Temmuz ayında işsizlik oranı, Haziran’daki yüzde 4,2’den hafif gerileyerek yüzde 4,1’e indi; daha çok Amerikalı işgücü piyasasından çekiliyor.
ABD’de işverenler geçen ay beklenmedik biçimde 23 bin kişiyi işten çıkardı; Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun yaptığı revizyonlar da mayıs ve haziran ayı istihdamından 103 bin kişiyi sildi. Bu tablo, analistlerin temmuzda istihdamın neredeyse 100 bin artacağı yönündeki beklentileriyle keskin bir tezat oluşturdu.
REKLAM
REKLAM
Ancak işsizlik oranı, daha çok kişinin işgücünün dışına çıkması nedeniyle, hazirandaki yüzde 4,2’den temmuzda hafifçe gerileyerek yüzde 4,1’e indi.
Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun cuma günü açıkladığı temmuz ayı istihdam verileri, iç işgücü piyasası için sert bir yön değişimine, Başkan Donald Trump içinse, Cumhuriyetçi Partisi’nin ara seçimlerde Kongre üzerindeki tam kontrolünü korumaya çalışmasına üç aydan az bir süre kala siyasi bir geri adıma işaret etti.
Geçen ay yerel devlet okullarında 50 bin kişilik istihdam azaltıldı; restoran ve barlarda 26 bin, perakendecilerde ise 19 bin kişi işini kaybetti.
İşgücünden ayrılanların sayısının 264 bine çıkmasıyla, temmuz ayındaki işsizlik oranı Haziran 2025’ten bu yana görülen en düşük seviyeye indi. Çalışan ya da iş arayanların toplam nüfusa oranı ise yüzde 61,4’e geriledi; bu da Şubat 2021’den beri görülen en düşük seviye.
İmalat sanayiinde istihdam yaratma amacıyla yüksek gümrük tarifeleri getiren Trump yönetimi, inşaat şirketlerinde istihdamın 22 bin, fabrikalarda ise 5 bin kişi arttığını vurguladı.
“Trump’ın sanayi hamlesi planlandığı gibi ilerliyor. Devletin bordroları hızla küçülmeye devam ederken bile temmuzda imalat ve fabrika inşaatı istihdamı yeniden arttı” dedi Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai.
Bu yıl, enerji fiyatlarını sıçratan ve aile bütçelerini zorlayan Basra Körfezi’ndeki çatışmaya rağmen, 2025’in sönük seyrinin ardından işe alımlar toparlanmıştı. İstihdam artışı parlak olmasa da istikrarlıydı. Bazı şirketler açık pozisyonları doldurmakta zorlanırken, bazıları insan emeğinin yerini almak için teknolojiden yararlanıyor.
“İşe alım yok, işten çıkarma yok” ekonomisinin yükselişi
İşi olan Amerikalılar olağanüstü bir iş güvencesinin tadını çıkarıyor. Tarihsel ölçütlere göre işten çıkarmalar düşük seviyede. Bunun başlıca nedeni, pandemi sonrası yaşanan beklenmedik işgücü sıkıntılarının ardından şirketlerin sahip oldukları personeli kaybetme riskini almak istememesi.
Ama işini kaybeden ya da ilk kez işgücü piyasasına girmeye çalışan Amerikalılar ise fırsat yakalamakta zorlanıyor.
Ekonomistler bu olağandışı işgücü piyasası koşullarını tanımlamak için “no hire, no fire” (ne işe alım ne işten çıkarma) ifadesini kullanıyor.
Bu yıl şu ana kadar işverenler ayda ortalama 61 bin kişiyi işe alıyor; bu rakam, resesyon dönemleri hariç 2002’den bu yana görülen en zayıf yıl olan 2025’teki 9 bin 700’lük aylık artışın epey üzerinde.
ABD’nin işsizlik oranını sabit tutmak için geçmişteki kadar çok yeni işe artık ihtiyacı yok.
Trump’ın göçmenlere yönelik sert önlemleri ve baby boomer kuşağının emekli olmaya devam etmesi, iş için rekabet eden insan sayısını azaltıyor. Bu nedenle 2023-2024 döneminde aylık 155 bin olan “başabaş” istihdam artışı, belki de neredeyse sıfıra kadar gerilemiş durumda, Federal Reserve’ün bir çalışmasına göre. (kaynak İngilizce)
“İşe alınabilecek insan sayısı artık daha az” dedi BMO Capital Markets kıdemli ekonomisti Sal Guatieri. Bazıları için işgücü kıtlığı daha yüksek ücretler anlamına geliyor.
Bordro hizmeti şirketi ADP, çarşamba günü yayımladığı verilerde, geçen ay iş değiştirenlerin yüzde 7’lik zam aldığını bildirdi; bu, neredeyse bir yılın en yüksek yıllık artışı ve işinde kalanların elde ettiği yüzde 4,4’lük zammın oldukça üzerinde.
Aynı zamanda şirketler, insanların yaptığı işleri teknolojiye devrederek son yıllarda daha verimli hale geldi. “Şirketlerin mevcut kadrolarıyla daha fazla üretim yaptığını görüyoruz” diyen Guatieri, “Bu yüzden yeni çalışan alma ihtiyacı daha az” diye ekledi.
Uygun işçi kıtlığı ve artan verimlilik, onun sözleriyle, “işe alım hızını ve aylık istihdam artışını baskı altında tutmaya devam edecek”.
Dahası, Basra Körfezi’ndeki süren çatışmaların enerji fiyatlarını yükseltip aile bütçelerini sıkıştırması ve çalışanları ya daha verimli ve daha iyi ücretli hale getirebilecek ya da onların yerine geçebilecek yapay zekânın yükselişi, işe alım görünümünü belirsizleştiriyor.
Bu hafta yayımlanan bir raporda, San Francisco Fed araştırmacıları Ingrid Chen, Marianna Kudlyak ve Riva Mikhlin, son birkaç yılda iş bulmanın şaşırtıcı ölçüde zorlaştığını (kaynak İngilizce) ortaya koydu.
Normalde, ekonomik genişlemenin bu kadar ilerlediği bir dönemde (son resesyondan bu yana altı yılı aşkın süre geçti), işverenlerin işçiye o kadar çok ihtiyacı olurdu ki, gençlere ve eğitimi daha düşük olanlara da şans tanırlardı. Bu kez öyle değil.
Chen, Kudlyak ve Mikhlin şöyle yazıyor: “İstihdama çekilmek yerine, istihdama geçiş kanalı daralıyor ve toparlanma artık kenardaki çalışanlara ulaşmıyor.”
Ayrıca normalde en hızlı şekilde yeniden iş bulan, 25-54 yaş arasındaki, yani çalışma hayatının en verimli dönemindeki ve üniversite mezunu işsizler bile yeni iş bulmakta zorlanıyor.
San Francisco Fed araştırmacıları, iş aramayı bu kadar zorlaştıran etkenin ne olduğundan emin değil.
Bunun, göçmenlere yönelik baskının, özellikle teknoloji şirketleri ve kamuya iş yapan taşeronlarda işe alımların yavaşlamasının, hükümet politikalarının yönüne ilişkin belirsizliğin ya da “daha geniş bir işgücü piyasası bozulmasının erken sinyallerinin” sonucu olabileceğinden şüpheleniyorlar.