2014 yılında Sardinya’daki kızıl akbaba popülasyonu yaklaşık 60 bireye kadar düşmüştü.
Sardinya’daki kızıl akbabalar 2010’ların başında yok olmanın eşiğindeydi.
REKLAM
REKLAM
Nüfusları, beslendikleri hayvanların bünyesindeki pestisitler ve kimyasallar gibi dolaylı zehirlenme kaynakları nedeniyle hızla düşüyordu.
Bugün ise İtalyan adası 500’ün üzerinde bireye ev sahipliği yapıyor; bu da burayı İtalya’nın en çarpıcı doğa koruma başarı öykülerinden birinin sahnesi haline getiriyor.
Sardinya’nın kızıl akbabaları yok olma tehlikesiyle karşı karşıyaydı
2014 yılında Sardinya’daki Avrasya kızıl akbaba nüfusu yaklaşık 60 bireye kadar gerilemişti; koloni yalnızca batı kıyısındaki Bosa ile Alghero arasında yaşıyordu.
Ölümlerinin başlıca nedeni, zehirli besin kaynaklarıydı; avcılar tarafından vurulan yaban domuzları gibi leşlerden, farkında olmadan pestisit, kimyasal ve kurşun saçmayı bünyelerine alıyorlardı.
Kuşlar ayrıca insanlar ya da çiftlik hayvanları için herhangi bir tehdit oluşturmamalarına rağmen doğrudan itlafın da hedefi oldular.
Türün gerilemesi, Sardinya ekosistemi üzerinde zincirleme etkiler yaratma riski taşıyordu; çünkü kızıl akbabalar leşleri ‘temizleyerek’ diğer hayvanlarda bulaşıcı hastalıklara yol açabilecek tehlikeli bakterilerin ortadan kaldırılmasına yardımcı oluyor.
Sardinya, yok olma tehlikesindeki kızıl akbaba nüfusunu kurtarmak için harekete geçti
2015’ten 2020’ye kadar, Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilen bir proje, kızıl akbaba nüfusundaki düşüşü tersine çevirmek için kapsamlı bir girişim başlattı.
'Life Under Griffon Wings' projesi Bosa bölgesine odaklandı; burada amaç, besin erişimini artırmak, yuvalama alanlarındaki rahatsızlıkları azaltmak ve kamuoyunun farkındalığını yükseltmekti.
2021’de ise kardeş bir proje başlatıldı. 'Life Safe for Vultures' adlı proje, Sassari Üniversitesi, Forestas Ajansı, Sardinya Orman Teşkilatı ve Akbaba Koruma Vakfı gibi ortakların katılımıyla ve 3 milyon avronun üzerindeki bir bütçeyle 2026 sonuna kadar sürecek.
Program kapsamında, akbabalar için güvenli ve düzenli bir besin kaynağı sağlamak üzere carnai adı verilen leş beslenme istasyonları kuruldu.
Ayrıca kuşların elektrik çarpması riskiyle karşı karşıya kaldığı enerji nakil hatları daha güvenli hale getirildi ve zehirlenme vakalarını azaltmak için avcılar arasında kurşunsuz mühimmat kullanımı konusunda farkındalık yaratıldı.
Kızıl akbabalar Sardinya’da yeniden canlanıyor
Güvenliği artırmanın ötesinde, projenin temel hedeflerinden biri de, çoğu İspanya’daki kurtarma merkezlerinden gelen genç kızıl akbabaların, türün onlarca yıldır bulunmadığı Sardinya’daki bölgelere yeniden salınması oldu.
İtalyan La Repubblica gazetesine göre son 15 birey ocak ayında Barselona’dan geldi. Şu anda bir kuşhanede ortama uyum sağlıyorlar ve yıl içinde doğaya salınacaklar.
Amaç yalnızca kızıl akbaba sayısını artırmak değil, adaya yayılış alanlarını da genişletmek.
Son nüfus sayımı, projenin başarısını gözler önüne seriyor. Kızıl akbaba sayısı artık 516 ile 566 birey arasında; bu da 2024’e kıyasla yüzde 21’lik bir artış anlamına geliyor.
Bireylerin yaklaşık yüzde 60’ı hâlâ Bosa’da yaşarken, Sardinya’nın orta ve güney kesimlerinde de koloniler büyüyor.
Türün üremesini izleme çalışmalarının sonuçları da olumlu. Adaya özgü tek üreme alanı olan kuzeybatı Sardinya’da 2025 yılında toplam 120 bölgesel çift tespit edildi.
'Safe for Vultures' projesinin bilimsel direktörü Fiammetta Berlinguer’e göre bu, 2024 rakamlarına kıyasla yüzde 14,3’lük bir artışa karşılık geliyor.
Yuvadan uçan yavru sayısı da yüzde 15,5 oranında arttı. Araştırmacılar, yeniden yerleştirilen bireylerle Sardinya’nın yerli kuşlarının başarıyla çiftler oluşturduğunu da vurguluyor.
Forestas Ajansı İtalyan medyasına şu açıklamada bulundu: 'Nihai hedefimiz iddialı: kızıl akbabanın yaşam alanını tüm adaya yaymak, kuzeydeki popülasyonları Sardinya’nın güneyindeki yeni yuvalama alanlarıyla yeniden buluşturmak.'