Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri, AB–ABD ticaret anlaşmasını canlandırmak için salı günü komite oylaması planladı. Ancak siyasi gruplar arasındaki çekişmeler, anlaşmanın tüm parlamento tarafından nihai onayını belirsiz kılıyor. Hem mart hem de nisan ayı seçenek olarak gündemde.
AB milletvekilleri, Washington ve Avrupa Komisyonu'nun baskılarına aylarca direndikten sonra salı günü AB-ABD ticaret anlaşmasını ilerletmek üzere harekete geçti.
REKLAM
REKLAM
Bu gelişme, Brüksel ve Washington arasında ticaret ve dijital kurallardan Grönland'a ve şimdi de İran'a kadar hemen her konudaki farklı tutumları nedeniyle ortaya çıkan temel anlaşmazlıklar nedeniyle uzun süredir ertelenen bir süreci başlatması bakımından önem taşıyor.
Avrupa Parlamentosu üyeleri, ABD lehine orantısız olarak görülen bir anlaşmanın uygulanması için sürecin devam ettirilmesine karşı çıkmışlardı. Ancak hukuki ve siyasi kaygılara rağmen süreci yeniden başlatmaya karar verdiler.
Ticaret Komitesi Başkanı Alman Parlamenter Bernd Lange (S&D) gazetecilere yaptığı açıklamada, "Aşağı yukarı tüm siyasi gruplardan uzlaşmamı destekleyen geniş bir anlayış vardı ve bu büyük bir başarıdır," dedi ve ekledi: "Bu nedenle perşembe günü komisyonda oylamaya gideceğiz."
Geçtiğimiz yaz Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ve Başkan Donald Trump tarafından imzalanan anlaşma, ABD'nin AB mallarına yüzde 15 gümrük vergisi uygulamasına karşılık Avrupa'nın kendi gümrük vergilerini sıfıra indirmeyi kabul etmesini öngörüyor. Brüksel başlangıçta bunu olumsuz senaryoların en iyisi olarak tanıtmıştı.
Son aylarda milletvekillerinin direnç göstermesinin nedeni, Beyaz Saray’dan gelen ve geçen yıl Kurtuluş Günü (Liberation Day) sonrası başlayan agresif küresel ticaret politikasını düzensiz bulmaları oldu. Anlaşma, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump dönemindeki ilk 'karşılıklı' tarifeleri yasa dışı ilan etmesiyle de kaosa sürüklendi.
Müzakereler, AB’nin toprak bütünlüğüne yönelik tehditler durumunda anlaşmayı askıya alma hakkı tanıyan bir maddeyi içeren bir uzlaşmayla son dakikaya kadar sürdü. Bu madde, Ocak ayında Avrupa ülkeleri Trump’ın Grönland’ı devralmasına izin vermeyi reddettiğinde bölge üzerindeki gerilimin zirveye çıkmasının ardından eklendi.
Lange’in desteklediği uzlaşmada ayrıca bir 'sunset clause' bulunuyor. Buna göre, AB tarifelerindeki indirimler, anlaşma açıkça yenilenmediği takdirde Mart 2028’de sona erecek.
Parlamento'daki nihai oylamaya ilişkin belirsizlik
Yüksek Mahkeme'nin şubat ayında aldığı karar, ABD'nin ilk gümrük vergilerini yasa dışı ilan ederek ve dolayısıyla Washington ile Brüksel arasında imzalanan anlaşmanın şartlarını sorgulayarak belirsizliği daha da arttırdı. AB tarafından azami oran olarak görülen yüzde 15'in üzerine çıkan yeni gümrük vergileri, onayları gereken Avrupa Parlamentosu üyelerinin anlaşmayı askıya almalarına ve süreci arka arkaya birçok kez ertelemelerine yol açtı.
ABD'nin geçen hafta AB'ye karşı haksız ticaret uygulamaları iddiasıyla soruşturma başlatmasına rağmen, Komisyon bloğun anlaşmaya sadık kalması gerektiğinde ısrar ediyor ve AB ticaret şefi Maros Sefcovic milletvekillerine defalarca oylamaya devam etmeleri çağrısında bulundu.
Şimdi asıl soru, sürecin Komisyon'un talep ettiği gibi anlaşmanın mart ayı sonuna kadar Avrupa Parlamentosu'nun tamamı tarafından onaylanmasına yetecek kadar hızlı ilerleyip ilerleyemeyeceği. Siyasi gruplar nisan ayının da bir seçenek olarak ortaya atılmasıyla bölünmüş durumda.
"Oyun oynamaktan hoşlanmıyorum. Artık Beyaz Saray'dan söz aldık ve [ihtiyacımız olan] her şeyi aldık," diyen Avrupa Halk Partisi'nin (EPP) baş müzakerecisi Zeljana Zovko Brüksel'de gazetecilere yaptığı açıklamada, bazı AP üyelerini anlaşmanın şartlarıyla ilgisi olmayan siyasi nedenlerle nihai onayı geciktirmeye çalışmakla suçladı.
Sosyalistler ve Demokratlar ile diğer sol eğilimli gruplar, konuyu daha fazla tartışmak için zaman istiyor ve kararı en azından nisan ayına kadar erteleme talebinde bulunuyor.
Bazı milletvekillerinin hala ikna edilmeye ihtiyacı olduğunu kabul eden Lange, "Grubum farklı üyeler arasında tartışmak için biraz daha zaman istedi," dedi.
Kaynaklara göre, Fransız ve İtalyan Sosyalistler, Trump'la karşı karşıya olan Avrupa için optimal olmadığını düşündükleri anlaşmayı onaylama konusunda en isteksiz olanlar arasında.