Londra’daki müze, sömürge dönemi Hindistan'ındaki bir kıtlıktan Winston Churchill'i sorumlu tutan bir video enstalasyonu (yerleştirme) nedeniyle tartışmaların odağındaydı.
Londra’daki National Portrait Gallery (NPG), Britanyalı sanatçı Helen Cammock’un video yerleştirmesini, Winston Churchill’in 1943 Bengal kıtlığındaki rolüne ilişkin değerlendirmeleri çevresinde oluşan tartışmanın ardından sergiden kaldırdı.
REKLAM
REKLAM
NPG, Cammock’un “Persistence” adlı eserini, portre sanatına eleştirel ve düşünsel bir yaklaşım getiren dokuz sanatçının yer aldığı bir proje kapsamında sipariş etmişti. İlk kez Eylül 2025’te müzede sergilenen çalışma, Ağustos 2026’ya kadar izleyiciyle buluşması planlanarak programlanmıştı.
Müze yönetimi, eserin National Portrait Gallery’nin tarihsel olarak tanınmış kişileri temsil etme ve yüceltme odaklı kurumsal kimliğine meydan okuyan bir yaklaşım taşıdığını daha önce belirtmişti.
Sanatçının anlatıcı olduğu 40 dakikalık filmde Cammock, İngiliz devlet adamı Oliver Cromwell'in 1600'lerde İrlanda'daki askeri seferlerine değinerek onu Winston Churchill ile karşılaştırıyor. Cromwell'in, 'insanları kitlesel olarak aç bıraktığını, tıpkı Winston Churchill'in Hindistan halkını kasıtlı olarak aç bırakmasına benzer şekilde' yaptığını söylüyor.
Muhafazakâr The Telegraph gazetesi, 14 Haziran tarihli haberinde, videoda Churchill'e yapılan tek atıf olan bu yorumu yanlış diyerek sert biçimde eleştirdi.
Tartışmalar, tarihçi Andrew Roberts’ın öncülük ettiği ve aralarında Winston Churchill’in torunu Nicholas Soames’ın da bulunduğu 50 mevcut ve eski Lordlar Kamarası üyesinin imzaladığı açık mektupla büyüdü. Mektupta, eserin kaldırılması talep edildi.
İmzacılar, İngiliz eski başbakanın bu şekilde temsil edilmesini “ideolojik saiklerle yapılmış bir tirat” olarak nitelendirdi. Metinde ayrıca, “[kıtlığın] Churchill tarafından Bengalilere kasıtlı olarak yaşatıldığı” yönündeki iddianın “aşağılık ve iğrenç” olduğu savunularak, bunun tarihsel açıdan “gülünç” olduğu ifade edildi.
Churchill biyografilerinden Andrew Roberts, 1943 Bengal kıtlığının temel nedeninin bir tayfun olduğunu, Churchill hükümetinin durumu öğrendikten sonra bölgeye tahıl sevkiyatı için hızlı şekilde harekete geçtiğini savundu.
Buna karşın, Hindistan’da yaklaşık 3 milyon kişinin ölümüne yol açan kıtlıkta Churchill’in rolü tarihçiler arasında tartışmalı olmaya devam ediyor. Nobel ödüllü ekonomist Amartya Sen, 1981 tarihli çalışmasında kıtlığın temel nedeninin gıda kıtlığı değil, İngiltere'nin savaş dönemi politikalarının tetiklediği fiyat artışları ve yapısal eşitsizlikler olduğunu ileri sürmüştü.
National Portrait Gallery ise başlangıçta Cammock’un eserinin “tarihsel ve güncel olaylara ilişkin kişisel bir yorum sunduğunu” belirtmişti. Açıklamada, “Sanatsal ifade özgürlüğünü destekliyoruz; ancak galeride sergilenen eserler sanatçıların görüşlerini kurumsal olarak benimsediğimiz anlamına gelmez” ifadeleri yer almıştı.
Tüm bu gelişmelerin ardından Turner Ödülü sahibi sanatçı, video yerleştirmesini kaldırmayı tercih etti. Galeri ise bu karara saygı duyduklarını belirterek, “Tıpkı filmde dile getirilenlerden rahatsız olanların görüşlerini de dikkate aldığımız gibi” açıklamasını yaptı.
Cammock ise yaptığı açıklamada, sanat kurumları ve sanatçılar üzerindeki dış baskıların giderek arttığını vurguladı: “Sanatçıların susmaya zorlanması en iyi ihtimalle etkisiz, en kötü ihtimalle tehlikelidir.”
“Ben bu baskıyı kabul etmiyorum. Fikirleri ve tarihi sorgulamak, tartışmak ve araştırmak sağlıklı bir toplum için hayati; sanat da bunun ayrılmaz bir parçasıdır” ifadelerini kullandı.