
Ücretlerdeki reel değişim önemli olsa da düzey de en az onun kadar önemli; zira saatlik ücretler bu 30 ülke arasında büyük farklılıklar gösteriyor.
2025 itibarıyla saatlik ücretlerin en düşük olduğu ülke 10,5 avro ile Bulgaristan, en yüksek olduğu ülke ise 49,7 avro ile Lüksemburg.
Bu da Bulgaristan arayı kapatıyor olsa bile iki ülke arasındaki ücret düzeyi farkının hâlâ çok büyük olduğu anlamına geliyor.
Genel olarak, yukarıdaki grafikte de görüldüğü gibi, ücretler Kuzey ve Batı Avrupa'da en yüksek, Doğu Avrupa'da ise en düşük seviyede.
AB'nin en büyük ekonomileri arasında bile ücret farkı dikkat çekici. 2025 itibarıyla Almanya 34,5 avro ile en yüksek saatlik brüt ücreti sunarken, 19,5 avro ile en düşük ücret İspanya'da.