Teklif, hükümetin 2030’a kadar uzanan planlarında yer alıyor. Portekizcenin Birleşmiş Milletler’de resmî dil olması için ne gerekiyor?
Dünya Portekizce Günü kutlanıyor. Bu gün, 2009 yılında Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu (CPLP) tarafından ilan edildi ve 25 Kasım 2019’da UNESCO tarafından resmen tanındı. Portekizce, bu statüyü kazanan tek resmî olmayan Birleşmiş Milletler dili olma özelliğini taşıyor.
REKLAM
REKLAM
Portekizce; Angola, Brezilya, Yeşil Burun Adaları, Gine-Bissau, Ekvator Ginesi, Mozambik, Portekiz, Sao Tome ve Principe ile Doğu Timor olmak üzere dokuz ülkenin resmî dili. Ayrıca Makao Özel İdari Bölgesi’nde de resmî dil olarak kullanılıyor.
Birleşmiş Milletler tahminlerine göre Portekizce, beş kıtada 265 milyondan fazla kişi tarafından konuşuluyor. Bu sayının 2050’de 400 milyona yaklaşması, 2100 yılında ise 500 milyonu aşması bekleniyor.
Bu veriler Portekizceyi dünyanın en çok konuşulan dördüncü dili haline getiriyor. Ancak yalnızca konuşan sayısı, Birleşmiş Milletler’de resmî dil olmak için yeterli görülmüyor. Camoes Enstitüsü – İşbirliği ve Dil Kurumu Başkanı Florbela Paraiba, Euronews’e yaptığı açıklamada, resmî dil statüsünün “bir tür tanınma mührü” olacağını ve Portekizceyi diğer altı resmî dille “eşit konuma” getireceğini söyledi.
Birleşmiş Milletler’in mevcut resmî dilleri İngilizce, Fransızca, İspanyolca, Rusça, Arapça ve Çince.
Bu statü, Portekizce konuşulan ülkelere uluslararası alanda daha fazla ilgi ve ekonomik fayda da sağlayabilir.
Portekizce; Mercosur, Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Komisyonu (ECLAC), Afrika Birliği, Avrupa Birliği, CPLP ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ-WHO) dahil olmak üzere 32 uluslararası kuruluşta resmî ve/veya çalışma dili olarak kullanılıyor. Camoes Enstitüsü Başkanı’na göre bu hedef, “sürecin zirve noktası” olacak.
Portekizce’nin Birleşmiş Milletler resmî dili olması hedefi yeni değil; en az on yıldır giderek güç kazanıyor.
2016’da Brasilia’da düzenlenen CPLP Zirvesi’nde, Portekizcenin BM resmî dili olması yönünde bir öneri kabul edilmişti. 2017’de ise New York’ta BM Genel Kurulu’nda dönemin Portekiz Başbakanı Antonio Costa, Portekizcenin yüzyıl ortasına kadar 400 milyona yaklaşan konuşur sayısına ulaşacağını ve bunun birçok uluslararası kuruluşta resmî dil olmasını zaten haklı kıldığını söylemişti.
Costa ayrıca, “Portekizcenin Birleşmiş Milletler resmî dili olması CPLP üye devletlerinin ortak hedefidir,” ifadelerini kullanmıştı.
Mevcut hükümet programında da, 2030’a kadar Portekizcenin BM resmî dili olarak tanınmasına yönelik stratejinin CPLP ile birlikte yürütülmesi hedefi yer alıyor.
Florbela Paraiba bu hedefi “değerli bir amaç” olarak gördüğünü belirterek, bunun yalnızca Portekiz’e değil tüm Portekizce konuşan ülkelere bağlı ortak bir çaba gerektirdiğini vurguladı.
Ancak bu sürecin yalnızca siyasi iradeye bağlı olmadığı; diplomatik, lojistik ve finansal birçok boyutunun bulunduğu ifade ediliyor. BM belgelerinin Portekizceye çevrilmesi ve yeni personel ihtiyacı yıllık milyonlarca avroyu bulabilecek bir mali yük anlamına geliyor.
Buna rağmen Portekizce “yükselen bir dil” olarak görülüyor. İnternette en çok kullanılan beşinci dil olan Portekizce, 2000–2017 arasında yaklaşık yüzde 2000 oranında büyüme gösterdi. Ayrıca sosyal medyada da en hızlı yayılan diller arasında yer alıyor.
Camoes Enstitüsü, dünya genelinde Portekizce öğretimini destekleyen geniş bir ağ yürütüyor. Avrupa, Afrika ve Amerika’da yüzlerce öğretmen ve on binlerce öğrenci bu kapsamda eğitim alıyor.
Enstitü yetkililerine göre Portekizceye olan ilgi yalnızca kültürel bağlardan değil, aynı zamanda ekonomik ve mesleki nedenlerden de kaynaklanıyor.
Portekizce konuşan ülkelerin oluşturduğu CPLP ekonomilerinin, küresel zenginliğin yaklaşık yüzde 3,6’sını temsil ettiği ve toplamda 2,7 trilyon euroluk bir büyüklüğe ulaştığı belirtiliyor. Bu ülkeler birlikte dünyanın en büyük üç ekonomisinden biri sayılabilecek bir potansiyel oluşturuyor.
Uzmanlara göre ortak dil olan Portekizce, ticaret, yatırım ve diplomatik ilişkilerin güçlenmesinde önemli bir araç olarak görülüyor.