SAFE, Avrupa Birliği’nin 'Hazırlık 2030' (Readiness 2030) paketinin en büyük ayaklarından biri olarak öne çıkıyor.
Avrupa Komisyonu, perşembe günü 8 üye ülkenin, AB’nin savunma için oluşturduğu yeni 150 milyar euroluk kredi programından yararlanma planlarını onayladı.
Belçika, Bulgaristan, Danimarka, İspanya, Hırvatistan, Güney Kıbrıs, Portekiz ve Romanya; Komisyon’un, Konsey’e resmi onay için sunduğu teklifin ardından AB’nin Avrupa için Güvenlik Eylemi (SAFE) girişimi kapsamında ilk finansman dalgasından yararlanan ülkeler olacak.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen yaptığı açıklamada, “Hızlı bir ödeme yapılabilmesi için Konsey’in bu planları acilen onaylaması gerekiyor,” dedi.
Toplamda 19 üye ülke SAFE fonlarından yararlanmak için başvuruda bulundu. Finansman payları ise geçen yıl eylül ayında geçici olarak belirlenmişti.
AB yürütme organı tarafından planları onaylanan sekiz ülkenin, kredi anlaşmaları imzalandıktan sonra toplamda yaklaşık 38 milyar euroya erişmesi bekleniyor.
Danimarka, başvuran ülkeler arasında en düşük tutar olan 46 milyon euronun biraz üzerinde fon talep ederken; Güney Kıbrıs ve İspanya’nın her birinin yaklaşık 1 milyar euro, Belçika’nın 8,3 milyar euro ve Romanya’nın ise 16,68 milyar euro alması öngörülüyor.
Komisyon’un savunmaya 800 milyar euroya kadar kaynak aktarılmasını öngören 2030 Hazırlık Planı’nın bir parçası olan SAFE, öncelikli savunma ürünlerinin tedarikini artırmayı amaçlıyor.
Bu ürünler arasında mühimmat ve füzeler, topçu sistemleri, insansız hava araçları ve İHA karşıtı sistemler, hava ve füze savunma sistemleri, kritik altyapının güvenliği, uzay varlıklarının korunması, siber güvenlik, yapay zeka teknolojileri ve elektronik harp sistemleri yer alıyor.
Programın bir diğer önemli şartı ise satın alınan ekipmanın Avrupa üretimi olması. Bileşen maliyetlerinin en fazla yüzde 35’i AB, AEA-EFTA ülkeleri veya Ukrayna dışından gelebilecek. AB ile ikili anlaşma yapan Kanada da bu ülkelerle aynı düzeyde programa katılabilecek.
Program, kredi notu Avrupa Komisyonu’nunkinden daha düşük olan üye ülkeler için avantaj sağlıyor. Bu ülkeler daha uygun faiz oranlarından yararlanabiliyor. Almanya ise SAFE kapsamında herhangi bir fon talebinde bulunmadı.
Avrupa Savunma ve Uzay Komiseri Andrius Kubilius, açıklamanın ardından “kaybedecek zaman olmadığını” söyledi ve “bir sonraki adımIN” kalan 11 ulusal planın onaylanması ve fonların yüzde 15’lik ilk diliminin ödenmesi olduğunu belirtti.
AB yetkililerinin planları onaylamak için dört haftası bulunuyor. İlk ödemelerin Mart 2026’da yapılması bekleniyor.
Von der Leyen geçen yılın sonlarında yaptığı açıklamada, SAFE'in üye devletler arasındaki popülaritesinin (başlangıçta 19 katılımcı ülkenin 150 milyar eurodan fazla talep etmesiyle kontenjan aşılmıştı) programın daha da genişletilmesine yol açabileceğini belirtmişti.