Suudi Aramco’dan Facebook’a tarihin en büyük halka arzları ve SpaceX’in bunların hepsini nasıl gölgede bırakabileceği.
Elon Musk'ın şirketi SpaceX, tarihin en önemli borsa çıkışına dönüşebilecek bir hamleye hazırlanıyor. Roket ve uydu şirketi, daha gelecek ay kadar yakın bir tarihte Wall Street'te işlem görmeyi hedefliyor; çeşitli haberlere göre halka arzdan 75 milyar dolar (68 milyar avro) toplayabilir ki bu, bugüne kadar kayda geçmiş tüm halka arzları gölgede bırakacak bir tutar.
REKLAM
REKLAM
Tabloyu netleştirmek için SpaceX'in geride bırakacağı tüm rekor sahiplerine bakalım.
Mevcut rekor sahibi: Saudi Aramco
Dünyanın en kârlı petrol şirketi, Aralık 2019'da Riyad Borsası'nda gerçekleşen 25,6 milyar dolarlık (23,2 milyar avro) halka arzıyla zirvedeki yerini koruyor.
Bu halka arz, Suudi Arabistan'ın krallığı petrol gelirlerine bağımlılıktan kurtarma ve ekonomiyi dış yatırımcılara açma hedefiyle yürüttüğü Vizyon 2030 programı açısından dönüm noktasıydı; Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın 2016'da başlattığı planda, Suudi ekonomisinin gözbebeği Aramco merkezde yer alıyordu.
Yine de bu tutar, SpaceX'in hedeflediği öne sürülen miktarın üçte birinin bile altında kalıyor.
Teknoloji devleri
İkinci sırada Alibaba var. Jack Ma'nın e-ticaret imparatorluğu, Eylül 2014'te New York Borsası'ndaki halka arzında 21,8 milyar dolar (19,8 milyar avro) topladı; o dönem için teknoloji dünyasının en çok ses getiren borsa çıkışıydı ve yıllarca rekoru elinde tuttu.
Teknoloji cephesindeki bir diğer büyük halka arz ise bugün Meta adını taşıyan Facebook'undu; şirket 16 milyar dolar (14,5 milyar avro) topladı.
Mayıs 2012'de Nasdaq'ta gerçekleşen ilk işlem günü, hisselerin kaosa sürüklenmesine yol açan teknik aksaklıklarla ünlendi ve erken dönem yatırımcılar için sancılı birkaç haftanın başlangıcı oldu. Zuckerberg'in şirketi bugün ise dünyanın en değerli şirketleri arasında yer alıyor.
Japon devleri
SoftBank Corp, Aralık 2018'de Tokyo'da gerçekleştirdiği halka arzda 21,3 milyar dolar (19,3 milyar avro) topladı. Şirketin kurucusu Masayoshi Son, teknoloji dünyasının en ünlü risk alan isimlerinden biri; Alibaba'ya yaptığı erken yatırımın değeri zamanla onlarca milyar dolara ulaştı.
Listede ayrıca, devlet destekli telekom devi Nippon Telegraph and Telephone'ın mobil kolu NTT DoCoMo da var. Şirketin Ekim 1998'de Tokyo'da gerçekleşen 18,1 milyar dolarlık (16,4 milyar avro) halka arzı, yatırımcıların sektöre girmek için yarıştığı küresel mobil telefon patlamasının tam ortasına denk geldi.
Çin'in bankacılık devleri
İki Çin kamu bankası da listede yer alıyor; bu da 2008 krizinin ardından Pekin'in finans kuruluşlarının ne kadar baskın hale geldiğini hatırlatıyor.
Agricultural Bank of China, Temmuz 2010'da Şanghay ve Hong Kong borsalarındaki eş zamanlı halka arzlarında 19,2 milyar dolar (17,4 milyar avro) topladı; bu, Çin'in devlet güdümlü ekonomik genişlemesinden doğan en büyük halka arzlardan biriydi.
Dünyanın varlık bakımından en büyük bankası olan ve bilançosu çoğu ülkenin GSYH'sini aşan Industrial and Commercial Bank of China (ICBC), aynı iki borsadaki 2006 tarihli halka arzında 19,1 milyar dolar (17,3 milyar avro) çekti.
Diğer büyük halka arzlar
Visa, Mart 2008'de New York Borsası'ndaki (NYSE) ilk işlem gününde 17,9 milyar dolar (16,2 milyar avro) topladı; bu, küresel finans krizinin tam ortasında Wall Street'in çözüldüğü bir dönemde yatırımcı güveninin çarpıcı bir göstergesiydi.
Asya'nın sigorta devi AIG'den, küresel krizde neredeyse çöküşe sürüklenmesinin ardından ayrıştırılarak oluşturulan AIA Group, Ekim 2010'da Hong Kong'daki halka arzında 17,8 milyar dolar (16,1 milyar avro) topladı.
İtalya merkezli Enel ise bugün Avrupa'nın en büyük enerji şirketlerinden biri ve küresel yenilenebilir enerji hamlesinin önemli oyuncularından. Şirket, Kasım 1999'da Milano ve New York borsalarındaki halka arzlarında 16,5 milyar dolar (15 milyar avro) kaynak sağladı.
SpaceX, hedeflediği bildirilen tutara ulaşırsa yalnızca listenin zirvesine yerleşmekle kalmayacak, mevcut rekorun da neredeyse üç katına çıkmış olacak.