NATO’nun en üst düzey askerî üssünde çalışan Kanadalı bir stajyer, yabancı bir devlet adına casusluk yapmakla suçlanıyor. Olay, İttifak’ın en hassas karargâhlarından birinde yabancı müdahalesine dair ciddi soruları gündeme getirdi.
Belçika Federal Savcılık Ofisi (FPO) sözcüsünün çarşamba günü Euronews’e yaptığı açıklamaya göre; Belçika’daki önemli bir NATO üssünde yabancı bir devlet adına casusluk yaptığı iddiasıyla tutuklanan Çin asıllı Kanada vatandaşı kadının, bir aylık tutukluluk kararına itiraz etmek için bugün gün sonuna kadar süresi bulunuyor.
REKLAM
REKLAM
Kanada televizyon kanalı CTV, söz konusu kişinin Salı günü basına kapalı yapılan ön duruşmada kefalet talebinin reddedildiğini bildirdi.
NATO’nun Belçika'nın Mons kentindeki Avrupa Müttefık Kuvvetleri Yüksek Karargâhı’nda (SHAPE) görev yaparken casuslukla suçlanan stajyer hakkında henüz resmî bir siyasi açıklama yapılmamış olsa da, hukuki süreçteki gelişmeler ve özellikle kefalet talebinin reddedilmesi iddiaların ciddiyetini ortaya koyuyor.
Ancak bu olay, henüz yanıtlanmamış pek çok soruyu da beraberinde getiriyor: En önemlisi de, casuslukla suçlanan bir kişinin, yaklaşık altmış yıldır NATO karargâhına ev sahipliği yapan bir Benelüks ülkesi olan Belçika’ya nasıl girebildiği ve yabancı bir devlet adına nasıl bilgi toplayabildiğidir.
Euronews hukuki sürecin nasıl ilerlediğini, nelerin risk altında olduğunu ve arkasında kimlerin olabileceğini inceliyor.
Arkasında Çin mi var?
Belçika makamları, şüphelinin hangi ülke adına casusluk yaptığından şüphelendiklerini kamuoyuna açıklamadı. Ancak şahsın Çin asıllı bir Kanada vatandaşı olduğunu ve Cuma günü "üçüncü bir ülke" adına casusluk yaptığı şüphesiyle tutuklandığını doğruladı.
2021 yılında, Kanada’nın da aralarında bulunduğu 32 üyeli NATO ittifakı; Çin’i, Rusya ve Orta Doğu kaynaklı tehditlerin yanı sıra resmen bir "güvenlik sınaması" olarak tanımlamıştı.
NATO o dönemde Pekin’i kurallara dayalı uluslararası düzeni zayıflatmaya çalışmakla suçlamış ve Çin'in nükleer cephaneliğini hızla genişletmesinden duyduğu endişeyi dile getirmişti. Pekin ise askerî gelişiminin savunma amaçlı olduğunu savunarak bu nitelemeyi reddetmişti.
Kanada vatandaşının iddialara göre kiminle çalıştığı henüz bilinmese de, NATO’da casusluk vakaları yeni bir olgu değil. 2020 yılında, İtalya’daki bir NATO üssünde görevli kıdemli bir Fransız subayı hakkında "güvenlik ihlali" şüphesiyle soruşturma açılmıştı. Anonim yetkililer, Rus istihbarat servislerine hassas bilgi aktarılmasıyla ilgili bu soruşturmanın Fransa’nın temel çıkarlarını riske attığını belirtmişti.
Şimdiye kadar neler biliniyor?
FPO sözcüsüne göre, Çin asıllı Kanadalı stajyer ilk olarak SHAPE’in güvenlik servislerinin "dikkatini çekti" ve ardından durum Belçika’nın istihbarat ve güvenlik servisi SGRS’ye bildirildi.
Charleroi yerel Federal Adli Polisi tarafından yürütülen soruşturmanın ardından konu "yeterince ciddi" bulunarak Belçika Federal Savcılığı’na devredildi ve bir soruşturma hâkimi görevlendirildi.
Perşembe günü Charleroi polisi, şahsın şehir merkezindeki dairesine ve Mons’taki ofisine baskın düzenledi. Hainaut İlk Derece Mahkemesi soruşturma hâkimi ertesi gün yani cuma günü şahsın tutuklanmasına karar verdi. Şüpheli üçüncü bir ülke adına casusluk yapmak ve suç örgütüne üye olmak suçlamalarından tutuklandı.
Sözcü, şüphelinin bir aylık tutukluluk kararına çarşamba öğleden sonraki süre dolmadan önce itiraz etmesi hâlinde, önümüzdeki 15 gün içinde hâkim karşısına çıkması gerektiğini belirtti.
Kim bu stajyer?
Reuters haber ajansı, bir güvenlik kaynağına dayandırdığı haberinde, şahsın Claire Z. olarak tanındığını bildirdi. Şahsın SHAPE’in bilgi teknolojileri (IT) departmanında çalışan ve stajının sonuna gelmiş 30’lu yaşlarında bir kadın olduğu belirtiliyor.
Şüphelinin geçmişi, NATO stajyerlik sisteminin İttifak’ın en stratejik tesislerinden birine giren kişileri nasıl güvenlik taramasından geçirdiği konusunda soru işaretleri yarattı.
SHAPE’in resmî web sitesine göre, stajyer adaylarının staj programına katılmak için gerekli güvenlik iznine sahip olmalarını sağlama sorumluluğu ev sahibi ülkeye ait. Başkentlerin, bireyin staj başvurusunda bulunabilmesi için bir güvenlik belgesi düzenlemesi gerekiyor.
Euronews, Kanada makamlarının soruşturmada Belçikalı mevkidaşlarıyla iş birliği yapıp yapmadığını açıklığa kavuşturmak için Kanada Dışişleri Bakanı’nın ofisiyle iletişime geçti. Ancak haberin yayımlandığı ana kadar bir yanıt alınamadı.
Yine de Kanada Kamu Güvenliği Bakanı Gary Anandasangaree Pazartesi günü yaptığı açıklamada, tutuklamanın "perde arkasını çözmeye" ve bunun tekrarlanmamasını sağlamaya kararlı olduklarını söyledi. Anandasangaree, "Bir ülke olarak mevcut süreçlerimizi ve güvenlik taramalarımızı incelemeye devam edeceğiz" dedi.
SHAPE nedir?
NATO’nun siyasi karargâhı, 32 üye ülkenin büyükelçilerinin savunma harcamalarından Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına, siber tehditlerden İHA ihlallerine kadar pek çok konuyu tartışmak üzere toplandığı Brüksel’de yer alıyor.
İttifak’ın askerî gücünün merkezi ise Belçika başkentinin yaklaşık 70 kilometre güneyinde bulunuyor. Fransa sınırına yakın bir konumda yer alan SHAPE, NATO’nun stratejik askerî karargâhı ve Müttefik Harekât Komutanlığı’nın üssü olarak hizmet veriyor. Askerî yetkililer İttifak’ın operasyonlarını burada planlıyor ve koordine ediyor.
NATO Siber Güvenlik Merkezi de SHAPE bünyesinde yer alıyor.
Bir SHAPE sözcüsü Euronews’e yaptığı açıklamada, iddia edilen casusluk faaliyetinin NATO’nun askerî mekanizmasını aksattığına dair hiçbir gösterge olmadığını söyledi. Sözcü, "Şu an itibarıyla NATO veya SHAPE’in operasyonel hazırlığı, komuta ve kontrol düzenlemeleri veya yürütülen görevlerin olumsuz etkilendiğine dair bir emare bulunmamaktadır" dedi ve ekledi:
"SHAPE sorumluluklarını kesintisiz olarak yerine getirmeye devam etmektedir. NATO; Müttefik personelini koruma, gizli bilgileri güvenceye alma ve İttifak’ın dayandığı güven ile güvenliği sürdürme konusunda kararlılığını korumaktadır."
Stajyerler SHAPE’te ne yapıyor?
SHAPE’in resmî web sitesine göre staj programı, stratejik üssün operasyonlarının bir parçası olarak farklı geçmişlere sahip genç adayları çeşitli alanlarla tanıştırmayı amaçlayarak yılda 35 stajyeri kabul ediyor.
Genel görevler arasında resmî belgelerin taslaklarının hazırlanmasına yardımcı olmak, konsey ve komite toplantıları ile konferanslara katılıp özetler çıkarmak ve araştırmalar yapmak yer alıyor.
Adayların en az 21 yaşında olması ve SHAPE ile ilgili bir doktora programında yer almadıkları sürece genellikle 35 yaşından büyük olmamaları gerekiyor. Ayrıca bir NATO üyesi ülkenin vatandaşı olmaları ve akıcı derecede İngilizce bilmeleri şart koşuluyor.
Euronews, SHAPE’e kuruma stajyer almanın İttifak için bir güvenlik zafiyeti yaratıp yaratmadığını sordu. Sözcü bu soruya doğrudan yanıt vermedi; bunun yerine NATO’nun personeli ve gizli bilgileri koruma taahhüdünü yineleyerek şunları söyledi: "NATO, Müttefik personelini koruma, gizli bilgileri güvenceye alma ve İttifak’ın dayandığı güven ile güvenliği sürdürme konusunda kararlılığını korumaktadır."