Şili'deki Avrupa Güney Gözlemevi'ne (ESO) ait Çok Büyük Teleskop (VLT) ile yapılan gözlemlerde, Betelgeuse'un hemen yanında sönük bir yıldız görüntülendi. Araştırmacılar, bu cismin konumunun yıllardır varlığı öne sürülen eş yıldızın hesaplanan yeriyle neredeyse birebir örtüştüğünü belirtiyor.
Gökyüzünün en tanınmış yıldızlarından biri olan Betelgeuse'un, yıllardır gizlediği düşünülen bir eş yıldıza sahip olabileceğine dair şimdiye kadarki en güçlü kanıt elde edildi.
REKLAM
REKLAM
Şili'deki Avrupa Güney Gözlemevi'ne (ESO) ait Çok Büyük Teleskop (VLT) ile yapılan gözlemlerde, Betelgeuse'un hemen yanında sönük bir yıldız görüntülendi. Araştırmacılar, bu cismin konumunun yıllardır varlığı öne sürülen eş yıldızın hesaplanan yeriyle neredeyse birebir örtüştüğünü belirtiyor.
Keşif henüz kesin olarak doğrulanmasa da gökbilimciler, artık "şüpheye çok az yer kaldığını" söylüyor.
Adı 'Betelgeuse B' oldu
Araştırma ekibi yeni adaya "Betelgeuse B" adını verdi.
Gözlemlere göre bu yıldız, Güneş'in yaklaşık 2,6 ila 3,1 katı kütleye sahip, genç ve sıcak bir yıldız.
Betelgeuse'un etrafında, Güneş ile Satürn arasındaki uzaklığa yakın bir mesafede dolandığı tahmin ediliyor.
Betelgeuse neden bu kadar zor inceleniyor?
Betelgeuse, Güneş'ten yaklaşık 16,5 ila 19 kat daha büyük kütleye sahip kırmızı bir süperdev yıldız.
Çapı ise Güneş'in yüzlerce katı büyüklüğünde.
Yıldızın yüzeyi dev konveksiyon hücreleriyle sürekli hareket ediyor, parlaklığı düzenli olarak değişiyor ve çevresine yoğun gaz ile toz püskürtüyor.
Bu hareketli ve düzensiz yapının, yakınındaki olası bir yıldızın ışığını yıllardır gizlediği düşünülüyor.
Gizemli altı yıllık döngüyü açıklayabilir
Astronomlar uzun süredir Betelgeuse'un yaklaşık 2 bin 200 gün, yani yaklaşık altı yılda bir tekrarlayan gizemli parlaklık değişimlerinin nedenini açıklamaya çalışıyordu.
Araştırmacılara göre bu düzenli döngü, Betelgeuse'un etrafında dönen bir eş yıldızın kütleçekim etkisiyle açıklanabilir.
Daha önce İkizler Kuzey Teleskobu da beklenen konumda zayıf bir sinyal tespit etmişti. Ancak bu, keşfi doğrulayacak kadar güçlü değildi.
Görüntülerde görünmüyordu
Araştırmacılar, VLT üzerindeki SPHERE adlı yüksek kontrastlı görüntüleme sistemiyle 3 ve 6 Aralık 2024 tarihlerinde Betelgeuse'u gözlemledi.
İlginç şekilde eş yıldız ham görüntülerde görünmüyordu.
Bilim insanları önce Betelgeuse'un yoğun parıltısını, Dünya atmosferinin etkilerini ve teleskobun oluşturduğu optik desenleri bilgisayar modelleriyle çıkardı.
Ardından birbirinden bağımsız iki farklı görüntü işleme yöntemi aynı noktada sönük bir ışık kaynağını ortaya çıkardı.
İki analiz yöntemi de istatistiksel açıdan son derece güçlü sonuçlar verdi ve sinyalin rastlantı olma ihtimalinin çok düşük olduğunu gösterdi.
Akademik dergi Astronomy & Astrophysics'te yayımlanan makaleye göre, ikinci yıldız, Betelgeuse'dan yalnızca 0,052 yay saniyesi uzaklıkta. Bu mesafe, yaklaşık 400 metre uzaktan görülen bir insan saçının kalınlığına eşdeğer bir açıya karşılık geliyor.
Bu nedenle dünyanın en güçlü teleskoplarından biri bile iki yıldızı birbirinden ayırmakta zorlanmış olabilir.
Kesin kanıt için biraz daha beklemek gerekecek
Araştırmacılar yine de keşfin henüz resmen doğrulanmadığını vurguluyor.Çünkü şu ana kadar olası eş yıldız yalnızca yörüngesindeki tek bir konumda görüntülendi.
İki yıldızın gerçekten birbirine kütleçekimsel olarak bağlı olduğunun kanıtlanabilmesi için Betelgeuse B'nin zaman içinde Betelgeuse çevresinde hareket ettiğinin de gözlenmesi gerekiyor.