Uzun yıllar boyunca sıradan bir bahçe süsü olarak görülen bir eser, yeniden değerlendirildi. Uzmanlar, eserin MS 3. yüzyıla tarihlenen gerçek bir Roma lahdinin günümüze ulaşan son parçası olduğunu ortaya koydu.
İngiltere'deki ünlü Blenheim Sarayı'nın bahçesinde yaklaşık iki yüzyıl boyunca süs havuzu ve lale saksısı olarak kullanılan mermer bir eser, yaklaşık 1700 yıllık bir Roma lahdinin parçası çıktı.
REKLAM
REKLAM
Uzun yıllar boyunca sıradan bir bahçe süsü olarak görülen eser, 2017 yılında yapılan incelemelerin ardından yeniden değerlendirildi. Uzmanlar, mermer panelin MS 3. yüzyıla tarihlenen gerçek bir Roma lahdinin günümüze ulaşan son parçası olduğunu ortaya koydu.
Artık "Blenheim Lahdi" olarak bilinen eser restore edilerek sarayın içinde sergileniyor.
Bahçe süsü olarak geçen iki yüzyıl
18. yüzyılda inşa edilen Blenheim Sarayı'nın arazisinde bulunan mermer panel, yıllarca kurşun bir tekneye sabitlenmiş halde kullanıldı. Önce dekoratif bir su ögesi, ardından da çiçeklik ve lale saksısı işlevi gördü.
Ancak bu sıradan görünümün altında oldukça sıra dışı bir geçmiş yatıyordu. Yaklaşık iki metre uzunluğundaki ve 400 kilograma yakın ağırlığındaki eser, Roma İmparatorluğu'nun en parlak dönemlerinden birinde varlıklı bir kişi için hazırlanmış gösterişli bir taş tabutun parçasıydı.
Restorasyon çalışmalarını yürüten koruma uzmanı Nicholas Banfield, eserin şaşırtıcı derecede iyi durumda olduğunu belirterek, yıllarca suya ve açık hava koşullarına maruz kalmasına rağmen büyük ölçüde korunabildiğini söyledi.
Aslında hiç kaybolmamıştı
Bu hikâyeyi daha da ilginç kılan unsur ise lahdin aslında bilinmeyen veya unutulmuş bir eser olmaması.
Roma sanatı ve lahitleri üzerine çalışan akademisyenler eseri uzun zamandır tanıyordu. İngiltere'deki Warwick Üniversitesi araştırmacılarından Zahra Newby, Roma lahitlerindeki portre sanatını incelediği bir çalışmada bu eserden söz etmişti.
Lahdin üzerindeki kabartmalar, şarap ve eğlence tanrısı Dionysos'u, Herkül ve Ariadne ile birlikte tasvir ediyor. Kompozisyonun iki yanında aslan başları yer alıyor.
Eserin geçmişi daha da geriye uzanıyor. Lahit üzerindeki sahne, İtalyan ressam Battista Franco Veneziano tarafından 1530 yılından önce çizilmişti. Bu çizim bugün Almanya'daki Städel Museum koleksiyonunda.
Ayrıca New York'taki Metropolitan Sanat Müzesi koleksiyonunda da lahdi tasvir eden 16. yüzyıla ait bir çizim yer alıyor. Eser, 1882 yılında yayımlanan antik mermerler üzerine kapsamlı bir kitapta da kayıt altına alınmıştı.
Herkes gördü ama kimse fark etmedi
Lahdin en dikkat çekici yönlerinden biri, adeta göz önünde saklanmış olması.
2010'da sarayı ziyaret eden bir turist, eserin fotoğrafını çekerek bir seyahat sitesinde paylaşmış ve altına "Roma dönemine ait bir lahde benzeyen çiçeklik" notunu düşmüştü.
Buna rağmen medyaya göre saray yönetimi, eserin gerçek kökeninden 2016'ya kadar haberdar değildi. Bir antik eser uzmanının başka bir nedenle yaptığı ziyaret sırasında lahdi fark edip araştırılmasını önermesiyle süreç başladı.
Peki bu kadar tanınan bir eser nasıl olup da onlarca yıl boyunca bahçede çiçeklik olarak kullanılabildi?
Oxford Üniversitesi'nden antik tarihçi ve arkeolog Christopher Dickenson bunun basit bir açıklaması olduğunu düşünüyor: Çoğu kişi saray çalışanlarının eserin ne olduğunu zaten bildiğini varsaydı.
Dickenson, web sitesinde kaleme aldığı yazıda, "Muhtemelen onu gören ve tanıyan herkes, Blenheim'daki insanların neye sahip olduklarının tamamen farkında olduğunu düşündü. Ben de öyle varsaymıştım," diye yazdı.
Bir başka neden ise birçok ziyaretçinin eseri gerçek bir Roma kalıntısı değil, bahçelerde sıkça görülen dekoratif bir kopya sanmasıydı.
Gizem hâlâ çözülemedi
Ancak lahitle ilgili en büyük soru işareti bugün bile yanıtlanabilmiş değil.
Bilinen tek şey, eserin 19. yüzyılda sarayın sahibi olan Marlborough'nun 5. Dükü'nün eline geçtiği.
Ancak lahdin nereden getirildiği, ne zaman satın alındığı ve İngiltere'ye nasıl ulaştığı bilinmiyor. Araştırmacılar bu soruların yanıtlarının hiçbir zaman bulunamayabileceğini düşünüyor.