AB hükümetleri, gelecek yedi yılda ortak bütçeden kullanılacak 2 trilyon avronun paylaşımı için yoğun müzakerelere girecek; kemer sıkmayı savunanlar ile tarım ödeneklerini korumak isteyen ülkeler sert bir pazarlığa hazırlanıyor.
Avrupa Birliği, uzun vadeli bütçesine ilişkin hassas bir müzakere sürecine giriyor; üye devletler, ne kadar harcanacağı ve hangi alanlara öncelik verileceği konusunda, Cuma günü Brüksel’de yapılacak kritik zirve öncesinde, derin görüş ayrılıkları yaşıyor.
REKLAM
REKLAM
Üye ülkeler arasında 2 trilyon euroluk bütçe üzerinde ince bir denge kurulması gerekiyor. Almanya ve Hollanda’nın başını çektiği, net katkıcı ülkelerden oluşan bir grup toplam harcamaların kısılmasını isterken, bu durum, tarım gibi alanlara ayrılan kaynakların daha fazla savunma harcaması uğruna feda edilmesinden endişe eden güney ve doğu Avrupa ülkelerinin tepkisini çekiyor.
Tarım ve bölgesel fonlar hâlâ en büyük harcama kalemleri olmaya devam etse de, bütçe içindeki payları önemli ölçüde düşerek, mevcut bütçedeki yaklaşık yüzde 60 seviyesinden, Komisyonun 2028-2034 dönemi için önerdiği çerçevede yüzde 44’e inecek.
Mayıs ayı sonunda, aralarında 16 ülkenin bulunduğu bir grup, tarım ve bölgesel fonların artırılması çağrısında bulunan ve kendilerini "Uyum Dostları" olarak tanımlayan bir belgeye imza attı.
Belgeyi imzalayan ülkeler Bulgaristan, Hırvatistan, Estonya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Litvanya, Malta, Polonya, Portekiz, Çekya, Romanya, Slovenya, Slovakya, İspanya ve Macaristan’dı.
"Tutumlu ülkeler" olarak anılan Almanya, Hollanda, Danimarka, İsveç, Finlandiya ve Avusturya ise herhangi bir harcama artışının söz konusu olamayacağını belirtti.
Üye devletler arasındaki müzakerelere şu anda başkanlık eden Kıbrıslı yetkililer, geçen hafta sundukları revize metinde, toplam 2 trilyon euroluk bütçeden 32,8 milyar euro kesinti önerdi; bunu, Uyum Dostları ile tutumlu ülkeler arasında bir uzlaşma olarak nitelendirdiler. AB liderleri, görüşmelere Kıbrıs önerisini temel alarak başlayacak.
Bu arada, bütçeyi liderlerle birlikte onaylaması gereken eş yasama organı Avrupa Parlamentosu, Kıbrıs önerisini özellikle tarım ve bölgesel fonlar açısından yetersiz bularak reddetti.
Bütçe gelirleri ve yenilenen borç
Bütçenin nasıl finanse edileceğine ilişkin tartışma ise hâlâ sonuçlanmış değil.
Kıbrıs Dönem Başkanlığı, metnine gelir tarafına ilişkin revize öneriler eklemedi.
Avrupa Komisyonu, ilk teklifinde, AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması (CBAM), toplanmayan e-atıklar, tütün ürünlerinden alınan özel tüketim vergisi ve kurumlar vergisinden elde edilecek gelir kalemlerini bütçeye dahil etmişti.
Müzakereler sırasında Avrupa Parlamentosu ilave gelir kaynakları önerdi. İsminin açıklanmaması kaydıyla Euronews’e konuşan birkaç AB diplomata göre, liderlerin en fazla ilgisini çeken seçenekler arasında kumar vergisi, dijital vergi ve kripto varlıklara uygulanacak bir vergi yer alıyor.
Ancak özellikle İsveç’in başını çektiği tutumlu ülkeler, önerilen gelir önlemlerine mesafeli duruyor. Bu ülkeler, AB’nin en zengin üyeleri arasında yer aldıkları için mali yükün orantısız bir bölümünü üstlenmek zorunda kalacaklarını savunuyor.
Öte yandan İtalya, Fransa ve Yunanistan’ın da aralarında bulunduğu bazı ülkeler, NextGenerationEU’nun, borcun yeniden ihraç edilmesi anlamına gelen ve "rolling debt" olarak bilinen bir mekanizma yoluyla geri ödenmesini öneriyor. Almanya ve Hollanda gibi ülkeler ise yeni ortak borçlanmanın her türüne karşı çıktıkları için bu öneriye şiddetle karşı çıkıyor.
AB liderleri, bütçeye ilişkin bir anlaşmaya 2026 sonuna kadar varmayı hedefliyor. Eş yasama organları, müzakerelerin, Fransa, İtalya ve Polonya’nın da aralarında bulunduğu bazı kilit Avrupa ülkelerinde önemli seçimlerin yapılacağı 2027 yılına sarkmamasına büyük önem veriyor.
Bütçe konusunda varılacak herhangi bir anlaşmanın, 27 üye devletin tamamının oybirliğinin yanı sıra Avrupa Parlamentosu’nun onayını da gerektireceği belirtiliyor.