Araştırmacılar, yapay zeka sisteminin DEHB’in erken uyarı belirtilerini güvenilir biçimde saptayabildiğini, böylece çocukların çok daha erken destek alabileceğini ortaya koydu.
Yapay zekâ, çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) riskini, resmi tanı konulmadan yıllar önce tespit etmeye yardımcı olabilir.
REKLAM
REKLAM
Yeni bir araştırmaya göre DEHB, çocuklar ve ergenler arasında en yaygın ruh sağlığı bozukluklarından biri olup, tahminen yüzde 8 oranında görülüyor. Belirtiler arasında dikkat dağınıklığı, huzursuzluk ve dürtüsellik yer alıyor. Ancak birçok çocuk, uyarı işaretleri ortaya çıkmasına rağmen yıllarca tanı alamıyor ve erken destekten yararlanamıyor.
Duke Health tarafından yapılan yeni çalışmada, araştırmacılar yapay zekâ araçlarının rutin elektronik sağlık kayıtlarını analiz ederek bir çocuğun DEHB geliştirme olasılığını erken dönemde tahmin edebildiğini ortaya koydu. Bulgular, Nature Mental Health’te yayımlandı. Araştırmacılar, günlük tıbbi verilerde gizli kalmış örüntülerin, erken değerlendirmeye ihtiyaç duyabilecek çocukların belirlenmesinde kullanılabileceğini belirtti.
Çalışmanın baş yazarı ve Duke University School of Medicine’den veri bilimci Elliot Hill, “Elektronik sağlık kayıtlarında son derece zengin bir bilgi kaynağımız var. Amaç, bu verilerde gizli kalmış desenlerin ileride DEHB tanısı alabilecek çocukları öngörüp öngöremeyeceğini görmekti,” dedi.
Yapay zekâ modeli nasıl çalışıyor, ne kadar doğru?
Araştırmacılar, DEHB tanısı olan ve olmayan 140 binden fazla çocuğun sağlık kayıtlarını analiz ederek doğumdan erken çocukluk dönemine kadar uzanan verilerle modeli eğitti. Sistem, gelişimsel, davranışsal ve klinik olayların birleşiminden oluşan örüntüleri tanımayı öğrendi.
Modelin özellikle beş yaş ve üzerindeki çocuklarda risk tahmininde yüksek doğruluk gösterdiği ve cinsiyet, etnik köken ve sigorta durumu gibi değişkenlerden bağımsız tutarlı sonuçlar verdiği bildirildi.
Naomi Davis, erken tespitin çocuklar için kritik olduğunu belirterek, “DEHB’li çocuklar ihtiyaçları anlaşılmadığında ciddi zorluklar yaşayabiliyor. Ailelerin zamanında ve bilimsel temelli desteklere yönlendirilmesi büyük önem taşıyor,” dedi.
Bu sistem doktorların yerini alabilir mi?
Araştırmacılar, sistemin bir tanı aracı veya doktorların yerini alacak bir yapı olarak tasarlanmadığını vurguladı.
Matthew Engelhard, “Bu bir yapay zekâ doktoru değil. Klinisyenlerin zamanını daha verimli kullanmasına yardımcı olacak bir araç,” ifadelerini kullandı.
Ekip ayrıca benzer yapay zekâ yaklaşımlarının, ergenlerde ruh sağlığı sorunlarının risk ve nedenlerini daha iyi anlamak için de geliştirildiğini belirtti.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi’ne (NHS) göre DEHB belirtileri arasında dikkat dağınıklığı, yönergeleri takip etmede zorluk, günlük görevleri unutma ve aşırı hareketlilik yer alıyor. Uzmanlar ayrıca, kız çocuklarında DEHB’nin erkeklere kıyasla daha az teşhis edildiğine dikkat çekiyor.