AB liderleri, perşembe günü Grönland konulu acil görüşmeler için bir araya geldiklerinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın tartışmalı 'Gazze Barış Kurulu'nu da ele alacak. Bazı yetkililer, kurulun 'tüzüğünün' Birleşmiş Milletler’in yerini almaya yönelik bir girişim gibi okunduğu uyarısında bulunuyor.
Avrupa’nın, Grönland konusunda ABD Başkanı Donald Trump ile yaşanan gerilimi yatıştırmaya çalıştığı hassas denge arayışı, Trump’ın “Gazze Barış Kurulu”na dünya ülkelerine peş peşe davetler göndermesiyle beklenmedik şekilde daha da karmaşık hale geldi.
Başlangıçta savaş sonrası Gazze’nin yönetimi için kurulan kurula AB ve üye ülkelerin katılıp katılmaması konusu, liderlerin perşembe günü Trump’ın son gümrük tarifesi tehditlerine yanıt olarak düzenlenen olağanüstü zirvede bir araya gelmeleriyle masaya yatırılacak.
Diplomatlar, meselenin giderek Grönland kriziyle iç içe geçmesinden endişe ediyor. Avrupalı ülkelerin, kuruldaki koltuklarını kabul edip etmeme konusunda eş güdüm sağlamaya zorlandığı, bunun da gerilimin yeni bir zirveye ulaştığı bir dönemde ABD Başkanı’nı kızdırma riskini beraberinde getirdiği belirtiliyor.
Kurulda daimi üyeliğin bedelinin 1 milyar dolar olduğu, bu kaynağın görünürde Gazze’nin yeniden inşası için kullanılacağı ifade ediliyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve aralarında Fransa, Almanya, İtalya ve Macaristan'ın da bulunduğu bir dizi AB hükümetine kurulda yer almaları teklif edildi. Fransa, kurulun Gazze'den hiç bahsetmeyen tüzüğünün "Birleşmiş Milletler'in ilkelerini ve yapısını" sorguladığı ve kurul başkanı Trump'a "geniş yetkiler" verdiği endişesiyle kurula katılmayacağını açıkladı.
Trump'ın misilleme olarak Fransız şarap ve şampanyasına yüzde 200 gümrük vergisi getirme tehdidinde bulunması, konunun AB-ABD ilişkilerinde yeni bir fay hattına dönüşebileceğinin açık bir işareti.
Salı günü Davos'ta Euronews'e konuşan Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prevot, Trump'ı "Birleşmiş Milletler sistemini kendi kişisel kuruluyla" değiştirmeye çalışmakla suçladı.
Yeni bir dünya düzeni mi?
Trump'ın kurula verdiği geniş kapsamlı yetki ve savaştan zarar gören Gazze'ye ve geleceğine odaklanılmaması Brüksel'deki yetkilileri de rahatsız ediyor.
Yetkililer ve diplomatlar kurulun çerçevesi, seçim süreci, yetkileri ve yönetişim yapısıyla ilgili ciddi endişelerini özel olarak dile getirdiler ve paralel bir BM Güvenlik Konseyi oluşturmak yerine Gazze'ye geri dönmesini istiyorlar.
Filistinlilerin liderliğindeki teknokrat bir komite Gazze'nin günlük işlerini yürütmekle görevlendirilmiş olsa da, Kurul'un yatırım, diplomasi ve yönetişimi denetleyen iki ayrı üst düzey panelinde Filistinlilerin temsil edilmemesi konusunda endişeler var.
AB'nin Gazze politikasını denetleyen Avrupa Komisyonu'nun Akdeniz'den Sorumlu Üyesi, kurula "tüm kilit paydaşların dahil edilmesi" çağrısında bulundu.
Trump ayrıca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e de davetiye göndererek Avrupa'nın katılımını siyasi olarak savunulamaz hale getirdi.
Kurulla ilgili tartışmalar, AB üye ülkeleri arasında dış politika konularında var olan çatlakları daha da derinleştirecektir. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto'nun başbakanın Trump'ın teklifinden "onur duyduğunu" söylemesiyle kuruldaki yerini çoktan kabul etti.
Kurul üyeleri, Trump tarafından geçtiğimiz eylül ayında Gazze için sunulan ve uluslararası bir güvenlik gücünün konuşlandırılması, Hamas'ın silahsızlandırılması ve savaştan zarar gören bölgenin yeniden inşasını içeren 20 maddelik barış planının ikinci aşamasının uygulanmasından sorumlu olacak bir yürütme komitesini denetleyecek.