Kongo'daki yeni Ebola salgını hakkında bilinenler

Afrika'nın üst düzey halk sağlığı yetkilileri Kongo'da yeni bir Ebola salgını olduğunu doğruladı.

REKLAM

REKLAM

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından cuma günü yapılan açıklamada, yeni salgının 65 ölüme ve 246 şüpheli vakaya neden olduğu belirtildi.

İşte sağlık krizi hakkında bilinmesi gerekenler:

Salgın nerede başladı?

Şüpheli Ebola vakaları çoğunlukla Ituri'nin Mongwalu ve Rwampara sağlık bölgelerinde kaydedildi. Ituri eyaletinin başkenti Bunia'da da şüpheli vakalar bildirildi.

Ituri, Kongo'nun yol ağlarının zayıf olduğu uzak doğu kesiminde yer alıyor ve ülkenin başkenti Kinşasa'ya bin kilometreden daha uzak.

Şu ana kadar bildirilen ölümlerden sadece dördü laboratuvar tarafından teyit edilmiş vakalar, ancak yeni salgın birçok şüpheli vakanın ardından doğrulandı.

Yetkililer daha fazla yayılma riskinden endişe ediyor

Afrika CDC, etkilenen bölgelerin Uganda ve Güney Sudan'a yakınlığının önemli bir endişe kaynağı olduğunu belirtti. Ituri'nin ana şehri Bunia, Uganda sınırına yakın.

Ajans ayrıca, madencilikle ilgili olanlar da dahil olmak üzere yoğun nüfus hareketleri ve etkilenen bölgelerdeki güvenlik krizleri nedeniyle daha fazla yayılma riski olduğunu vurguladı. Silahlı grupların saldırıları geçen yıl Ituri eyaletinin bazı bölgelerinde onlarca kişinin ölümüne ve binlerce kişinin yerinden edilmesine neden olmuştu.

Afrika CDC, temas listesinde de boşluklar olduğunu söyledi.

Ebola nedir?

Virüs ilk olarak 1976 yılında, şu anda Kongo'da bulunan Ebola Nehri yakınlarında keşfedildi. İlk salgınlar Orta Afrika'da tropikal yağmur ormanlarının yakınındaki ücra köylerde meydana geldi. Ebola hastalığı insanları ve primatları etkileyen ciddi, genellikle ölümcül bir hastalık.

Virüs insanlara meyve yarasaları, kirpiler ve primatlar gibi yabani hayvanlardan bulaşıyor. Ebola, enfekte kişilerin kanları, salgıları, organları veya diğer vücut sıvıları ve bu sıvılarla kirlenmiş yüzey ve malzemelerle doğrudan temas yoluyla yayılıyor.

Belirtiler arasında ateş, yorgunluk, baş ağrısı, kas ağrısı, boğaz ağrısı, kusma ve ishal yer alıyor. Şiddetli vakalar kanama komplikasyonlarına, çoklu organ yetmezliğine ve ölüme kadar ilerleyebiliyor.

Ortalama Ebola hastalığı vaka ölüm oranı yüzde 50 civarında. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre geçmiş salgınlarda vaka ölüm oranları %25-90 arasında değişmiştir.

Ebola için bir aşı var mı?

Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu'ndan Daniela Manno, "Ebola ciddi bir hastalık olmaya devam ederken, salgın önleme, müdahale ve tedavi son on yılda önemli ölçüde gelişti," dedi.

"Artık Ebola hastalığına neden olan bazı virüsler için aşılar mevcut ve bu aşılar, halk aşılaması olarak bilinen bir stratejiyle, doğrulanmış vakalar ve temaslıları etrafında hızla uygulandığında sağlık çalışanlarının korunmasına ve bulaşmanın azaltılmasına yardımcı olabilir."

Ancak Kongo'da yapısal engeller ve finansman yetersizliği nedeniyle aşılara erişim her zaman kolay değil.

Üç ay süren geçen yılki salgın sırasında, DSÖ başlangıçta aşıların tesliminde önemli zorluklarla karşılaşmış ve salgının doğrulanması bir hafta sürmüştür.

Afrika'nın yüzölçümü bakımından en büyük ikinci ülkesi olan Kongo, kötü yollar ve nüfus merkezleri arasındaki uzun mesafeler nedeniyle hastalık salgınlarına müdahalede sık sık lojistik zorluklarla karşılaşmaktadır.

Son salgın sırasında sağlık yetkilileri Amerika Birleşik Devletleri'nin son dönemde yaptığı fon kesintilerinin etkisinden endişe duyuyordu.

ABD, Kongo'nun geçmiş Ebola salgınlarına müdahalesini desteklemişti. Örneğin 2021 yılında ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) Afrika genelindeki çabaları desteklemek için 11,5 milyon dolar kadar destek sağlamıştı.

Kongo'nun 17. Ebola salgını

Son salgın, hastalığın ülkede ilk kez ortaya çıktığı 1976'dan bu yana Kongo'da görülen 17. salgın.

Kongo'daki son Ebola salgınının 43 ölümün ardından aralık ayında sona erdiği ilan edilmişti. Yaklaşık beş ay sonra bu yeni salgın ortaya çıktı. Bundan önce, 2022 yılında kuzeydoğu Equateur eyaletinde görülen salgında altı kişi hayatını kaybetmişti.

Kongo'nun doğusunda 2018'den 2020'ye kadar süren Ebola salgınında ise binden fazla kişi hayatını kaybetmişti; bu rakam Batı Afrika ülkeleri Gine, Sierra Leone ve Liberya'da 2014-2016 yılları arasında görülen ve 11 binden fazla kişinin ölümüne yol açan salgından sonra en fazla ölümün yaşandığı salgındı.

Bir salgın nasıl kontrol altına alınabilir?

Imperial College London Halk Sağlığı Okulu'ndan Anne Cori, "İlaç dışı müdahaleler Ebola salgınına müdahalenin temel taşlarıdır," dedi.

"Bu müdahaleler aktif vaka bulma ve izolasyon, temaslı takibi ve güvenli defin işlemlerini içermektedir, çünkü Ebola çok ölümcüldür (enfekte kişilerin yaklaşık yarısı ölür) ve özellikle ölüm anında bulaşıcıdır."

DSÖ, toplum katılımını salgını başarılı bir şekilde kontrol etmenin anahtarı olarak tanımlıyor.

Salgın kontrolü; klinik bakım, sürveyans ve temaslı takibi, laboratuvar hizmetleri, sağlık tesislerinde enfeksiyon önleme ve kontrolü, güvenli ve onurlu definler, mümkün olduğunda aşılama ve sosyal seferberlik gibi bir dizi müdahalenin kullanılmasına dayanıyor.