Eurostat'ın son verileri, Avrupa'da hane halkı borcunda şaşırtıcı bir kuzey-güney ayrımı olduğunu gösteriyor. İşte hane halkı borcunun en yüksek olduğu 10 ülke.
Yaygın kanıya göre Güney Avrupalılar gelirlerinin üzerinde harcarken Kuzey Avrupalılar daha fazla tasarruf ediyor.
REKLAM
REKLAM
Ancak son veriler çok farklı bir tablo ortaya koyuyor.
Avrupa Birliği'nde (AB) hane halkı borcunun en yüksek olduğu ülkeler, genellikle kıtanın kırılgan ekonomileri olarak görülen güneyde değil, zengin kuzeyde bulunuyor.
Eurostat'ın bu ay yayımladığı verilere göre AB'de hane halkı borcu 2025'te gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 49,4'üne, Euro Bölgesinde ise yüzde 50,7'sine karşılık geldi. Her iki oran da yüzde 60'ın üzerinde bulunduğu 2020'den bu yana her yıl geriledi.
Hane halkı borcunun GSYH'ye oranı neyi gösteriyor?
Hane halkı borcu; konut kredileri, tüketici kredileri ve hanelerin kullandığı diğer borçları kapsıyor.
Bu borcun GSYH'nin yüzdesi olarak ifade edilmesi, özel borçlanmanın ekonominin toplam üretimine oranlanmasını ve farklı büyüklükteki ülkelerin karşılaştırılmasını sağlıyor.
Gösterge, her hanenin tek tek ne kadar borcu olduğunu ortaya koymuyor. Bunun yerine, hane halkının borç yükünün ülke ekonomisine kıyasla ne düzeyde olduğuna ilişkin genel bir tablo sunuyor.
Oranın yüzde 50 olması, hanelerin toplam borcunun ülkenin bir yılda ürettiği bütün mal ve hizmetlerin değerinin yarısına eşit olduğu anlamına geliyor.
Hane halkı borcu neden önemli?
Hane halkı borcunun yüksek olması tek başına mutlaka bir sorun teşkil etmiyor.
Gelişmiş konut kredisi piyasalarına, krediyle finanse edilen yüksek ev sahipliği oranlarına veya gelişmiş finansal sistemlere sahip ülkelerde borçluluk oranları da genellikle yüksek seyrediyor.
Ancak hanelerin aşırı borçlanması, ekonomik daralmaların etkisini ağırlaştırabiliyor.
Avrupa Komisyonu, hane halkı borcunun makroekonomik risk oluşturmaya başladığı eşiği GSYH'nin yüzde 55'i olarak kabul ediyor. Bunun nedeni, ekonomileri geçmişte kredi krizlerine sürükleyen asıl unsurun kamu borcundan çok özel sektör borcu olması.
Nitekim 2008 küresel finans krizi hükümetlerin değil, hane halklarının bilançolarında başladı.
Çelişkili tablo: Hane borcunda Kuzey Avrupa önde
Verilerin en şaşırtıcı sonuçlarından biri, Avrupa'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki fark.
AB'de yedi ülkede hane halkı borcu GSYH'nin yüzde 55'ini aşıyor. Bu ülkelerin tamamı Kuzey veya Batı Avrupa'da yer alıyor.
Buna karşılık geçmişte kamu borcu krizleriyle anılan Güney Avrupa'da hane halkı borçlanması görece düşük seviyelerde bulunuyor.
İtalya'da hane halkı borcu GSYH'nin yüzde 35,9'una karşılık gelirken bu oran Yunanistan'da yüzde 38, İspanya'da ise yüzde 42,9. Üç ülke de AB ortalamasının oldukça altında kalıyor.
Güney Avrupa hükümetleri kıtanın en borçluları arasında yer alsa da bu ülkelerdeki haneler, kuzeydeki hanelere kıyasla borçlanma konusunda çok daha temkinli davranıyor.
Hane halkı borcunun en yüksek olduğu 10 ülke
10. Almanya: Yüzde 49
Avrupa'nın en büyük ekonomisi, zenginliğine rağmen AB ortalamasına yakın bir seviyede bulunuyor. Bunun nedenlerinden biri, Almanya'daki ev sahipliği oranının alışılmadık derecede düşük olması. Bu oran 2022'de yüzde 46,7 ile Avrupa'nın en düşükleri arasındaydı.
Geniş kiralık konut piyasası, görece uygun kiralar ve konut kredisi faizlerinde vergi indirimi uygulanmaması, hanelerin yüksek tutarlı konut kredileri kullanma ihtiyacını tarihsel olarak azalttı.
9. Portekiz: Yüzde 53,9
Hane halkı borcu, AB'nin en hızlı konut fiyatı artışlarından birinin yaşandığı ülkede ağırlıklı olarak konut kredilerinin etkisiyle 2025 sonlarında yaklaşık 171 milyar euroya ulaştı. Bu tutar bir önceki yıla göre yüzde 8,6 arttı.
Portekiz'deki konut kredilerinin yüzde 90'dan fazlasının Euribor'a bağlı değişken veya karma faizli olması, haneleri Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz değişikliklerine karşı özellikle hassas hale getiriyor.
8. Güney Kıbrıs: Yüzde 54,2
Kıbrıs Merkez Bankasına göre hane halkı borç oranı Aralık 2016'dan bu yana yaklaşık yüzde 62 geriledi.
Bununla birlikte, hane borçlarının yaklaşık yüzde 34'ünü hâlâ kredi satın alma şirketlerinin elinde bulunan ve kademeli olarak tasfiye edilen geçmiş dönemden kalma takipteki krediler oluşturuyor.
7. Belçika: Yüzde 56,4
Belçika'daki hanelerin yüzde 43,1'i konut kredisiyle satın aldığı evde yaşıyor. Bu oran, yüzde 24,3 olan AB ortalamasının oldukça üzerinde. Kredilerin büyük bölümü sabit faizli.
Belçika Merkez Bankası, 2025'te konut kredilerinde artış kaydetti. Yeni kullandırılan kredilerin tutarı, bir önceki yılki 31,7 milyar eurodan 40,7 milyar euroya yükseldi.
6. Fransa: Yüzde 59,5
Portekiz ve İspanya'nın aksine Fransa'daki konut kredilerinin büyük bölümü sabit faizli; değişken faizli borçlanma ise yaygın değil.
Kredi kullanımı ayrıca sıkı biçimde sınırlandırılıyor. Borçlular, genel olarak net gelirlerinin yaklaşık üçte birinden fazlasını borç ödemelerine ayıramıyor. Uygulanan üst sınır Fransa Merkez Bankası tarafından her ay yeniden belirleniyor.
5. Lüksemburg: Yüzde 60,5
Borç yükü haneler arasında eşit dağılmıyor. Konut kredileri toplam hane borcunun yüzde 90'ını oluşturmasına rağmen Lüksemburg'daki hanelerin neredeyse yarısının hiç borcu bulunmuyor.
Ülkede hanelerin ortanca net serveti 2023'te 676 bin euro seviyesindeydi.
4. Finlandiya: Yüzde 62,9
Finlandiya'daki hane borcunun neredeyse tamamı konut kaynaklı. Konut kredileri toplam borcun yaklaşık yüzde 63'ünü oluşturuyor.
Finlandiya'ya özgü olarak, konut satın alanların devraldığı bina veya konut şirketi kredileri de hesaba katıldığında bu oran yaklaşık yüzde 75'e çıkıyor.
Finlandiya Merkez Bankası, konut şirketi kredilerindeki artışa defalarca dikkat çekti. Hane halkı borçlanmasını kontrol altında tutmak amacıyla bu kredilere yönelik düzenlemeler sıkılaştırılıyor.
3. İsveç: Yüzde 82,3
İsveç, Avrupa'da hanelerin konut kredilerine en fazla bağımlı olduğu ekonomilerden biri olmayı sürdürüyor.
Değişken faizli konut kredilerinin piyasaya hakim olması, haneleri faiz değişikliklerine karşı oldukça kırılgan hale getiriyor. Bu risk, ECB'nin parasal sıkılaştırma döneminde daha belirgin biçimde ortaya çıktı.
2. Danimarka: Yüzde 84,1
Danimarka Merkez Bankası ve Avrupa Komisyonu, yüksek brüt borç seviyesini uzun süredir bir tehlike işareti olarak değerlendiriyor. Ancak bu borç, büyük ölçüde yüksek emeklilik birikimleri ve gayrimenkul varlıklarıyla dengeleniyor.
Hane halkı borcunun harcanabilir gelire oranı 2024'te yaklaşık yüzde 177 ile AB'nin en yüksek seviyeleri arasında yer aldı.
1. Hollanda: Yüzde 93,5
Avrupa'nın en borçlu haneleri Hollanda'da bulunuyor ve bu tablo büyük ölçüde ülkenin uyguladığı sistemden kaynaklanıyor.
Hollanda Merkez Bankasına göre ülkedeki konut kredisi borcu, hükümetin ev satın almak için borçlanmayı cazip hale getirmesi nedeniyle bu kadar yüksek.
Konut kredisi faizlerine sağlanan vergi indiriminin yanı sıra alıcıların evin değerinin tamamı kadar kredi kullanabilmesine izin veriliyor. Diğer ülkelerde ise kredi tutarı genellikle konut değerinin yüzde 90'ı veya daha düşük bir oranıyla sınırlandırılıyor.
Yüksek borç seviyesi, büyük emeklilik fonları ve hane halkının sahip olduğu yüksek finansal varlıklarla dengeleniyor.