Yeni araştırmaya göre Çin'deki eski insanlar, duvar resimlerinde boyanın kayaya tutunmasını sağlamak için kireç ve insan kanından oluşan sıra dışı bir bağlayıcı kullandı.
Çin’in güneyindeki kireçtaşı kayalıklarına 2 bin yıldan uzun süre önce yapılan resimlerin şiddetli yağmurlara, yüksek sıcaklıklara ve tayfunlara rağmen nasıl günümüze kadar ulaşabildiği tartışma konusuydu. Ancak yeni bir araştırma, sonunda bu sırrı çözmüş olabilir.
REKLAM
REKLAM
Araştırmaya göre antik sanatçılar, boyanın kayaya tutunmasını sağlamak için kireç ve insan kanından oluşan sıra dışı bir bağlayıcı kullandı.
Çin'in Vietnam sınırına yakın Guangxi bölgesindeki Zuojiang Nehri boyunca yaklaşık 260 kilometre uzanan Huashan kaya sanatı kuşağında 80'den fazla alan mevcut. Kayalıklarda insanları, hayvanları, tekneleri, silahları ve müzik aletlerini tasvir eden çok sayıda kırmızı figür yer alıyor.
“Zuojiang Huashan Kaya Sanatı Kültürel Peyzajı” adı verilen bölge, 2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmişti.
Resimler 2 bin yıldan uzun süredir kayalıklarda
Kaya resimlerinin MÖ 5. yüzyıl ile MS 2. yüzyıl arasında yapıldığı tahmin ediliyor. Eserlerin, o dönemde Zuojiang bölgesinde yaşayan Luoyue halkı tarafından yapıldığı genel olarak kabul ediliyor.
Tarihi kaynaklarda Luoyue halkının anaerkil bir toplumsal yapıya sahip olduğu belirtiliyor.
Resimlerin bu kadar uzun süre korunması ise bilim insanlarının dikkatini çekiyor. Guangxi, sıcak ve nemli muson ikliminin hakim olduğu bir bölge. Yaz aylarında yoğun yağış görülürken sıcaklık 40 santigrat derecenin üzerine çıkabiliyor. Bölge ayrıca yılda ortalama iki ila üç tayfunla karşı karşıya kalıyor.
Buna rağmen yerden onlarca metre yüksekteki kireçtaşı kayalıklarına yapılan kırmızı resimlerin önemli bir bölümü hâlâ görülebiliyor.
Boyanın içinde kireç ve kan bulundu
Araştırmacılar hem antik sanatçıların boyayı nasıl hazırladığını hem de resimlerin binlerce yıl boyunca nasıl dayanabildiğini anlamaya çalıştı.
Resimlere zarar vermemek için üç Huashan bölgesinde kayalıklardan doğal olarak kopmuş parçalar incelendi. Araştırmada Raman spektroskopisi, elektron mikroskopisi, kızılötesi analiz ve proteomik gibi yöntemlerden yararlanıldı.
Analizler kırmızı pigmentin, nano boyuttaki hematit bakımından zengin yerel kırmızı kilden elde edildiğini gösterdi. Hematit, demir oksidin bir türü ve pigmentin kırmızı renginin kaynağı.
Ancak araştırmacıların en dikkat çekici bulgusu pigmenti kayaya bağlayan karışım oldu. Analizlere göre sanatçılar kireç ve kan içeren bir tür harç kullanmıştı. Karışımda ayrıca kalsiyum fosfat tespit edildi.
Antik sanatçıların iki aşamalı yöntem kullandığı düşünülüyor
Araştırmacılar resimlerin iki aşamalı bir teknikle yapıldığını düşünüyor.
İlk aşamada kireçtaşı yüzeyine sönmüş kireç, kalsiyum fosfat ve kandan oluşan bir harç sürülüyordy. Ardından harç henüz tamamen kurumadan kırmızı kil pigmenti uygulanıyordu.
Kireç havadaki karbondioksitle tepkimeye girdikçe kalsiyum karbonat oluşuyordu. Kandaki proteinlerin ise pigment parçacıklarının çevresinde yoğun bir mineral yapı meydana gelmesine yardımcı olduğu düşünülüyor.
Böylece nano-hematit parçacıkları mineral bakımından zengin tabakanın içine hapsolurken boya da kireçtaşı yüzeyiyle güçlü bir bağ kuruyordu.
Bu mekanizma, resimlerin 2 bin yılı aşkın süre boyunca neden kayalıklardan silinmediğine dair olası bir açıklama sunuyor. Kırmızı pigment yalnızca kaya yüzeyinde duran bir boya tabakası oluşturmak yerine, zamanla mineral yapının içine adeta kilitlenmiş olabilir.
İnsan kanı kullanıldığına dair kanıt
Proteomik analizlerde boya örneklerinde insan serum proteinleri de tespit edildi. Bu bulgu, karışımda insan kanının kullanıldığına işaret ediyor.
Araştırmacılar kanın yalnızca teknik değil, kültürel ve sembolik bir işleve de sahip olabileceğini düşünüyor.
Çalışmada kullanılan kanın bir bölümünün doğum yapmış kadınlardan gelmiş olabileceği öne sürüldü. Ancak araştırmanın kanın kimden ya da hangi koşullarda elde edildiğini kesin olarak belirlemediği özellikle vurgulanıyor.
"Journal of Archaeological Science" adlı hakemli bilimsel dergide yayımlanan araştırma, eski toplumların uzun ömürlü kaya sanatı üretmek için kullandıkları tekniklere ilişkin yeni bir bakış sunuyor. Bulgulara göre Huashan yalnızca devasa ölçekli bir sanat projesi değildi; eserlerin günümüze ulaşması, Luoyue sanatçılarının yerel mineraller, organik maddeler ve kirecin kimyasal özellikleri konusunda önemli bir pratik bilgi birikimine sahip olduğunu da gösteriyor.