Macaristan Başbakanı Peter Magyar, ilk resmi ziyareti kapsamında Berlin'e gidiyor. Almanya, Budapeşte'nin AB içinde daha yapıcı bir rol üstlenmesini ve siyasi gerilimlere yol açmamasını bekliyor.
Macaristan’da Mart 2026’daki parlamento seçimlerini kazanarak Viktor Orbán’ın 16 yıllık iktidarına son veren Péter Magyar’ın Almanya’ya gerçekleştireceği ilk resmi ziyaret, yeni hükümet açısından önemli bir sınav olarak görülüyor. Magyar’ın Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Berlin’de yapacağı görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceği ve Avrupa Birliği (AB) gündemindeki kritik başlıklar ele alınacak.
REKLAM
REKLAM
Magyar’ın seçim zaferi, birçok Avrupa başkentinde memnuniyetle karşılanırken, ilk siyasi rahatlama dalgasının ardından gözler yeni hükümetten beklenen somut adımlara çevrildi.
Almanya, Avrupa Birliği ve Macaristan arasındaki yıpranmış ilişkiler yeniden inşa edilmek isteniyor. Aynı zamanda Berlin ve Budapeşte, Ukrayna'ya verilen destekten AB'nin reformuna kadar uzanan temel Avrupa meselelerinde bundan böyle ne ölçüde yakın işbirliği yapmak istediklerini netleştirmek zorunda.
Avrupa Politika Enstitüsü'nün (IEP) başkan yardımcısı Daniel Hegedüs, Euronews'e yaptığı değerlendirmede, "Şansölye Merz'in Başbakan Magyar'dan beklentileri büyük ihtimalle oldukça net. Macaristan mümkün olduğunca öngörülebilir gelecekte siyasi baş ağrılarına yol açmamalı," dedi.
Orban döneminin sonu: Berlin, Budapeşte'den ne bekliyor?
Hegedüs'ün Euronews'e bahsettiği bu "siyasi baş ağrıları" özellikle AB içindeki stratejik kararlarda ortaya çıkabilir; "her şeyden önce Ukrayna'ya ilişkin konularda ve bir sonraki Çok Yıllı Mali Çerçeveye (MFF) dair".
Almanya'nın öncelikli beklentisi, Macaristan'ın Avrupa ve dış politikasının normale dönmesi. Orban, hem AB'de hem de NATO'da sık sık vetolarıyla gündeme gelmiş, Rusya ve Çin'le yakın ilişkiler yürütmüştü. Magyar döneminde ise Macaristan'ın yeniden öngörülebilir bir ortak haline gelmesi isteniyor.
Hegedüs, "Almanya'nın beklentileri, Macaristan'ın Avrupa ve dış politikasının normalleşmesine ve ülkenin Avrupa ve uluslararası düzeyde güvenilir, yapıcı bir ortak olarak itibarını yeniden kazanmasına odaklanıyor," diye konuştu.
Onun değerlendirmesine göre son yıllarda Almanya-Macaristan ilişkileri, Budapeşte'nin AB ve NATO'da izlediği "blokaj ve veto diplomasisi" nedeniyle ciddi biçimde gerildi. Buna ülkenin giderek otoriterleşmesi, hukuk devletindeki ve yolsuzlukla mücadeledeki zaaflar ile otomotiv sektörü dışındaki Alman yatırımcılara artan baskı da eklendi.
Berlin, ekonomik ve kurumsal alanda da değişim bekliyor. Hegedüs, "Alman şirketleri için yatırım ortamında belirgin bir iyileşme ve Macaristan'da hukuk devletinin güçlendirilmesi yönünde atılacak adımlar, Berlin'de kuşkusuz memnuniyetle karşılanacak ek bir sonuç olarak görülecektir," dedi.
Merz, Magyar'ın mart ayındaki seçim zaferini daha önce olumlu bir işaret olarak nitelemişti. Şansölye, X platformunda yaptığı açıklamada, "güçlü, güvenli ve her şeyden önce birleşmiş bir Avrupa için işbirliği yapmayı sabırsızlıkla beklediğini" yazmıştı. Berlin'de yaptığı değerlendirmede ise seçim sonucunun, Avrupa demokrasilerinin gücünün ve dünyadaki sağ popülizme verilen bir cevabın göstergesi olduğunu söylemişti.
Magyar Almanya'dan ne istiyor?
Beklentiler ise kesinlikle tek taraflı değil. Budapeşte de Berlin'e net taleplerle geliyor.
Bunların merkezinde, Orban yıllarında hukuk devleti ilkelerinin ihlali nedeniyle dondurulan ek AB fonlarının serbest bırakılması talebi bulunuyor. Magyar, Almanya'nın ve Avrupa Halk Partisi'nin, Macaristan'a uygulanan koşulluluk tedbirlerinin kademeli olarak kaldırılması sürecine destek vermesini umuyor.
Hegedüs, "Magyar'ın Merz'den beklentileri, Macaristan'a uygulanan AB yaptırımlarının ya da koşulluluk tedbirlerinin adım adım geri çekilmesi için Almanya'nın ve Avrupa Halk Partisi'nin güçlü desteğini sağlamaya odaklanıyor," diye konuştu.
Yeni hükümet şimdiden bazı ilerlemeler kaydetti. Cuma günü toplam 16,4 milyar euro tutarında, daha önce dondurulmuş AB kaynağı Macaristan için serbest bırakıldı. Bu meblağ, yeniden inşa fonu ile uyum fonundan sağlanan kaynaklar ve reformlara bağlanmış diğer ödemelerden oluşuyor.
Buna karşılık Budapeşte'nin hukuk devleti, yolsuzlukla mücadele ve kurumsal denetim alanlarında kapsamlı reformlar hayata geçirmesi ve bunların bir kısmını da henüz tamamlaması gerekiyor. Hegedüs'e göre daha önce askıya alınan uyum fonlarının, yani AB mali yardımlarının yaklaşık yarısı ise hâlâ dondurulmuş durumda.
Aynı zamanda Magyar iç politikada da ciddi baskı altında. Hükümeti, bir yandan Orbán döneminin kurduğu pek çok yapıyı dönüştürmeye, diğer yandan da ekonomik istikrarı sağlamaya çalışıyor.
Hegedüs, "Hükümetin Avrupa politikasındaki temel hedefleri, dondurulan AB fonlarının serbest bırakılması, bir sonraki Çok Yıllı Mali Çerçeve müzakerelerinde avantajlı pozisyonlar elde edilmesi ve 2030'a kadar euro bölgesine katılım," dedi. Macar hükümeti açısından uyum ve tarım fonları özel bir önem taşıyor.
Hegedüs'e göre Macaristan'ın hedefleri, ülkenin Avrupa ana akımına yeniden yaklaşma çabasını yansıtıyor. Siyaset bilimci, Macaristan'ın Avrupa güvenlik politikasını ya da AB'nin küresel rolünü stratejik düzeyde belirleyici biçimde şekillendirme iddiası taşımadığını düşünüyor.
Ukrayna, Macaristan'ın yeni AB çizgisi için zorlu bir sınav olacak
Macaristan'ın siyasi yeniden yönelişinin gerçekten başarıya ulaşıp ulaşmadığı büyük ölçüde Ukrayna politikasında belli olacak. Hegedüs'e göre asıl zorluk ayrıntılarda yatıyor.
Magyar hükümeti her ne kadar Ukrayna için 90 milyar euroluk AB mali paketi üzerindeki blokajını kaldırmış olsa da Budapeşte, Kiev ile AB'ye üyelik müzakerelerinin başlatılmasını desteklemeyi hâlâ reddediyor.
Arka planda, Ukrayna'nın batısındaki Transkarpatya bölgesinde yaşayan Macar azınlığın hakları üzerine yaşanan anlaşmazlık var. Macaristan'ın gelecekte yapıcı bir ortak mı yoksa yeniden frenleyici bir aktör mü olarak davranacağı, Budapeşte ile Kiev arasında süren müzakerelerin sonucuna bağlı olacak.
Hegedüs, "Bu sürecin, Avrupa Konseyi'nin Haziran zirvesinden önce her iki tarafı da tatmin edecek bir uzlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmayacağı ya da Budapeşte'nin yeniden frenleyici bir devlet rolünde ısrar edip etmeyeceği, büyük ölçüde Macaristan ile Ukrayna arasındaki devam eden ikili müzakerelerin başarısına bağlı," değerlendirmesinde bulundu.
Onun görüşüne göre Budapeşte'deki iktidar değişimi, Macaristan sınırlarının ötesinde de etkisini gösteriyor. Slovakya ve Çekya'da artık daha Ukrayna yanlısı pozisyonlar dikkat çekiyor. Kısa vadede bu durum, AB ve NATO içinde görece bir yumuşama dönemine yol açabilir. Bundan gerçek bir birlik doğup doğmayacağı ise zamanla belli olacak.
Ancak bunun için ön koşul, Macaristan ile Ukrayna arasındaki azınlık hakları ihtilafının daha da tırmanmaması.
'Macaristan'daki iktidar değişiminin asıl etkisi başka yerde'
Hegedüs'e göre iktidar değişikliğinin esas önemi, tek tek siyasi kararlarda değil, Avrupa açısından taşıdığı sembolik anlamda yatıyor. Hegedüs, "Ülke, on altı yıl boyunca liberal olmayan, radikal sağ bir yönetim ve buna eşlik eden otoriterleşme süreci yaşadı," diyor.
"Bu deneyimler ışığında Macar seçmenler bu siyasi çizgiyi açık biçimde reddetti ve liberal demokrasi, hukuk devleti ve Avrupa ile bütünleşme yönündeki arzularını ortaya koydu" diye vurguluyor.
Siyaset bilimci, Macaristan'daki iktidar değişimini, özellikle de "Fransa'dan Almanya eyaletlerine kadar milyonlarca seçmenin liberal olmayan ve radikal sağ güçlere iktidar sorumluluğu vermeyi düşündüğü bir dönemde" ders niteliğinde görüyor," diye ekliyor.
Hegedüs, "Macaristan örneği, böyle bir yönetim çizgisinin nelere yol açabileceğini ve sonuçlarını bizzat yaşamış olanlar tarafından nasıl değerlendirildiğini göstermeli," diyor.
Federal Şansölye Friedrich Merz, Macaristan Başbakanı'nı salı günü önce askeri törenle karşılayacak. Ardından yapılacak görüşmede iki ülke arasındaki ilişkilerin yanı sıra AB ile ilişkiler de ele alınacak. Ukrayna'ya sağlanacak ilave destek ve Avro-Atlantik güvenliği de gündemin üst sıralarında yer alacak. Magyar, çarşamba günü ise Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşmek üzere Paris'e gidecek.