Euronews’e özel röportaj veren Montevideo Dışişleri Bakanı Mario Lubetkin, Mercosur anlaşmasını, Uruguay’ın siyasi tercihlerini ve Trump’ın Batı Yarımküre’ye hükmetme girişimlerini anlatıyor.
Uruguay Dışişleri Bakanı Mario Lubetkin, AB-Mercosur ticaret anlaşmasının onay sürecini tamamlayarak, kendi ifadesiyle tarihî bir fırsatı değerlendirmesi için Avrupa Birliği'ne çağrıda bulundu; anlaşmanın tıkanması halinde Avrupa'nın Latin Amerika'daki etkisini Çin'e ve diğer küresel güçlere kaptırma riskiyle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulundu.
REKLAM
REKLAM
Brüksel ziyareti sırasında Euronews'e konuşan Lubetkin, ülkesinin kısa süre önce Mercosur'un dönem başkanlığını devraldığını hatırlatarak, anlaşmayı Avrupa ile Güney Amerika arasındaki ilişkilerde bir niteliksel değişim olarak tanımladı ve blokun kendi üzerine düşeni şimdiden yerine getirdiğini vurguladı.
'Dört Mercosur ülkesi anlaşmayı sadece iki ay içinde onayladı,' dedi Lubetkin. 'Bu daha önce hiç olmadı. Sağdan ve soldan gelen tüm hükümetler mutabık kaldı, çünkü bunu stratejik açıdan önemli görüyoruz; sadece bizim için değil, Avrupa için de.'
Yirmi yılı aşkın müzakerenin ardından siyasi olarak sonuçlandırılan anlaşma, Mercosur cephesinde 1 Mayıs'ta uygulama aşamasına girdi.
Avrupa'da ise onay süreci siyasi açıdan tartışmalı olmaya devam ediyor; en büyük usul engelini Avrupa Parlamentosu oluşturuyor.
Avrupa Parlamentosu bekleniyor
Ocak 2026'da Parlamento, anlaşmanın hukuki yapısının ve geçici uygulanmasının AB Antlaşmaları ile uyumlu olup olmadığı konusunda Avrupa Birliği Adalet Divanı'ndan (ABAD) görüş talep edilmesine karar verdi.
Bu nedenle Parlamento henüz onay vermiş değil. Süreç, mahkemenin bir yılı aşkın sürebilecek görüşü beklenirken fiilen askıda.
Bu arada, ticaret ayağı geçici olarak yürürlükte olsa da, tüm Ortaklık/İşbirliği Anlaşması henüz tam olarak yürürlüğe girmedi.
Lubetkin, zamanlamanın belirsiz olduğunu kabul etmekle birlikte, Avrupa Parlamentosu'nun anlaşmayı er geç onaylayacağından çok az kuşku duyduğunu söyledi.
'Bunun 2027'de mi yoksa 2028'de mi olacağını bilmiyorum,' dedi. 'Bu Avrupa'nın kararı. Bizim açımızdan süreç tamamlandı.'
Uruguay, Brüksel'i beklemek yerine kendi yoluna devam etmeyi planlıyor.
Mercosur dönem başkanı olarak Montevideo, Aralık ayında ilk AB-Mercosur ticaret forumunu düzenlemeyi planlıyor ve onay süreci tamamlanmadan önce bile ticari işbirliğini derinleştirmek için Avrupa Birliği Ticaret Komiserliği yetkilileriyle çalışıyor.
'Vatandaşlarımız bekleyemez,' dedi Lubetkin. 'Onların şimdi somut yanıtlar almaya ihtiyacı var.'
Değişen jeopolitik tablo
Lubetkin, küresel ticaretin giderek jeopolitik rekabet tarafından şekillenmesiyle, anlaşmanın beş yıl öncesine kıyasla çok daha stratejik bir önem kazandığını savundu.
'Avrupa, tamamlayıcı güçlü yönlere sahip hangi bölgelerle birlikte çalışabileceğini düşünmek zorunda,' dedi. 'Bu kazan-kazan niteliğinde bir anlaşma.'
Bakana göre, Atlantik'in her iki yakasındaki şirketler faaliyetlerini genişlettikçe, Avrupalılar artan yatırım akışları, daha güçlü ekonomik büyüme ve yeni iş olanakları beklemeli.
Lubetkin, anlaşmanın yalnızca Güney Amerika ihracatının Avrupa pazarlarına girmesinden ibaret olmadığını da vurguladı. 'Bölgemizde de önemli bir yatırım kapasitesi var,' dedi. 'Bu süreç iki yönlü işliyor.'
Avrupa'ya uyarı
Lubetkin, Avrupa'daki karar vericilere Mercosur'un sonsuza kadar beklemeyeceği yönünde net bir mesaj da verdi. 'Avrupa bu anlaşmayı reddederse, sonuçları bizim için olduğundan çok daha ağır biçimde Avrupa'yı vurur,' diye konuştu.
Çin'in açık bir alternatif ortak olup olmadığı sorulduğunda Lubetkin hiç tereddüt etmeden 'Elbette' yanıtını verdi.
Çin, son 14 yılda Uruguay'ın en büyük ticaret ortağı haline gelirken, Avrupa ülkenin en büyük yatırım kaynağı olmayı sürdürüyor; hizmetler alanında ise başat aktör Amerika Birleşik Devletleri.
Taraf seçmek yerine, Uruguay'ın tüm büyük güçlerle eş zamanlı olarak ilişkilerini derinleştirmeyi amaçladığını vurgulayan Lubetkin, ülkesinin bu çizgiden sapmayacağını belirtti.
'Biz Çin'le Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı çalışmıyoruz,' dedi. 'Çin'le, Amerika Birleşik Devletleri'yle ve Avrupa Birliği ile birlikte çalışıyoruz.'
Uruguay'ın altı aylık Mercosur dönem başkanlığı sırasında blok, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan'la ticaret müzakerelerini sonuçlandırmayı; ayrıca ASEAN ülkeleri ve Afrika ile bağları güçlendirmeyi de hedefliyor.
'Hiç kimse beklemeyecek,' diye uyardı Lubetkin.
Büyük güç rekabetini reddetmek
Lubetkin, Latin Amerika genelinde Çin etkisini sınırlama yönünde ABD Başkanı Donald Trump yönetiminden gelen baskı artmasına rağmen, Uruguay'ın Washington ile Pekin arasında sıkışma riskiyle karşı karşıya olduğu yönündeki yorumları reddetti.
'Bizim politikamız olumlu; kimseye karşı değil,' dedi. 'Tüm ortaklarımızla ticari ilişkileri derinleştirmek istiyoruz.'
Bu dengeleme çabası, Mart 2025'te göreve başlayan merkez sol hükümet altında Uruguay'ın daha geniş dış politikasını yansıtıyor.
Latin Amerika'da siyaset giderek muhafazakâr bir yöne kayarken Lubetkin, Uruguay'ın yalnızlaştığı iddiasını kabul etmedi.
İdeolojik farklılıkların yerini pratik işbirliğine bıraktığının kanıtı olarak, Şili Devlet Başkanı Gabriel Boric'in kısa süre önce gerçekleştirdiği ziyareti örnek gösterdi.
'Hükümetler sağda da olsa solda da olsa, ülkeler birbirlerine ihtiyaç duyuyor,' dedi Lubetkin. 'Dünya değişiyor ve işbirliği, siyasi etiketlerden daha önemli hale geliyor.'
Uruguay için Avrupa hâlâ tercih edilen stratejik ortak. Ancak Lubetkin'in Brüksel'deki mesajı çok netti: fırsat penceresi sonsuza kadar açık kalmayacak.
'Avrupa ilerlerse iki taraf da kazanır,' dedi. 'İlerlemezse Mercosur başka yerlerde yeni kapılar açmaya devam edecek.'