Avrupa Birliği, Ukrayna'nın 2026-2027 ihtiyaçları için 90 milyar euroluk kredide anlaştı. Ortak borçlanmayla finanse edilecek paketin 60 milyar eurosu silah alımına, 30 milyar eurosu bütçe desteğine ayrılacak.
Avrupa Birliği üyesi ülkeler, Ukrayna'nın 2026 ve 2027 yıllarındaki mali ve askeri ihtiyaçlarını karşılamak üzere 90 milyar euroluk dev bir kredi paketi üzerinde uzlaşmaya vardı.
Brüksel, Kiev'in dış yardımlarda ani bir kesinti yaşamasını ve cephede zor durumda kalmasını önlemek amacıyla ilk ödemeyi nisan ayı başında yapmayı hedefliyor.
Büyükelçiler düzeyinde sağlanan anlaşma, Dönem Başkanı Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) sunduğu yeni taslak metin üzerinden kesinleşti.
Anlaşmanın en dikkat çekici siyasi detayı ise Macaristan, Slovakya ve Çek Cumhuriyeti'nin durumu oldu. Kiev'e ek yardıma sert muhalefet eden bu üç ülke, yıllık faiz ödemeleri de dahil olmak üzere tüm mali yükümlülüklerden tamamen muaf tutuldu.
AB Komisyonu, bu muafiyet nedeniyle kalan 24 üye ülkenin ilgili maliyetleri karşılamak için her yıl 2 ila 3 milyar euro arasında ek ödeme yapması gerekeceğini öngörüyor.
90 milyar euroluk paket iki ana sütuna ayrılacak: 30 milyar euro bütçe yardımı ve 60 milyar euro askeri yardım.
Savaşın sona ermesi durumunda bu dengenin değiştirilebileceği belirtiliyor.
GKRY Maliye Bakanı Makis Keravnos, anlaşmanın AB'nin kararlılığını gösterdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bugünkü anlaşma, AB'nin Ukrayna ve halkını desteklemek için kararlı bir şekilde hareket etmeye devam ettiğini gösteriyor. Yeni finansman, Rus saldırganlığı karşısında ülkenin şiddetli direnişini sürdürmesine yardımcı olacaktır. Aynı zamanda, devletlerin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne uluslararası hukuk uyarınca tam saygı gösterilmesi gerektiğine dair güçlü bir sinyal gönderiyoruz."
Müzakerelerin en çetin geçen başlığı silah ve mühimmat tedariki oldu. Fransa, "Avrupa Malı" politikaları çerçevesinde alımların kıta ile sınırlandırılması için yoğun baskı yaptı.
Sonuçta "kademeli ilke" adı verilen bir yöntem benimsendi. Silahlar ve mühimmat öncelikle Ukrayna, AB, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre'den temin edilecek. Eğer ekipman bu bölgelerde bulunamazsa, Kiev'in savaşmak için ihtiyaç duyduğu malzemeleri ABD gibi diğer pazarlardan temin etmesine izin verilecek.
İngiltere, Japonya, Güney Kore ve Kanada gibi AB ile savunma ortaklığı bulunan ülkeler de borçlanma maliyetlerine "adil ve orantılı" katkı sağlamaları şartıyla öncelikli alım listesinden yararlanabilecek.
Bu hamle, Brüksel ile Londra arasındaki yakınlaşmayla da örtüşüyor. İsminin açıklanmasını istemeyen bir AB yetkilisi, İngiltere'nin sürece dahil olmasının önemine dikkat çekerek durumu şöyle özetledi:
"İngiltere'nin katılımı büyük önem taşıyor. Hem jeopolitik durum açısından İngiltere'yi yakınlaştırmak Avrupa için daha iyi hem de bu durum Ukrayna için işleri daha esnek hale getirecektir."
Kredi katı şartlara bağlanmış durumda. Örneğin, Ukrayna'nın yolsuzlukla mücadele çabalarında herhangi bir gerileme yaşanması, yardımların askıya alınmasını tetikleyecek.
Geri ödeme konusunda ise oldukça spesifik bir madde bulunuyor: Ukrayna'dan 90 milyar euroyu geri ödemesi, ancak Rusya'nın savaşı durdurması ve Kiev'e verdiği zararlar için tazminat ödemeyi kabul etmesi durumunda istenecek.
Moskova'nın tazminat ihtimalini kesin bir dille reddettiği göz önüne alındığında, Brüksel'in borcu süresiz olarak ertelemesi bekleniyor.
Çarşamba günü üzerinde uzlaşılan yasal metinlerin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu'nun onayı gerekiyor.