Almanya'nın güneyindeki Allgäu'daki ıssız bir çayırda adeta canlı bir tarih kitabı duruyor: 1.100 yılı aşkın süredir yaşamını sürdüren bir porsuk ağacı. Steibis yakınlarında kuşaklar boyunca ayakta kalan budaklı dev, Almanya'nın en yaşlı ağacı olabilir.
Ağaçlar çok yavaş yaşlanır. Bunun nedeni dokularını sürekli yenilemeleridir: İğne yapraklar veya yapraklar, kabuk, ince dallar, gövde ve kökler devamlı yenilenirken yaşlanan bölümler zaman içinde ölür.
REKLAM
REKLAM
Dikkat çekici olan ise gövde ve taç bölümü rüzgar, hava koşulları, hayvanlar ve ağaç kesiminin etkilerine maruz kalırken ağacın toprağın altına yayılan geniş kök sisteminin gözlerden uzak biçimde çok daha uzun süre yaşamını sürdürebilmesidir.
Almanya’nın muhtemelen en yaşlı ağacı, Yukarı Allgäu bölgesinde Steibis ile Balderschwang arasında, deniz seviyesinden 1.100 metre yükseklikteki hayvanların otlatıldığı ıssız bir Alp çayırında bulunuyor.
Ağaç bilimi uzmanlarını bir araya getiren Alman Dendroloji Derneği, bu porsuk ağacının yaklaşık 1.100 yaşında olduğunu tahmin ediyor. Ağacın gövde çevresi 5,1 metreyi buluyor.
Kuzeybatıya bakan bir yamaçta bulunan ağaç, porsukların yetişebildiği rakımın üst sınırına yakın bir noktada yer alıyor. Bu sınır Alpler’de yaklaşık bin 300 metre olarak kabul ediliyor.
Uzmanlar, "Yılın kış yarısında burası neredeyse hiç güneş almıyor ve aynı yükseklikteki güneye bakan yamaçlardan belirgin biçimde daha soğuk oluyor," dedi.
"Bu nedenle ağacın yüzyıllardır hayatta kalması ve sağlıklı biçimde gelişimini sürdürmesi bir mucize. Hatta mevcut ısınmadan 'memnun' bile olabilir."
Dresden Teknik Üniversitesi Ağaç Biyolojisi Kıdemli Profesörü Andreas Roloff da ağacın gövdesini şu sözlerle anlattı:
"Gövdesi; yarıklar, kabartılar, tümsekler, damarlar, çatlaklar ve oyuklarla dolu, birbirinden oldukça farklı birkaç bölümden oluşan rüya gibi bir anıt."
Ötzi’nin av yayı porsuk ağacından yapılmıştı
Porsuk ağacının bu uzak Alp çayırına nasıl ulaştığı bugün de bilinmiyor. Ancak kesin olan bir şey var: Ağaç muhtemelen insanlar tarafından dikilmedi. Tohumunu büyük olasılıkla bir kuş bu noktaya taşıdı.
Porsuk ağaçları, 5 bin yıl önce Neolitik Dönem’de bile Güney Tirol Alpleri’nde yaşayan insanlar için özel bir öneme sahipti. Bölgede deniz seviyesinden 3 bin metreden daha yüksek bir noktadaki buzul yarığında bulunan "Buz Adam" Ötzi, porsuk ağacından yapılmış bir av yayı taşıyordu.
Allgäu’daki porsuk ağacı, Almanya’nın en yaşlı ağacı unvanını Aşağı Saksonya’daki Upstedt köyü ıhlamurundan aldı. Yaklaşık bin yaşında olduğu tahmin edilen bu ıhlamur, bugüne kadar ülkenin en yaşlı ağacı kabul ediliyordu.
Onu, Batı Münsterland’daki Raesfeld’de bulunan ve yaklaşık 900 yaşında olduğu tahmin edilen Erle Feme meşesi izliyor. Gövde çevresi 12 metreyi aşan ağaç, muhtemelen Almanya’daki türünün en kalın örneği.
"Femegerichte" olarak bilinen gizli mahkemeler, 1363’ten 16’ncı yüzyılın sonuna kadar bu ağacın dalları altında toplandı. Bu nedenle Erle Feme, Avrupa’da bilinen en eski "mahkeme ağacı" olarak kabul ediliyor.
Orta Çağ’da "Feme" yargısından korkuluyordu. Çünkü yargılamaların bir bölümü gizli yürütülüyor ve ölüm cezaları dahil verilen hükümler infaz edilebiliyordu.
Yaklaşık bin 100 yıllık ağacın da dahil olduğu Avrupa porsukları, 150 milyon yıl önce de yeryüzünde bulunuyordu. Bu durum porsuğu Avrupa’nın en eski yerli ağaç türü yapıyor.
Dünyanın en yaşlı ağacı Kaliforniya’da
Toprak üzerindeki bölümlerinin yaşı esas alındığında dünyanın en yaşlı ağacı, ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki White Dağları’nda bulunan bir çam. Ağacın yaşı 5 binin üzerinde.
İsveç’teki Fulufjället Milli Parkı’nda ise kök sisteminin yaklaşık 9 bin 550 yaşında olduğu tahmin edilen "Old Tjikko" adlı bir Norveç ladini yetişiyor.
ABD’deki Fishlake Ulusal Ormanı’nda bulunan "Pando" adlı klonal koloni ise çok daha yaşlı. Titrek kavak köklerinden oluşan yer altındaki köksap sisteminin yaklaşık 80 bin yıllık olduğu tahmin ediliyor.
Klonal koloni, başlangıçta tek bir atadan çoğaldıkları için genetik açıdan birbirinin aynısı olan bitki topluluğunu ifade ediyor.