Yükselen yakıt ve gübre ithalat maliyetleri, özellikle ithalata bağımlı küçük ada devletlerinde, Asya ve Pasifik ekonomileri üzerindeki baskıyı artırıyor. Asya Kalkınma Bankası’na göre hükümetler enerji dönüşümünü ve direnç önlemlerini hızlandırıyor.
Asya Kalkınma Bankası'na (ADB) göre Pasifik bölgesindeki ekonomik büyüme 2025'teki %4,2 seviyesinden 2026'da %2,8'e gerileyebilir; aşağı yönlü riskler büyümeyi %2'ye kadar çekebilir.
REKLAM
REKLAM
Banka, bu aşağı yönlü revizyonun, kısmen Orta Doğu'daki çatışmanın yol açtığı enerji arzı kesintileriyle bağlantılı, kötüleşen küresel koşulları yansıttığını belirtti.
ADB Başkanı Masato Kanda, Euronews'e yaptığı açıklamada, kurumun baskı altındaki ekonomiler için hedefe yönelik destek paketleri hazırladığını söyledi.
Kanda, "Birçok destek talebi aldık ve yardımı hem hızlı hem de sadece acil ihtiyaçların ötesine geçecek şekilde ulaştırmak istiyoruz" dedi. "Enerji kaynaklarını çeşitlendirerek Pasifik ülkelerinin dayanıklılığını artırmalarına yardımcı olmaya hazırız."
ADB, küçük ada ekonomilerinin dış şoklara özellikle açık kalmayı sürdürdüğünü vurguladı. Örneğin Tonga, GSYH'sinin %10'undan fazlasını fosil yakıt ithalatına harcıyor.
Enerji dönüşümü ve uzun vadeli yatırımlar
Acil yardımların yanı sıra ADB, bölge genelinde enerji güvenliği ve altyapı projelerine yönelik yatırımlarını da artırıyor.
Kanda, Solomon Adaları'ndaki 15 megavatlık Tina Nehri Hidroelektrik Projesi de dahil olmak üzere yenilenebilir enerji projelerine verilen desteğe dikkat çekti. Söz konusu projenin 2028'de tamamlandığında ülkenin elektrik ihtiyacının yaklaşık %70'ini karşılaması bekleniyor.
Ayrıca, şebeke istikrarını artırmak ve ithal yakıtlara bağımlılığı azaltmak amacıyla birçok ekonomide batarya ve enerji depolama sistemlerinin yaygınlaştırıldığını belirtti.
Kanda, "Birçok ülkede elektrik depolama sistemlerine yönelik yatırımlar görüyoruz; bu da ekonomilerin uzun vadede daha dayanıklı hale gelmesine yardımcı olabilir" diye konuştu.
Gıda ve girdi fiyatlarındaki baskı
Enerji piyasalarının ötesinde ADB, Asya genelindeki gelişmekte olan ekonomilerin artan gübre fiyatlarına maruz kalmaya devam ettiğini, bunun da gıda güvenliği ve tarımsal üretim üzerindeki baskıyı artırdığını uyardı.
Bankaya göre, çoğu alt bölgede tüketimin %60'ından fazlası ithalata bağımlı; bu da söz konusu bölgeleri dış piyasalardaki dalgalanmalara son derece kırılgan hale getiriyor.
En yüksek kırılganlık, gübre ithalatının %34'ünün Orta Doğu'dan yapıldığı Güney Asya'da görülüyor. Bunu %24 ile Orta ve Batı Asya, %17 ile Güneydoğu Asya ve %13 ile Doğu Asya izliyor.
Banka, geniş tarım sektörlerine sahip düşük gelirli ekonomilerin, hem ithalata bağımlılıkları hem de gıda üretimindeki şoklara açıklıkları nedeniyle en büyük riskle karşı karşıya olduğunu belirtti.
Bölgesel işbirliği ve politika yanıtı
ADB, ticaret finansmanı, bütçe desteği ve dayanıklılık programları da dahil olmak üzere hem acil hem orta vadeli destek önlemlerini devreye soktuğunu açıkladı.
Kanda, "Ticaret ve tedarik zinciri finansmanımızı acil ve kısa vadeli ihtiyaçlar için kullanıyoruz" dedi. "Ayrıca kırılgan nüfusları korumak için hızlı bütçe desteği sağlıyor ve ekonomileri istikrara kavuşturmak amacıyla orta vadeli dayanıklılık araçlarını devreye alıyoruz."
Etkiler Pasifik'in ötesine taşarak Asya ve Orta Asya'daki ekonomileri de etkiliyor.
Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, Euronews'e yaptığı değerlendirmede, etkilerin küresel olduğunu ancak bölgeler arasında eşit dağılmadığını söyledi.
Katayama, "Orta Asya, başlıca enerji üreticilerini barındırdığı için burada etkiler başka yerlere kıyasla daha sınırlı olabilir. Yine de tüm dünya bu durumdan etkileniyor" diye konuştu.
Katayama ayrıca tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi ve enerji dönüşümü çabaları da dahil olmak üzere daha sıkı bölgesel işbirliğine duyulan ihtiyacın altını çizdi.
"Bu değişimler zaman alıyor, ancak aynı yönde ilerlediğimize dair ortak bir kanaat var" dedi.
Enerji ve gıda piyasalarındaki baskı sürerken ADB, bölgesel görünümün, ekonomilerin süregelen arz kesintileri ve dış şoklara ne kadar etkin uyum sağlayabildiğine bağlı olacağını vurguladı.