DataComex verilerine göre, Fas’ın İspanya’ya zeytinyağı ihracatı yalnızca bir yılda yüzde 9.979 oranında arttı. Rakam doğru ancak bu çarpıcı oranın arkasındaki arka planı doğru okumak gerekiyor. Artış oldukça düşük bir bazdan başlıyor ve Fas’ın İspanya pazarındaki payı hâlâ oldukça sınırlı.
Fas, İspanya Ekonomi, Ticaret ve İş Bakanlığına bağlı DataComex'in son verilerine göre, son 12 ay içinde İspanya pazarı için çok daha görünür bir zeytinyağı tedarikçisi haline geldi. 2025'in ocak-nisan döneminde İspanya komşu ülkeden yalnızca 103 ton yağ satın almışken, 2026'nın aynı döneminde bu rakam 10.384,7 tona ulaştı. Yüzde 9.979'luk bu artış doğrulanabilir bir veri ancak büyüklüğünü doğru tartmak için piyasa bağlamını incelemek şart.
REKLAM
REKLAM
Bu devasa sıçrama tamamen başlangıç noktasının düşüklüğünden, yani "baz etkisinden" kaynaklanıyor. Başlangıç değeri çok düşük olduğunda, mutlak anlamda küçük kalan artışlar bile oransal olarak astronomik görünebilir. İthalatın 103 tondan yaklaşık 10 bin 400 tona çıkması, hacmin 100 katına fırlaması anlamına gelir ve bu da yüzdeye vurulduğunda beş haneli bir oran ortaya çıkarır. Aynı durum ithalatın ekonomik değerinde de görülüyor: Fas'tan alınan yağın değeri 340 bin eurodan 32,76 milyon euroya çıkarak yüzde 9.535'lik bir artış kaydetti.
Buna rağmen büyük resme bakıldığında, Fas zeytinyağının İspanya pazarındaki payı hâlâ küçük. 2026 Şubat verileri itibarıyla Fas, İspanya'nın toplam zeytinyağı ithalatının yüzde 7,48'ini karşılıyor (bu oran bir yıl önce yüzde 2,01'di). Bu kayda değer bir ilerleme olsa da pazarı domine etmekten çok uzak. Ayrıca İspanya, 2025-2026 sezonunda yaklaşık 1,295 milyon ton yağ üretiyor; bu devasa üretimin yanında Fas'tan yılın ilk dört ayında alınan 10 bin tonluk miktar oldukça devede kulak kalıyor. Özetle, Fas tarafındaki büyüme gerçek ve hızlı, ancak İspanya'nın iç üretim dengelerini sarsacak güçte değil.
İki ülke arasındaki ticaretin yönü değişti
Madalyonun diğer yüzünde ise İspanya'nın Fas'a yaptığı ihracatın gerilemesi var. İspanya, 2025'in ocak-nisan döneminde Fas'a 2.721 ton yağ satmışken, 2026'nın aynı döneminde bu miktar yüzde 75,2'lik düşüşle 673,72 tona geriledi.
Değer bazında ise İspanyol ihracatı 11,11 milyon avrodan 2,44 milyon avroya inerek yüzde 78 azaldı. Bu durum ticari ilişkide bir eksen kaymasına yol açtı: 2025'te İspanya Fas'tan aldığı yağdan daha fazlasını ona satarken, 2026'da roller tamamen tersine döndü.
Fas'taki bu yükselişin arkasında ne var?
Bu patlamanın arkasında Fas'ta son yılların en iyi hasat sezonunun yaşanması yatıyor. Fas Zeytinlerarası Federasyonu, birkaç yıl süren ağır kuraklığın ardından toparlanan zeytinlikler sayesinde 2025-2026 sezonu için yaklaşık 200 bin tonluk bir üretim öngördü. Bu, bir önceki yılın üretiminin iki katından fazla.
Üretim bolluğuna, Avrupa Birliği'nin Fas'a tanıdığı tercihli ticaret avantajları ve buna bağlı düşük fiyatlar da eklenince ihracat kaçınılmaz oldu. AB genelinde Fas zeytinyağı alımları Ekim 2025 - Mart 2026 arasında yüzde 712,6 arttı.
Buna paralel olarak, İspanya'daki iç üretim ise zayıf bir dönemden geçiyor. Tarım Bakanlığı, İspanya'daki üretimin önceki yıla göre yüzde 9 daha düşük olacağını tahmin ediyor; bu da iç pazarın neden dışarıya yöneldiğini açıklıyor. Veriler bir eğilim değişikliğine işaret etse de İspanyol zeytinyağının yerini Fas ürününün alacağını söylemek için henüz çok erken.
İspanya'ya yağ satan diğer ülkeler kimler?
Fas bu pazarda yalnız değil. 2026'nın ilk iki ayında İspanya toplam 39.624,61 ton zeytinyağı ithal etti. Fas bu listede Tunus (15.861,10 ton), Portekiz (13.174,47 ton) ve İtalya'nın (4.257,19 ton) ardından dördüncü sırada yer alıyor. Tunus, Fas’ın dört katı hacimle İspanya’nın en büyük dış tedarikçisi olmayı açık ara sürdürüyor.
Avrupa genelinde de tablo benzer: Ekim 2025 - Mart 2026 arasında, Fas menşeli yağın AB'ye ithalatı yüzde 712,6 artarak bin 269 tondan 10 bin 312 tona çıktı. Buna rağmen Tunus, AB'nin üçüncü ülkelerden aldığı tüm zeytinyağının tek başına yüzde 81'ini karşılıyor.
Avrupa Komisyonu raporu ayrıca; Türkiye (-%95,1), Suriye (-%83,1) ve Arjantin (-%53,4) gibi geleneksel tedarikçilerin ihracatında keskin düşüşler olduğunu kaydediyor. Bu durum, Fas'ın yükselişinin yalnızca kendi başarısından değil, küresel tedarikçi haritasının yeniden şekillenmesinden kaynaklandığını gösteriyor.