Eski iş insanı, milletvekili ve Moldova Demokrat Partisi’nin kilit isimlerinden biri olan Plahotniuc, hakkında bir dizi yolsuzluk suçlamasıyla karşı karşıya kalınca 2019’da Moldova’dan kaçtı.
Moldova’da bir mahkeme, oligark Vladimir Plahotniuc’u ülkenin bankacılık sisteminden 1 milyar doların (44,9 milyar TL) kaybolmasıyla bağlantılı davada çarşamba günü 19 yıl hapis cezasına çarptırdı.
REKLAM
REKLAM
Eski iş insanı ve milletvekili olan Plahotniuc, 2013 ile 2019 yılları arasında Moldova’yı "ele geçirilmiş bir devlet" gibi kontrol etti. Plahotniuc, hiçbir zaman hükümetin en üst makamlarında bulunmasa da yasama, yürütme, kolluk ve yargı organları üzerinde fiili hâkimiyet kurdu.
Moldova Demokrat Partisi’nin kilit ismi olan Plahotniuc, hükümetinin çökmesinin ve hakkında bir dizi yolsuzluk suçlaması yöneltilmesinin ardından Haziran 2019’da ülkeden kaçtı.
Bu suçlamalar arasında, 2014 yılında Moldova bankalarından paranın kaybolmasına yol açan plana iştirak etmek de yer alıyordu. Söz konusu meblağ o dönemde ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık sekizde birine denk geliyordu. Skandal, "yüzyılın soygunu" olarak anılmıştı.
Plahotniuc, geçen yıl Atina Havalimanı’nda Interpol’ün uluslararası uyarısı kapsamında gözaltına alınmasının ardından Yunanistan’dan iade edildi.
Kişinev’de bir yargıç, kararı çarşamba günü açıkladı.
Savcı Alexandru Cernei, kararın ardından yaptığı açıklamada mahkemenin ayrıca Plahotniuc’un hesaplarındaki yaklaşık 60 milyon dolara da (2 milyar 694 milyon TL) el konulmasına hükmettiğini söyledi.
60 yaşındaki Plahotniuc, çarşamba günü mahkemede hazır bulunmadı.
Plahotniuc daha önce hakkındaki suçlamaları reddetmiş, yargılamasını "siyasi" ve "başından beri kusurlu" olarak nitelemişti.
Avukatı Lucian Rogac ise karara itiraz edeceklerini söyledi ve hükmü "açıkça yasa dışı" olarak değerlendirdi.
'Esir alınmış devlet'e sebep olmak
Plahotniuc, liderliğini yaptığı Demokrat Parti aracılığıyla 2013 ile 2019 yılları arasında Moldova’daki kilit devlet kurumları üzerinde kontrol kurdu.
ABD Dışişleri Bakanlığı’na göre Plahotniuc, ülkenin kolluk kuvvetlerini siyasi ve ticari rakiplerini hedef almak için kullandı ve Moldova’daki seçimlere müdahale etti. Bakanlık, onu 2022’de yaptırım listesine aldı.
Plahotniuc, toplumun idari, mali ve medya alanlarındaki araçları üzerinde etkiliydi. Hatta Anayasa Mahkemesi’nin bile onun etkisi altında siyasallaşmış kararlar aldığı yönünde yaygın bir kanaat bulunuyordu.
Plahotniuc, perde arkasından yönettiği düşünülen Demokrat Parti öncülüğündeki hükümetin çökmesinin ardından 14 Haziran 2019’da Moldova’dan kaçtı.
Onun ülkeden ayrılması, Sosyalist Parti ile ACUM bloğunun aynı gün koalisyon hükümeti kurup Moldova’nın "ele geçirilmiş bir devlet" olduğunu ilan eden bir deklarasyon kabul etmesinin ardından geldi.
Plahotniuc, 2022’de İngiltere'nin yaptırım listesine alındı ve ülkeye giriş yapması yasaklandı. Britanya’daki ve denizaşırı topraklarındaki mal varlıkları donduruldu.
Plahotniuc, Rusya yanlısı siyasi kampanyalara karışmak ve Moldova’nın AB yanlısı rotasını baltalamaya çalışmakla suçlandı.
Plahotniuc’un Moldova’ya iade edilmesinin ardından savcılar, 2014’te üç bankadan paranın kaybolmasıyla bağlantılı davada yasanın izin verdiği azami ceza olan 25 yıl hapis istemişti.
Savcılar, Plahotniuc’u suç örgütü kurmak ve yönetmekle, ayrıca özellikle büyük çapta dolandırıcılık ve kara para aklamakla suçladı.
Suçlamalar arasında, ülkenin kolluk kuvvetlerini siyasi ve ticari rakiplerini hedef almak için kullanmak ve Moldova’daki seçimlere müdahale etmek de yer aldı.
Plahotniuc’un Moldova’da bulunduğu en yüksek görev parlamento başkan yardımcılığı oldu.
Dodon’un davası Plahotniuc’la bağlantılı kalmayı sürdürüyor
Moldova’nın 2016-2020 dönemindeki cumhurbaşkanı Igor Dodon, 24 Mayıs 2022’de, Haziran 2019’da Plahotniuc’tan "kuliok" ya da "siyah çanta" olarak bilinen davada 600 bin ila 1 milyon dolar aldığı suçlaması da dahil olmak üzere çeşitli suçlamalarla gözaltına alındı.
Savcılara göre bu para, Moldova Sosyalistler Partisi’nin giderlerinin, buna parti çalışanlarının maaşlarının da dahil olduğu masrafların karşılanması için Dodon tarafından talep edildi.
Savcılar aynı zamanda Dodon’un, Rus kolluk kuvvetlerinin yönetimindeki uyuşturucu kaçakçılığı ve organize suç dosyalarında Plahotniuc’un cezai sorumluluktan kurtarılması için Moskova’da müzakere yürütmesinin beklendiğini söyledi.
Suçlamalar kısmen, 2019’da Dodon’un Demokrat Parti genel merkezinde Plahotniuc’tan siyah bir çanta aldığını gösteren video görüntülerine dayanıyordu.
Dodon önce ev hapsine alındı, ardından Kasım 2022’de serbest bırakıldı ancak ülkeyi terk etmesi yasaklandı. Hakkındaki dava ise hâlâ sürüyor.
Rusya yanlısı Sosyalist Parti’nin lideri olan Dodon, kendisine yöneltilen tüm suçlamaları reddetti ve bunların siyasi baskı olduğunu savundu.