Dünya Sağlık Örgütü, yeni bir raporunda nikotin torbalarının bağımlılık riski ve sektörün gençleri hedef alan 'agresif' pazarlama taktikleri konusunda uyarıyor.
Küresel nikotin poşeti pazarı hızla büyürken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), çocuklar ve gençleri hedef alan, erken yaşta bağımlılığa yol açabilen agresif pazarlama taktiklerine karşı uyarıda bulunuyor.
REKLAM
REKLAM
Nikotin poşetleri, nikotini ağız yoluyla vermek üzere tasarlanmış, önceden dozlanmış küçük poşetlerdir. Genellikle sentetik ya da tütünden elde edilen nikotin ile selüloz tozu, aroma vericiler, tatlandırıcılar ve alkali maddeler gibi diğer bileşenleri içerir.
DSÖ raporu, nikotin poşetlerinin son derece bağımlılık yapabileceği uyarısında bulunarak tüm tütünle ilişkili ürünleri kapsayan kapsamlı düzenlemeler çağrısı yapıyor.
“Nikotin poşeti kullanımı hızla yayılırken, düzenlemeler aynı hızla yetişemiyor” diyen DSÖ Tütünsüz Girişimi birim sorumlusu Vinayak Prasad, “Hükümetler şimdi güçlü ve kanıta dayalı koruyucu önlemlerle harekete geçmeli” ifadelerini kullandı.
Rapora göre, 2024 yılında nikotin poşetlerinin küresel perakende satışı 23,462 milyar birime ulaştı; bu, bir önceki yıla göre yüzde 50,5’lik artış anlamına geliyor.
2025’te nikotin poşetlerinin küresel pazar büyüklüğü neredeyse 7 milyar ABD doları (6 milyar avro) seviyesindeydi; satışların en yüksek olduğu bölge ise başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere Kuzey Amerika oldu ve toplam gelirin yüzde 79’u buradan geldi.
DSÖ’ye göre ABD dışında nikotin poşetleri en çok Almanya, Polonya ve İsveç gibi Avrupa ülkelerinde popüler.
Her yaştan grup bu ürünleri kullanıyor olsa da, rapor özellikle hem nikotinin vücutları üzerindeki etkilerine hem de sektörün reklam taktiklerine karşı daha kırılgan olan çocukların ve gençlerin özel olarak korunması gerektiğinin altını çiziyor.
Raporun yazarları, “Nikotin bağımlılığından hem bugünkü hem de gelecek kuşakları korumak için acil, koordineli ve kesintisiz eylem hayati önem taşıyor” diye yazdı.
Gençler arasında kullanım artıyor
Rapora göre ABD’de, 13–20 yaş arası gençler ile 21–27 yaş arası genç yetişkinler arasında nikotin poşeti kullanımı son yıllarda hızla arttı; 2022 ile 2025 arasında neredeyse dört katına çıktı.
Birleşik Krallık’ta da son dönemdeki tüketim artışı özellikle gençler arasında yoğunlaştı; DSÖ’ye göre 16–24 yaş grubunda nikotin poşeti kullanımı Ocak 2022’de yüzde 0,7 iken Mart 2025’te yüzde 4’e yükseldi.
Rapora göre bu artışlar, nikotin poşetlerinin “gençlere agresif biçimde pazarlanıp tanıtılması” nedeniyle yaşanıyor.
DSÖ’nün tespit ettiği taktikler arasında, sosyal medya ve dijital platformlarda, sıklıkla fenomenler aracılığıyla verilen reklamlar ile kullanımın “gizli” ya da fark edilmeden yapılabildiğini vurgulayan, böylece ebeveynlerin ya da öğretmenlerin bunu fark etmesini zorlaştıran ve kuralları delmenin bir yolu olarak sunan içerikler yer alıyor.
Neredeyse sınırsız aroma seçeneği
Diğer pazarlama taktikleri arasında daha geniş bir kitleye hitap etmek için çok sayıda aromalı nikotin poşeti sunulması da bulunuyor.
Bu ürünler çoğu zaman çeşitli tatlı, meyveli, naneli, şekerleme ve balon sakızı aromaları içeriyor; DSÖ’ye göre bunlar “özellikle çocuklara son derece çekici geliyor”.
Bazı markalar kataloglarına bira, mojito, Martini ve bourbon gibi alkollü içecek aromalarını da ekliyor.
Raporda, “Tütün ve ilişkili ürünlerdeki aromalar, özellikle gençler için bu ürünlerin cazibesini ve çekiciliğini artırıyor; bu da deneme, kullanıma başlama ve tütün ile nikotinin kalıcı biçimde tüketilmesine yol açıyor” uyarısı yer aldı.
Daha sıkı düzenleme çağrısı
Bu ürünlerin giderek yaygınlaşması karşısında DSÖ, bunları ticari olarak piyasaya süren ülkelere, “çekiciliklerini ve toplum üzerindeki zararlarını azaltacak güçlü düzenlemeleri” hayata geçirme çağrısı yapıyor.
DSÖ Sağlık Belirleyicileri, Teşviki ve Korunması Direktörü Etienne Krug, “Hükümetler, özellikle ergenler ve gençler arasında bu ürünlerin kullanımının hızla yayıldığını, bu grubun aldatıcı taktiklerle agresif biçimde hedef alındığını görüyor” dedi.
“Bu ürünler bağımlılık yaratacak şekilde tasarlanıyor ve gençlerimizi sektörün manipülasyonundan korumaya yönelik güçlü önlemlere ihtiyaç var.”
Raporda, ulusal düzeyde alınan önlemlerin yetersiz olduğu; nikotin poşetlerinin çoğu zaman düzenleyici boşluklardan faydalanarak ya hiç ya da son derece sınırlı biçimde denetlendiği belirtildi.
Önerilen tedbirler arasında, nikotinin formu ne olursa olsun tüm nikotin poşeti ürünlerine aynı düzenlemelerin uygulanması, aromaların yasaklanması ve her türlü reklam ile tanıtımın önlenmesi bulunuyor.
DSÖ ayrıca ülkelere, asgari yaş düzenlemelerini uygulayarak, sıkı yaş doğrulaması sağlayarak ve çevrim içi satışları yasaklayarak gençlerin nikotin poşetlerine erişiminin kısıtlanması çağrısında bulunuyor.