Jack White’ın sergisi tartışma yarattı: Eleştirmenler ikiye bölündü

The White Stripes'in eski solisti ve Rock and Roll Hall of Fame'in yeni üyelerinden Jack White, geçtiğimiz hafta Damien Hirst'ün Newport Street Gallery'sinde ‘These Thoughts May Disappear’ başlıklı ilk sergisini açtı.

REKLAM

REKLAM

Tepkiler pek de iç açıcı değildi. Yer yer son derece sert eleştiriler öne çıktı.

Jonathon Jones, The Guardian için kaleme aldığı tek yıldızlı, oldukça sert incelemesinde sergiyi, “ilk kez Tate Modern’i ziyaret eden 12 yaşındaki bir çocuğun çalışmaları”na benzetti.

Üstelik söz konusu sergi, küçük çaplı ya da yan bir gösteri değil.

Jack White’ın geçmişteki döşemecilik deneyiminden beslenen işlerden oluşan sergi enstalasyonlar, mobilyalar ve bazıları oldukça büyük ölçekli heykeller içeriyor. Gösterişli, ciltli kataloğunda ayrıca süperstar küratör Hans Ulrich Obrist ile yapılmış bir söyleşi de yer alıyor.

Tüm bunlar, akla şu soruyu getiriyor: Eğer sanatçı Jack White olmasaydı, bu işler yine de Londra’nın saygın sanat kurumlarından birine yolunu bulabilir miydi?

Yine de herkes bu tepki dalgasına kapılmış değil. Reddit forumlarına ve daha yumuşak eleştirilere göz attığınızda, serginin oyunbazlığını ve “kendin yap” ruhunu öven ya da White'ın yaratıcı merakının teşvik edilmesi gerektiğini savunan pek çok kişiyle karşılaşıyorsunuz.

İster bayılın ister nefret edin, White'ın sergisi, ünlü müzisyenler başka mecralara yöneldiğinde sık sık ortaya çıkan bir tartışmayı yeniden alevlendirdi: Yetenek nerede bitiyor, ayrıcalık nerede başlıyor?

İşte tıpkı White gibi güzel sanatlar dünyasına adım atan müzik dünyasının en büyük isimlerinden bazıları ve profesyonel eleştirmenlerin gözünde nereye yerleştirildikleri.

Başarılı bir geçiş: Patti Smith

Bu kadar farklı dünyalar arasında Patti Smith kadar başarıyla köprü kurabilen çok az müzisyen var.

Rock and roll'un en etkili figürlerinden biri olan Smith, onlarca yıldır fotoğrafçı olarak da paralel bir kariyer sürdürüyor. Çalışmaları, Paris'teki Fondation Cartier ve New York'taki MoMA başta olmak üzere pek çok yerde büyük kişisel sergilerde gösterildi.

Tıpkı müziği, anıları ve şiiri gibi, Smith'in fotoğrafları da çoğu zaman hafıza, sanatsal etkilenme ve kişisel anlam yüklü mekânlara odaklanıyor. Arthur Rimbaud ve Robert Mapplethorpe'a ait eşyalarından manzaralara ve yollarda geçirdiği zamanlarda topladığı hatıra nesnelerine uzanan bir yelpazeyi konu alıyor.

Smith, 2024 Venedik Bienali'nde ayrıca ruhaniyet, doğa ve insan bağlantısını keşfeden bir dizi performansla Vatikan Pavyonu'na katkıda bulundu.

White'ın sergisi gibi ünlü olmanın sağladığı ayrıcalıklara dair sorular doğurmak yerine, Smith'in işleri daha çok müziğini ve yazılarını besleyen fikirlerin doğal bir uzantısı olarak görüldü.

Tartışmalı örnek: Bob Dylan

Bob Dylan, çoğu kişinin ancak hayal edebileceği bir başarı düzeyine ulaşmış bir isim. Üstelik yalnızca müzikte değil.

Modern müzik tarihinin en etkili söz yazarlarından biri kabul edilen Dylan, onlarca yıldır resim, çizim ve demir heykellerden oluşan görsel sanat üretimlerini dünyanın çeşitli önemli kurumlarında sergiliyor. Bu çalışmalar arasında Londra merkezli Halcyon Gallery’de açılan çok sayıda kişisel sergi de bulunuyor.

Ancak onun çok alanlı üretimine herkes ikna olmuş değil.

2011’de Dylan, “Asia Series” kapsamındaki tabloların ilham aldıkları fotoğraflara fazlasıyla benzediği ve yeterince kaynak gösterilmediği iddialarıyla gündeme gelmiş, bu durum intihal tartışmalarını beraberinde getirmişti.

2016’da Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandığında da benzer tartışmalar yeniden alevlenmiş, eleştirmenler bu kez şu soruyu sormuştu: Bob Dylan olmasaydı bu ödülü yine de alır mıydı?

Buna rağmen sergileri yoğun ilgi görmeye devam ediyor ve onu, görsel sanat üretimi başlı başına bir tartışma konusu haline gelen nadir müzisyenlerden biri olarak konumlandırıyor.

Kötü bir örnek: Ed Sheeran

Ed Sheeran'ın sanat dünyasına açılımı, Jack White'ın içini biraz olsun rahatlatabilecek türden bir karşılık gördü.

İngiliz şarkıcı-söz yazarı, geçen yıl turneler ve kayıt seansları arasında yaratıcılığını dışa vurduğu bir uğraş olarak, Pollock esintili bir dizi tabloyu tanıttı.

Bağımsız eleştirmen Nigel Ip (kaynak İngilizce), “Cosmic Carpark Paintings” sergisini “sandığım kadar sıkıcı değil” sözleriyle değerlendirerek Ed Sheeran’ın görsel sanat denemelerine nadir gelen daha ılımlı yorumlardan birini yaptı.

Jonathan Jones ise sergiyi daha sert bir tonda eleştirerek işleri “parlatılmış bir aldatmaca” olarak nitelendirdi. Jones’a göre Ed Sheeran’ın küresel şöhreti, aksi halde amatör sayılabilecek bu çalışmaların bir galeri etkinliği olarak sunulmasına zemin hazırlıyordu. Bazı yorumcular ise eleştiriyi daha da ileri taşıyarak Sheeran’ın çalışmalarının Jackson Pollock’un üslubunun doğrudan bir taklidi olduğunu öne sürdü.

Tablonun satışından elde edilen gelir daha sonra yerel müzik oluşumları için kaynak yarattı.

Belki de White'ın eleştirmenleri, sergisi aynı şekilde sonuçlansaydı biraz daha bağışlayıcı olabilirdi.