Çin’in en büyük bellek çip üreticisi CXMT’nin hisseleri, Şanghay’da işlem görmeye başlamasıyla, son yılların en büyük halka arzında pazartesi günü sert yükseldi.
CXMT hisseleri borsadaki ilk işlem gününde yüzde 472 yükseldi; Asya’da öğle saatlerine gelindiğinde hâlâ yüzde 462 artıda işlem görüyordu. Böylece şirket, yaklaşık 3,3 trilyon yuanlık (yaklaşık 415 milyar avro) piyasa değeriyle Çin anakarasındaki borsalarda işlem gören en değerli şirket konumuna geldi. Buna rağmen piyasa değeri, Güney Koreli ve ABD’li bellek yongası üreticileri Samsung Electronics, SK Hynix ve Micron Technology’nin hâlâ gerisinde kalıyor.
REKLAM
REKLAM
CXMT, yapay zekâ patlamasından büyük fayda sağlayan ve sayıları giderek artan çip üreticilerinden biri. Şirket, ABD öncülüğündeki ihracat kontrolleri nedeniyle en gelişmiş çip üretim ekipmanlarına erişimi kısıtlanan Çin’in, ileri teknolojilerde daha fazla kendi kendine yeterlilik arayışından da kazançlı çıktı.
Şirket, Şanghay Borsası’nın Nasdaq’a benzetilen STAR Pazarı’nda, diğer adıyla Bilim ve Teknoloji Yenilik Pazarı’nda gerçekleştirdiği halka arzda, hisse başına 8,66 yuan (yaklaşık 1,10 avro) fiyatla en az 8,6 milyar dolar (yaklaşık 7,3 milyar avro) topladı.
Bu işlem, 2010’da Şanghay ve Hong Kong’da eşzamanlı halka açılan ve 22,1 milyar dolar (yaklaşık 18,8 milyar avro) toplayan Çin Tarım Bankası’nın ardından, Çin anakarasındaki en büyük ikinci ilk halka arz oldu.
2016’da ülkenin doğusundaki Hefei kentinde kurulan CXMT, yapay zekâ sunucularından otomobillere, akıllı telefon ve kişisel bilgisayar gibi tüketici elektroniği ürünlerine kadar pek çok alanda kullanılan bir yarı iletken türü olan DRAM, yani “dinamik rastgele erişimli bellek” yongalarının, dünyanın en büyük üreticilerinden biri.
“CXMT, özellikle ABD’nin ihracat kontrolleri karşısında, Çin’in yapay zekâ hamlesinde kritik bir rol oynuyor” diyor, Brookings Institution bünyesinde çalışan ve Çin’in teknoloji politikaları konusunda uzman olan Kyle Chan. ABD kısıtlamaları ayrıca Çin’in, yüksek bant genişlikli bellek anlamına gelen güçlü HBM yongalarını ithal etmesini de engelliyor; bunlar bir tür DRAM çipi.
Şirketin geliri, yapay zekânın hızla benimsenmesinin tetiklediği patlayan talebin etkisiyle, 2026’nın ilk üç ayında yıllık bazda yüzde 700’ün üzerinde artarak 50,8 milyar yuana (yaklaşık 6,4 milyar avro) fırladı.
Yapay zekânın kullanımındaki sıçrama, küresel ölçekte bir bellek çipi kıtlığına yol açarak bazı bilgisayar ve akıllı telefonların fiyatlarını yukarı çekti. Chan’a göre büyük sorulardan biri, CXMT’nin bu daha geniş çaplı arz açığının giderilmesine katkı sağlayıp sağlayamayacağı.
Chan, CXMT’nin, Çin’in kendi yapay zekâ modellerini çalıştıracak ileri seviye HBM çiplerini geliştirme konusunda elindeki en güçlü koz olarak görüldüğünü söylüyor. Ancak şirket, üretim kapasitesini artırırken tedarik zincirindeki darboğazlar da dahil olmak üzere birçok zorlukla karşı karşıya; zira dünyanın en gelişmiş çip üretim ekipmanlarına erişimi büyük ölçüde kısıtlı olduğu için Çinli ekipman üreticilerine bağımlı.
Teknoloji araştırma şirketi Counterpoint Research’e göre CXMT, sevkiyatlar baz alındığında 2025 yılında dünyanın dördüncü büyük DRAM bellek çipi üreticisiydi ve küresel pazarın yaklaşık yüzde 8’ini elinde tutuyordu. Samsung Electronics’in payı yüzde 36, SK Hynix’in yüzde 29, Micron’un ise yaklaşık yüzde 24’tü.
Bu yılın ilk üç ayında CXMT, küresel sevkiyatların yaklaşık yüzde 9’unu gerçekleştirdi. Counterpoint Research, 2028’e gelindiğinde şirketin pazar payının yaklaşık yüzde 11’e ulaşacağını öngörüyor. Ancak araştırma şirketi, CXMT’nin uzun vadede rekabetçi olabilmesi için küresel pazar payının en az yüzde 15’e çıkması gerekeceğini hesaplıyor.
“Üretim ekipmanlarına yönelik ticari kısıtlamalar, CXMT açısından temel zorluk olmaya devam ediyor” diyor, bellek yarı iletkenleri alanında uzman olan Counterpoint araştırma direktörü MS Hwang. Bazı ABD’li milletvekilleri de son dönemde, ulusal ve ekonomik güvenlik kaygalarını gerekçe göstererek Başkan Donald Trump yönetimine, Amerikalı şirketlerin CXMT’nin bellek çiplerini satın almasının engellenmesi çağrısında bulundu.
CXMT, birçok Çinli şirketle birlikte, Pentagon tarafından Çin ordusuyla bağlantılı olduğu belirtilen şirketler arasında yer alıyor. Pekin ise bu tür listeleri çoğu durumda reddediyor.
CXMT’nin halka arzı, Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix’in bu ayın başlarında Nasdaq’ta gerçekleştirdiği 26,5 milyar dolarlık (yaklaşık 22,5 milyar avro) halka arzın ardından geldi.