SAFE kapsamında finansman talebinde bulunan üç üye devletin ulusal planları ise henüz Avrupa Komisyonu tarafından onaylanmadı. Bu onay, gerekli iki aşamalı sürecin ilk adımını oluşturuyor.
Avrupa Birliği savunma bakanları, çarşamba günü sekiz üye ülkenin ulusal yatırım planlarını onaylayarak, Birliğin 150 milyar avroluk Avrupa için Güvenlik Eylemi (SAFE) programı kapsamında ilk ödemelerin önünü açtı.
Belçika, Bulgaristan, Danimarka, İspanya, Hırvatistan, Güney Kıbrıs, Portekiz ve Romanya tarafından sunulan planların toplam değeri 38 milyar euro olarak açıklandı.
AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı yürüten Güney Kıbrıs’ın Savunma Bakanı Vasilis Palmas, “Bugünkü kararlar, AB’nin savunma konusunda yalnızca konuşmadığını, somut adımlar attığını gösteriyor. SAFE aracılığıyla güvenliğimizi en kritik alanlarda güçlendiriyoruz,” dedi.
Söz konusu sekiz ülke, SAFE kapsamında mali destek başvurusunda bulunan 19 üye devlet arasında yer alıyor. Bu ülkeler, savunma yatırım planları Ocak ayı ortasında Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan ilk ülkeler oldu.
Bakanların onayı Komisyon'un bu ülkelerle kredi anlaşmaları imzalamasına ve talep edilen fonların yüzde 15'ine kadar çıkabilen ön finansman ödemelerinin yapılmasına imkan tanıyor. Diğer dilimler, üye devletlerin AB yürütme organına sunacakları düzenli güncellemelere bağlı olarak serbest bırakılacaktır.
Estonya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya ve Finlandiya tarafından sunulan toplam 74 milyar euro değerindeki sekiz ulusal plan, ocak ayı sonunda AB yürütme organı tarafından onaylandı. Bu planlar için son yeşil ışığın 17 Şubat'ta Brüksel'de yapılacak ekonomi bakanları toplantısında yakılması bekleniyor.
Çekya, Fransa ve Macaristan'ın ulusal yatırım planları ise halen beklemede. Bir Komisyon sözcüsü "zaman çizelgesi konusunda spekülasyon yapmayacaklarını" söyledi.
2030 için hazır
Komisyon'un on yılın sonuna kadar savunmaya 800 milyar euro aktarmayı hedefleyen 'Hazırlık 2030' planının bir parçası olan SAFE, öncelikli savunma ürünlerinin tedarikini artırmayı amaçlıyor.
Bunlar arasında mühimmat ve füzeler, topçu sistemleri, insansız hava araçları ve anti-drone sistemlerinin yanı sıra hava ve füze savunma sistemleri, kritik altyapı koruması, uzay varlıklarının korunması, siber güvenlik, yapay zeka teknolojisi ve elektronik savaş sistemleri yer alıyor.
Programın önemli bir kriteri, satın alınan ekipmanın Avrupa yapımı olması ve bileşen maliyetlerinin yüzde 35'inden fazlasının AB, AEA-EFTA veya Ukrayna dışından gelmemesi.
Program, kredi notu Komisyon'unki kadar iyi olmayan üye devletler için avantajlı olacak şekilde tasarlanmıştır, yani daha iyi oranlar elde edeceklerdir.
Komisyon, Fransa, Çek Cumhuriyeti ve Macaristan'ın toplam değeri 34 milyar euronun biraz üzerinde olan ulusal planlarını henüz onaylamadı. Almanya herhangi bir SAFE fonu talebinde bulunmadı.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen geçen yılın sonlarında yaptığı açıklamada, 19 katılımcı ülkenin başlangıçta 150 milyar eurodan fazla talepte bulunduğu programın üye devletler arasındaki popülaritesinin daha da genişleyebileceğini söyledi.
Savunma bakanları çarşamba günü ayrıca AB'nin Kanada ile, Kanadalı şirketlerin ve Kanada menşeli ürünlerin SAFE aracı kapsamındaki alımlara katılımı konusunda ikili bir anlaşma imzalamasına yetki vermeye karar verdi. Böylece Kanada, savunma kredisi programına katılan ilk Avrupalı olmayan ülke olacak.
Anlaşma, Avrupa Parlamentosu'nun da onay vermesinin ardından resmen imzalanacak.