İsveç Dışişleri Bakanı, Euronews’e AB’nin Ukrayna’ya 90 milyar avroluk krediyi onaylatmanın yolunu bulması ve Macaristan’a baskıyı artırması gerektiğini söyledi.
İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, Budapeşte'nin Rusya'dan Ukrayna üzerinden Macaristan'a uzanan, hasarlı bir petrol boru hattı üzerinden sevkiyat yeniden başlayana kadar Kiev'e yapılacak mali yardımı engelleyeceğine dair açıklamalarını eleştirdi. Kararı “mantıksız” olarak nitelendirdi.
REKLAM
REKLAM
“Bundan dolayı çok hayal kırıklığı içindeyim ve bu mantıklı değil, çünkü bu boru hattını bombalayan Rusya'ydı,” dedi Euronews'ün “12 Minutes With” adlı röportaj programında. “Dolayısıyla bence öfkelerini Ukrayna'ya ya da AB'ye değil, Kremlin'e yöneltmeleri gerekiyor.”
Macaristan Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó, Pazartesi günü yaptığı açıklamada ülkesinin Ukrayna için 90 milyar avroluk acil krediyi bloke edeceğini söyleyerek, savaşın yıprattığı ülkeyi Rus petrolünün taşınmasında kullanılan hasarlı boru hattı üzerinden “şantaj” yapmakla suçladı.
Ukrayna topraklarında bulunan Druzhba boru hattının güney kolu, ocak ayında Rusya'nın düzenlediği bir saldırı sonucu zarar gördü. Ancak Budapeşte, hattın onarımı için yeterince çaba göstermediğini öne sürerek sorumluluğun Ukrayna'ya ait olduğunu savunuyor.
Szijjártó, Kiev'in, Brüksel'in ve muhalefet güçlerinin siyasi nedenlerle enerji akışını sekteye uğratmak için koordineli biçimde hareket ettiğini iddia etti. Pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, şebeke işletmecisinin Macaristan'a boru hattının faal olduğu bilgisini verdiğini söyledi; bu iddia Ukrayna tarafından yalanlandı. Euronews, yorum almak için Pazartesi günü şebeke işletmecisiyle temasa geçti.
AB'nin, geçmişte olduğu gibi, Ukrayna'nın üyelik sürecinde de yaptığı gibi Macar vetosunu aşmak için yaratıcı bir yol bulup bulmayacağı sorulduğunda, Malmer Stenergard Macaristan'ın “çoktan alınmış karara bağlı kalması” gerektiğini söyledi.
“Ukrayna'nın bu parayı almasını sağlamamız gerekiyor. Önümüzdeki iki yıl için bütçe ihtiyaçlarının yaklaşık üçte ikisi bu krediyle karşılanacak ve bu paraya ihtiyaçları var, dolayısıyla bir yol bulmalıyız.” Bunun yapılmamasını Macar hükümetinin “sadakatsizliği” olarak nitelendirdi.
Aralık ayındaki bir zirvede Budapeşte, Slovakya ve Çekya ile birlikte istisna koparmayı başarmış, böylece güçlendirilmiş işbirliği mekanizması çerçevesinde verilecek bu krediye mali katkı yapmaktan muaf tutulmuştu.
Macaristan'ın kararının zamanlamasına ilişkin olarak İsveçli bakan, bunun nisan ayında yapılacak genel seçimlerle bağlantılı olduğunu düşündüğünü söyledi. Başbakan Viktor Orbán'ın, kritik önem taşıyan bu seçimde anketlerde rakiplerinin gerisinde ve çift haneli oranlarla geride seyrettiğine dikkat çekerek “Macaristan'da seçimlerin yaklaşmasının tesadüf olduğuna inanmıyorum,” dedi.
Malmer Stenergard, ayrıca Slovakya Başbakanı Robert Fico'nun Kiev, ülkesine Rus petrolü pompalamayı yeniden başlatmazsa Ukrayna'ya acil elektrik tedarikini keseceği yönündeki açıklamasına da sert çıktı.
“Bu olayın faili Rusya. Bu süreçte zarar görmesi gereken ülke Ukrayna değil, Rusya. (...) Bu şekilde davranan bu iki ülke üzerinde, Avrupa Birliği'nin geri kalanının daha fazla baskı kurmasını bekliyorum,” dedi.
‘Daha fazla ülke daha fazla destek vermeli’
Malmer Stenergard'ın Euronews'e verdiği röportaj, Rusya'nın Ukrayna'yı topyekûn işgalinin dördüncü yıldönümünden bir gün önce gerçekleşti. Ukrayna'ya desteğin kesilmesi için “zamanın her daim kötü” olduğunu vurgulayan bakan, ülkenin alabileceği her türlü desteğe ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Geçen yılın sonunda, Ukrayna'nın önümüzdeki iki yıl için askeri ve mali ihtiyaçları dudak uçuklatan 135,7 milyar avro olarak hesaplandı. İsveçli bakan, bu önemli açığın kapatılması için daha fazla ülkenin mali yardım sağlaması gerektiğini savundu.
“Gerçekten söylediklerine inanıyorlarsa ki neredeyse tüm ülkeler söylüyor, bu mücadelenin yalnızca Ukrayna için değil, ortak özgürlüğümüz ve geleceğimiz için verildiğini, o zaman daha fazla ülkenin ikili destek paketleri açıklaması gerektiğine inanıyorum,” dedi.
İsveç'in geçen hafta Ukrayna için ülke tarihinin en büyük askeri destek paketlerinden birini açıkladığını hatırlattı. “Yirmi birinci destek paketimiz yaklaşık 1,2 milyar avro tutarında ve hava savunmasına odaklanıyor,” dedi Malmer Stenergard.
Bakan, başta Rus saldırganlığına karşı bölgesel güvenliği güçlendirmek ve bunu kendi istikrarlarına yönelik doğrudan bir tehdit olarak gördükleri için, İskandinav ülkelerinin diğer NATO müttefiklerine kıyasla Ukrayna'ya orantısız derecede yüksek düzeyde destek sağladığını defalarca vurguladı.
Geçen yıl İsveç, Danimarka, Norveç, Finlandiya ve İzlanda ile birlikte, ittifak nüfusunun yalnızca yüzde 3'ünü oluşturmalarına rağmen, tüm müttefik askeri yardımın yaklaşık üçte birini taahhüt etti.
“Bunu vurgularken, bizim daha az yapmamız gerektiğini söylemiyorum; diğerlerinin çok daha fazlasını yapabileceğini anlatmaya çalışıyorum.”
‘Rusya’ya daha fazla bedel ödetmeliyiz’
Ukrayna, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri arasında yürütülen ve üçüncü turu geçen hafta Cenevre'de yapılan, bu hafta da yeni bir turu beklenen üçlü barış müzakerelerine ilişkin olarak bakan, barışa ulaşmak için gösterilen “tüm çabalardan memnuniyet duyduğunu” söyledi.
“[Ancak] Rus tarafında gerçek anlamda barış görüşmelerine katılma yönünde samimi bir irade görmüyorum. Bu nedenle denklemi değiştirmemiz gerekiyor,” dedi.
“Rusya'nın zaten acı çektiğini görüyoruz. Ekonomileri son derece kötü durumda. Bir milyondan fazla insanın hayatını kaybettiler. Müttefiklerini kaybettiler, nüfuzlarını kaybettiler. Ama Rusya üzerindeki baskıyı hâlâ artırmamız gerekiyor.”
Avrupa'nın, özellikle enerji bağımlılığı konusunda, Rusya'nın “daha da fazla acı çekmesini” sağlaması gerektiğini kaydetti. Malmer Stenergard, Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik topyekûn işgalden bu yana AB'nin Rus petrol ve gazına, Kiev'e sağladığı yardımdan daha fazla para harcadığını söyledi.
“Ukrayna'yı desteklemeye çalışırken aynı anda Rusya'nın savaş ekonomisini beslemeye devam ettiğimizi görmek son derece rahatsız edici. Bu nedenle Rus enerjisi ithalatını tamamen durdurmamız gerekiyor,” diyen bakan, bunun Macaristan ve Slovakya'nın – hâlen kayda değer miktarda Rus petrolüne bağımlı olan tek iki AB üyesi ülkenin – “çok uzun zaman önce” yapmış olması gereken bir şey olduğunu sözlerine ekledi.
“Ayrıca gübre ithalatını durdurmak ve Avrupa yaptırımlarını delmek için kullanılan Rus tankerlerinden oluşan ‘gölge filolar’a yönelik yaptırımlar üzerinde çalışmaya devam etmek gibi diğer adımları da atmamız gerekiyor.”
AB dışişleri bakanları, Pazartesi günü yapılan Dış İlişkiler Konseyi toplantısında, Rus petrol tankerlerine verilen tüm hizmetlerin tamamen yasaklanmasını da içeren Moskova'ya yönelik 20. yaptırım paketini nihai hale getirmeyi hedefliyordu. Ancak bu paket de aynı petrol anlaşmazlığı nedeniyle Macaristan vetosuna takıldı.