Eurostat’a göre, 2024’ün üçüncü çeyreği ile 2025’in üçüncü çeyreği karşılaştırıldığında, geri gönderme oranları en fazla Türk vatandaşları için arttı. 2024 rakamlarına göre, Türk vatandaşlarının geri gönderilme oranı yüzde 15 arttı.
AB İstatistik Ofisi Eurostat’ın son verilerine göre, AB’de giderek daha fazla göçmen kendi ülkelerine ya da başka yerlere geri gönderiliyor.
2025’in üçüncü çeyreğinde, AB üye ülkelerin sınır dışı ettiği yaklaşık 42 bin AB dışı vatandaşın 6 bin 350'sini Türk vatandaşları oluşturdu.
Türk vatandaşları, sınır dışı edilen AB dışı ülke vatandaşları arasında üçüncü sırada yer aldı.
Türkiye, bu rakamla 12 bin 325 kişiyle Cezayir ve 6 bin 670 kişiyle Fasın ardından, en fazla geri gönderme yapılan milletler arasında üst sıralarda konumlandı.
2025 üçüncü çeyrek rakamlarında sını dışı edilen Türk vatandaşlarının sayısı, Afganistan (5 bin 280), Tunus (4 bin 080) ve Suriye (3 bin 935) gibi ülkelerin önünde olduğunu gösteriyor.
Eurostat’a göre, 2024’ün üçüncü çeyreği ile 2025’in üçüncü çeyreği karşılaştırıldığında, geri gönderme oranları en fazla Türk vatandaşları için arttı. 2024 rakamlarına göre, Türk vatandaşlarının geri gönderilme oranı yüzde 15 arttı.
Bu artış, aynı dönemde Suriyeliler (yüzde 9), Ruslar (yüzde 7), Gürcüler (yüzde 5) ve Arnavutlar (yüzde 2) için kaydedilen artışların üzerinde gerçekleşti.
Sınır dışıların yüzde 36'sı uygulanabildi
AB genelinde verilen geri gönderme kararlarının yalnızca yaklaşık yüzde 36’sı fiilen uygulanabilirken, Türk vatandaşlarını da kapsayan bu yükseliş, üye ülkelerin düzensiz göç ve geri dönüş politikalarında daha sert bir uygulama çizgisine yöneldiğine işaret ediyor.
Eurostat ayrıca, tüm geri göndermelerin yüzde 40’ının zorla gerçekleştirildiğini, geri kalanında ise gönüllü dönüş ya da mali destekli geri dönüş mekanizmalarının kullanıldığını belirtiyor.
Bu destekler arasında bilet masraflarının karşılanması ve nakit yardımlar da yer alıyor.
Yaklaşık 2025 üçüncü çeyrekteki 42 bin sınır dışı sayısı, üye ülkelerin yaklaşık 35 bin geri gönderme gerçekleştirdiği 2024’ün aynı dönemine kıyasla yüzde 19’luk bir artışa işaret ediyor.
Geri gönderilenlerin büyük çoğunluğu (yüzde 82) Avrupa Birliği’nden ayrılırken, yaklaşık yüzde 18’i başka bir AB ülkesine gönderildi.
Bu alanda Almanya belirgin biçimde öne çıktı.
Geçtiğimiz yıl Berlin, 2025’in üçüncü çeyreğinde geri göndermeleri yaklaşık 12 bine çıkararak sayıyı üçe katladı ve yaklaşık 5 binle Fransa’nın yanı sıra diğer AB ülkelerinin önüne geçti.
Komşu Belçika da benzer bir yönde ilerliyor. AB dışı ülke vatandaşlarının geri gönderilmesi, 2024’ün üçüncü çeyreğinde 730 iken, 2025’in üçüncü çeyreğinde 1210’a çıkarak neredeyse iki katına ulaştı.
Başka hangi uyruklar geri gönderiliyor?
2025’in üçüncü çeyreğinde AB genelinde en yüksek geri gönderme sayıları Cezayir (12 bin 325) ve Fas (6 bin 670) vatandaşları arasında kaydedildi.
Bir önceki çeyrekle karşılaştırıldığında, geri gönderme oranları en fazla Türk vatandaşları için (yüzde 15), Suriyeliler (yüzde 9), Ruslar (yüzde 7), Gürcüler (yüzde 5) ve Arnavutlar (yüzde 2) arasında arttı.
Eurostat, tüm geri gönderilmelerin yüzde 40’ının “zorla” sınıflandırıldığını belirtiyor. Bu da, ülkeyi terk etme emri alan kişilerin önemli bir bölümünün bunu gönüllü olarak yapmadığını, bir şekilde zorlandığını gösteriyor.
Ancak bu oranlar AB ülkeleri arasında ciddi farklılıklar gösteriyor.
Zorla geri gönderme oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 91 ile Danimarka; onu yüzde 82 ile Romanya ve yüzde 80 ile Bulgaristan izliyor.
İtalya ise yüzde 100 gibi daha da yüksek bir oran bildiriyor. Bununla birlikte, bu kadar yuvarlak bir oran, AB ülkeleri arasındaki raporlama uygulamalarındaki farklılıkları ve mevcut parçalı geri gönderme prosedürlerini yansıtıyor olabilir.
Eurostat’a göre, tüm geri gönderilmelerin yaklaşık yüzde 77’si bir tür mali destek içeriyor. Buna örnek olarak bilet alımına yardım ya da ayrılış veya varışta verilen nakit destekler gösteriliyor.
Geri gönderme kararlarının görece azı neden uygulanıyor?
Üye ülkeler tarafından verilen geri gönderme kararlarının sayısı ile fiilen uygulananlar arasında ciddi bir fark bulunuyor: 41 bin 890 karar, yani toplamın yaklaşık yüzde 36’sı, hayata geçirilebildi.
Örneğin Fransa, 2025’in üçüncü çeyreğinde yaklaşık 34 bin ile en fazla geri gönderme kararı veren ülke oldu. Ancak bu kararların yalnızca yüzde 14’ü uygulandı; bu oran Yunanistan (yüzde 14) ve İspanya (yüzde 13) ile benzer seviyede.
Bu farkın birkaç nedeni bulunuyor.
Bazı durumlarda yetkililer göçmenin menşe ülkesini tespit edemiyor. Diğer vakalarda ise geri gönderme, sağlık sorunları nedeniyle ya da kişinin refakatsiz bir çocuk olması gibi nedenlerle erteleniyor veya askıya alınıyor.
Aralık ayının başlarında AB ülkeleri, geri dönüşleri hızlandırmayı amaçlayan bir yasa taslağını onayladı.
Yeni çerçeve kapsamında üye devletlerin, üçüncü ülkelerle ikili anlaşmalar yaparak yurt dışında göçmen merkezleri kurmasına izin verilecek.
Bu merkezlerde, başvurular değerlendirilirken ve statüler kontrol edilirken göçmenler barındırılacak.
Ancak insan hakları örgütleri, bu merkezlerin AB toprakları dışına taşınmasının yasa dışı geri göndermelere ve keyfi gözaltılara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.