Yeni bir PwC raporuna göre, yapay zekâ rutin işleri üstlendikçe işverenler muhakeme, yaratıcılık ve liderlik becerilerine daha çok değer veriyor.
PwC'nin pazartesi günü yayımlanan 2026 Küresel Yapay Zeka İstihdam Barometresi'ne göre, muhakeme, yaratıcılık ve liderlik gibi insana özgü beceriler, yapay zekanın işgücünü kökten dönüştürmesiyle birlikte daha da değer kazanıyor.
REKLAM
REKLAM
Rapordaki bulgular, yapay zekanın işgücü piyasasını ve işverenlerin ihtiyaç duyduğu becerileri nasıl yeniden şekillendireceğine ilişkin tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde açıklandı.
PwC Küresel Yapay Zeka Direktörü Joe Atkinson, 'Küresel ekonomide, yetenek yönetimi ve değer yaratmaya ilişkin farklı modeller arasında yeni bir ayrışmanın ortaya çıktığını görmeye başlıyoruz' dedi.
Altı kıtada yayımlanmış bir milyardan fazla iş ilanının analizine dayanan rapor, yapay zekanın iki vitesli bir işgücü piyasası yarattığını öne sürüyor.
Bir kategori, yapay zekanın rutin işleri üstlendiği ancak insan uzmanlığı ve muhakemesine hâlâ yoğun biçimde ihtiyaç duyulan pozisyonları kapsıyor. 'Profesyonelleştirilmiş' olarak tanımlanan bu işler arasında radyologluk ve işe alım uzmanlığı gibi meslekler yer alıyor.
İkinci kategori ise PwC'nin 'demokratikleştirilmiş' olarak tanımladığı, yapay zekanın deneyimi az çalışanların da görevleri yerine getirmesini kolaylaştırdığı rolleri içeriyor. Buna bilgi işlem hizmetleri yöneticileri ve tıbbi sekreterler örnek gösteriliyor.
PwC'ye göre profesyonelleştirilmiş rollerdeki istihdam artışı, demokratikleştirilmiş rollere kıyasla iki kat daha hızlı gerçekleşti. Bu alanlardaki maaşlar da %42 daha hızlı arttı.
Sonuçlar, diğer uluslararası araştırmalarla büyük ölçüde örtüşüyor. Dünya Ekonomik Forumu'nun 2025 İstihdamın Geleceği raporuna göre, çalışanların temel becerilerinin %39'unun 2030'a kadar değişmesi bekleniyor; analitik düşünme, liderlik, dayanıklılık ve yaratıcı düşünme, işverenlerin en hızlı büyüyen talep gösterdiği yetkinlikler arasında yer alıyor.
Rapora göre yapay zeka istihdamı azaltmıyor, artırıyor
PwC raporu, yapay zekadan en etkin biçimde yararlanan şirketlerin hem verimlilikte hem de istihdamda öne geçtiğini savunarak, bu teknolojinin basit otomasyonun ötesinde değer yaratabildiğine işaret ediyor.
Atkinson, 'Yapay zekadan en yüksek getiriyi elde eden şirketler, onu insan uzmanlığını güçlendirmek, inovasyonu hızlandırmak ve tamamen yeni değer kaynakları yaratmak için kullanıyor' diyerek, bu şirketlerde verimlilik ve büyümenin arttığını kaydetti.
PwC'nin analizine göre, yapay zekaya en fazla maruz kalan şirketlerin en üstteki yüzde 20'lik kesimi, 2018'e kıyasla ortalama işgücü verimliliğinde %163 artış yakaladı; bu oran, genel olarak yapay zekaya maruz kalan şirketlerdeki ortalamanın neredeyse beş katı.
Bu bulgular, yapay zekanın işe alımları yavaşlatacağı veya yaygın işten çıkarmalara yol açacağı yönündeki kaygılara da meydan okuyor.
Yapay zekaya en fazla maruz kalan işletmeler, 2018 seviyelerine göre çalışan sayısında %52 artış kaydederken, bu oran yapay zekadan en az etkilenen şirketlerde %36 oldu. Ücret artışları da daha yüksekti: %24'e karşılık %17.
Bu sonuçlar, büyük işverenlerin işgücünü yapay zeka etrafında yeniden şekillendirmeyi sürdürdüğü bir dönemde açıklanıyor. Sadece bu yıl Meta, Cisco, Oracle ve Citigroup gibi şirketler, yapay zekaya yoğun yatırım yaparken verimliliği artırma hedefiyle binlerce kişilik işten çıkarma planı açıkladı.
Yapay zeka uzmanlığı maaşları yukarı çekiyor
Yapay zeka becerilerine sahip çalışanlara talep keskin biçimde artmaya devam ediyor.
Özel yapay zeka uzmanlığı gerektiren işler, 2019'dan bu yana %69 arttı; bu oran, aynı dönemde %9 büyüyen genel işgücü piyasasından neredeyse sekiz kat daha hızlı. Rapora göre, yapay zeka becerilerine yönelik ortalama ücret primi de %62'ye yükseldi.
Ücret priminin düzeyi sektöre göre büyük farklılık gösteriyor; tüketici piyasalarında %118'e kadar çıkarken, kamu ve devlet pozisyonlarında %16'ya kadar geriliyor.
Komut mühendisliği ve makine öğrenimi gibi yapay zeka becerileri gerektiren işler 2024'ten bu yana neredeyse ikiye katlandı; yapay zeka ile bağlantılı pozisyonlardaki artış, 2015'ten bu yana genel istihdam artışını geride bırakıyor.
Yapay zeka kaynaklı istihdam artışının en büyük payı %11 ile teknoloji, medya ve telekomünikasyon sektöründe görüldü; bunu %6 ile profesyonel hizmetler izledi. Sağlık sektörü ise %1'in altında kalarak en düşük paya sahip oldu.
Rapor, kariyer basamaklarının en alt seviyesinde de değişimlere işaret ediyor.
ABD'de 2,4 milyon başlangıç düzeyi iş ilanının analizine göre, yapay zekadan en çok etkilenen pozisyonların, liderlik, yaratıcılık ve kişilerarası iletişim gibi geleneksel olarak daha kıdemli çalışanlarla özdeşleştirilen becerileri talep etme olasılığı artık yedi kat daha yüksek.
Rapora göre bu tür başlangıç düzeyi pozisyonlara olan talep 2019'dan bu yana %35 artarken, diğer giriş seviyesi işler için ilan sayısı %10 azaldı.
Bu bulgular, genç çalışanların işyerinde nasıl deneyim kazanacağına ilişkin soru işaretleri yaratabilir. Bazı uzmanlar, yapay zekanın rutin başlangıç düzeyi görevleri devralması halinde işverenlerin genç çalışanlardan kariyerlerinin çok daha başında ileri düzey beceriler sergilemelerini bekleyebileceği uyarısında bulunuyor.