Floransa’daki antik San Marco Eczanesi’nin arşivinde, bugünkü Coca‑Cola’nın atası olan “French Wine Cola” ile aynı bileşenli bir “şaraplı güç iksiri” tarifi bulundu.
Floransa’daki tarihi San Marco Eczanesi’nin arşivinde, Floransa’da, 19. yüzyılın ortalarından kalma bir kâğıt parçası bulundu; üzerinde fiziksel ve zihinsel yorgunluğu, ayrıca yaşa ya da yorgunluğa bağlı güçsüzlüğü hafifletebildiği anlatılan “şaraplı güçlendirici iksir”in tarifi yer alıyordu.
REKLAM
REKLAM
Tarifi gün yüzüne çıkaran kişi, San Marco manastırının rektörü Rahip Manuel Russo.
“Arşivimizi incelerken bu iksirin eski reklamına rastladım. Manastırda saklanan belgeleri araştırmaya başladım ve kardeşlerin eczanesinin en çok talep gören ürünlerinden biri olduğunu keşfettim” diye anlatıyor haftalık Toscana Oggi dergisine.
Tarifin bileşimi ve tarihi
En çok şaşırtan ayrıntı, tonik içeceğin bileşimi: bir litre alkollü karışıma eklenen 30 gram kola cevizi ve 10 gram Bolivya koka yaprağı. Aynı karışım, Amerikalı eczacı John Stith Pemberton’un 1886’da “French Wine Coca” adını verdiği karışımı yaratırken kullandığı söylenen tıbbi bileşimin temelini oluşturuyor; bu içecek modern Coca-Cola’nın atası sayılıyor.
Tek fark, o yıllarda Amerika’da geçerli olan alkol yasağı nedeniyle içecekte alkol bulunmamasıydı; eczacı bunun yerine gazlı su ve şurup kullandı.
Rahip Manuel Russo, Toscana Oggi’ye yaptığı açıklamada tarifin 18. yüzyıla uzandığını, ancak en geniş yaygınlığını 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başı arasında kazandığını söylüyor. Haftalık dergiye göre, Floransa’nın 1865 ile 1871 yılları arasında İtalya’nın başkenti olduğu dönemde, memur ve görevlilerin molalarında San Marco manastırına uğrayıp bu tonikten bir yudum almaları sık rastlanan bir durum olabilirdi.
Manastırın rektörüne göre, tarifin yazılı olduğu kâğıt, bazı orijinal etiketler ve boş şişelerle belgelenen bu hikâye, Dominiken rahiplerinin gelişmiş eczacılık geleneğini gözler önüne seriyor.
Floransa’daki iksirin bileşimi ile Amerikalı tıbbi içecek arasındaki olası bağ konusunda herhangi bir kanıt bulunmuyor. Yalnızca, dünyanın en ünlü içeceklerinden birinin tarihine dair merak uyandıran bazı çağrışımlar ve tesadüfler söz konusu.
Coca-Cola’nın kökenine dair gizem
Coca-Cola’ya benzer bir tarifin saklı olduğu yer, yalnızca Floransa değil.
İspanya’da, Valensiya Özerk Bölgesi’nin küçük yerleşimi Aielo de Malferit’te de 19. yüzyılda “Nuez de Cola Coca” adı verilen, bugün hâlâ üretilen oldukça benzer bir şurup yapılıyordu.
İçeceğin ilk adı “Anís Celestial”di ve 1880’de kurulan Aielo İçki Fabrikası tarafından, üç arkadaş Bautista Aparici, Ricardo Sanz ve Enrique Ortiz’in ortaklığında üretiliyordu.
Sahipler, ürettikleri likörlerle pek çok ödül kazandı ve 1889 Paris Dünya Fuarı’nın yanı sıra, Coca-Cola’nın resmen doğuşundan yalnızca bir yıl önce, 1885’te Philadelphia’da düzenlenen bir içecek yarışmasına da katıldı.
“Aparici sık sık ABD’ye seyahat ederdi, yeni pazarlar açmak için. O yıllarda bir hastalık bağlarımızı yok etti; Aparici daha dayanıklı olan, bugün hâlâ kullandığımız Amerikan asmasını geri getirdi. Karşılığında ise Nuez de Cola Coca şişeleri bırakıyordu” diye anlatıyor fabrikanın bugünkü sahibi Juan Juan Micó, BBC’ye.
Aparici ile Amerika arasında başka bir bağ olduğuna dair herhangi bir kayıt yok. Bilinen tek şey, ertesi yıl eczacı John Stith Pemberton’un “French Wine Coca”yı yaratması; bu içecek daha sonra Coca-Cola adını aldı ve önce Amerika Birleşik Devletleri’nde, ardından tüm dünyada olağanüstü bir başarı yakaladı.
Bu arada Aielo’daki içki fabrikası el değiştirdi ve İspanya İç Savaşı sırasında el konulmasının ardından, 1953’te yeniden ABD’li çokuluslu şirketle yolları kesişti. Coca-Cola İspanya pazarına girerken, yayılmasını zorlaştıran benzer bir içeceğin varlığını fark etti ve onun patentini satın aldı.
Nuez de Cola Coca bugün hâlâ alkollü versiyonuyla üretiliyor ve Aielo de Malferit’te soru hâlâ aynı: Ya Coca-Cola, Valensiya ilinin küçük bir kasabasında doğduysa?