Sergilenen eserler, müzenin, eski şahın eşi Farah Pehlevi’nin 70’lerde edindiği ve devrimden bu yana büyük ölçüde halktan gizlenen modern Amerikan ve Avrupa sanatı koleksiyonundan geliyor.
Ortadoğu'daki gerilimlerin tırmandığı, Tahran sokaklarının ABD karşıtı afiş ve posterlerle donatıldığı bir dönemde, İranlılar kentin önde gelen müzelerinden birindeki savaş karşıtı sergiyi gezmeye gitti.
REKLAM
REKLAM
“Sanat ve Savaş” başlıklı sergi, Roy Lichtenstein, Robert Indiana ve James Rosenquist'in eserlerini bir araya getiriyor. 1960'ların pop art üslubunda üretilen bu yapıtların tümü, savaş karşıtı temaları nedeniyle seçildi.
Sergilenen eserler, müzenin 1970'lerde dönemin şahının eşi Farah Pehlevi tarafından satın alınan ve devrimden bu yana büyük ölçüde kamuoyundan gizli tutulan kapsamlı Amerikan ve Avrupa modern sanat koleksiyonundan geliyor.
Savaş ve çatışma ortamında, galeride dolaşan genç ziyaretçiler eserlerle güçlü bir bağ kurdu. Bazıları, savaş uçağı gövdesi, nükleer mantar bulutu ve bir çocuk yüzü görüntülerini bir araya getiren ve Amerika'nın askeri-sanayi kompleksini eleştiren kolaj çalışması “F-111”i inceledi.
Hemen yakınında ise Lichtenstein'in karakteristik çizgi roman karelerini andıran tablolarından, bir avcı uçağı pilotunun düşman uçağını vurduğu “Brattata” yer alıyordu.
“Amerikalı sanatçıların savaşı alaya almanın her zaman çok ilginç bir yolunu bulduklarını düşünüyorum; bu, işlerinde beni hep büyülemiştir” dedi Tahranlı sanatçı Gazaleh Cahanbin.
“Belki de bunun bir kısmı, bilmiyorum, bizzat savaşın uzağında, coğrafi mesafeden kaynaklanıyordur.”
Ziyaretçilerden Muhammed Sadık Abbasi, böylesine belirsiz bir dönemde bu serginin açılmasını övdü: “Savaşa ve insanların çektiği tüm sıkıntılara rağmen, sanat herkesin üzerinde hissettiği baskıdan kaçmanın bir yolu. Başka bir deyişle sanat, hayatta kalmanın ve yaşamanın bir biçimi.”
Sergi, “çevresinde olup bitenlere” bir yanıt
Müze müdürü Rıza Dabiri-Nejad, kurumun sergiyi “çevresinde olup bitenlere” bir yanıt olarak tasarladığını söyledi.
Medya mensuplarına, bu nedenle sergide yer alan eserlerin “ya savaş deneyimiyle şekillendiğini ya da savaşlara tepki olarak üretildiğini” anlattı.
40 günlük savaş süresince İran'da müzeler ve birçok kültürel etkinlik kapalıydı. Ancak ateşkesin ardından bunların çoğu yeniden kapılarını halka açtı.
Buna karşın, müze müdürüne göre, sergilenen eser sayısı bilerek düşük tutuldu; böylece savaşın yeniden başlaması halinde yapıtlar hızla güvenli depolara taşınabilecek.
Müzenin modern Amerikan ve Avrupa sanat koleksiyonu çalkantılı bir tarihe sahip. Muhammed Rıza Pehlevi'nin hükümeti, petrol gelirlerinin arttığı ve İran'ın bölgedeki en yakın ABD müttefiki olduğu 1970'lerde müzeyi inşa edip koleksiyonu satın aldı.
Eski imparatoriçe, şahın eşi Farah Pehlevi, Picasso ve Van Gogh'tan Mark Rothko ve Francis Bacon'a kadar uzanan sanatçıların eserlerini kapsayan koleksiyonun büyük bölümünü bizzat seçti.
Ancak müze açıldıktan sadece iki yıl sonra, 1979 İslam Devrimi şahı devirdi ve Şii din adamlarının teokratik yönetimi kuruldu. Kübist, Sürrealist, Empresyonist ve Pop art hazineleri, İslami değerleri zedelediği ya da Batı beğenilerine yaranma görüntüsü verdiği düşüncesiyle, on yıllar boyunca el değmeden müzenin kasalarında saklandı.