EventsEtkinliklerPodcasts
Loader
Bize Ulaşın
REKLAM

Gökbilimciler ilk kez devasa bir kara deliğin 'uyanışını' gözlemlemiş olabilir

SDSS1335+0728 galaksisinin çevresindeki gazla beslenerek aydınlanmasını gösteren bir sanatçı izlenimi.
SDSS1335+0728 galaksisinin çevresindeki gazla beslenerek aydınlanmasını gösteren bir sanatçı izlenimi. © ESO/M. Kornmesser
© ESO/M. Kornmesser
By Lauren Chadwick
Yayınlanma Tarihi Son güncelleme
Haberi paylaşınYorumlar
Haberi paylaşınClose Button
Bu haberin orjinalinin yayınlandığı dil İngilizce

SDSS1335+0728 galaksisindeki ani parlaklığı 2019 yılından itibaren takipe alan araştırmacılar, değişikliklerin bir kara deliğin oluşumuna ilk kez tanıklık edildiğinin habercisi olduğunu söylüyor.

REKLAM

Gökbilimciler, gözlemledikleri bir galaksideki değişikliklerin büyük bir kara deliğin uyanmasının sonucu olabileceğini söylüyor.

SDSS1335+0728 galaksisi 2019'un sonlarında daha parlak görünmeye başlamasıyla beraber gökbilimciler değişimleri takip etmeye başladı.

Araştırmacılar Salı günü 'Astronomy and Astrophysics 'dergisinde yayınlanan yeni bir çalışmada, bu değişimlerin gerçek zamanlı olarak harekete geçen bir kara deliği ilk kez gördükleri anlamına gelebileceğini söylediler.

Almanya'daki Avrupa Güney Gözlemevi'nden gökbilimci ve çalışmanın başyazarı Paula Sánchez Sáez yaptığı açıklamada, "Yıllardır uzak bir galaksiyi gözlemlediğinizi ve her zaman sakin ve hareketsiz göründüğünü hayal edin" dedi.

Sánchez Sáez Euronews Next'e verdiği röportajda "Birdenbire, [çekirdeği] daha önce gördüğümüz tipik olaylardan farklı olarak yüksek parlaklıkta dramatik değişiklikler göstermeye başladı" diyerek "Kaynağın evrim geçirdiğini fark ettik. Kaynakların özellikleri sabit değil. Değişiyor, özellikle de enerjik durumu. Buradan yola çıkarak kaynağın harekete geçtiğini söyleyebiliriz," diye ekledi.

"Bu aktivasyonu neyin ürettiği net değil ama evrimi izliyoruz, bu aktivasyonu görüyoruz" dedi.

Araştırmacılar kaynağı gözlemlemek için Şili'deki Avrupa Güney Gözlemevi'nde bulunan farklı teleskoplar kullandılar.

Sánchez Sáez "Kaynağa doğru zamanda baktığımız için yeterince şanslıydık" dedi.

Aralık 2019'dan bu yana galaksi daha fazla morötesi ve optik ışık yayıyor. Üç yıl içinde kızılötesi parlaklığında bir artış olduğu belirtiliyor. Daha sonra Şubat ayında x-ışınları yaymaya başladığı söylendi.

Başak (Virgo) galaksi kümesinden yaklaşık 300 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan galaksi, önceki yirmi yıl boyunca değişim göstermemişti.

Oxford Üniversitesi'nde astrofizik profesörü olan ve araştırmaya katılmayan Chris Lintott, galaksiyi "büyüleyici bir nesne" olarak nitelendirdi.

Euronews Next'e konuşan Lintott, "Bu ya daha önce gördüğümüz bir şeyin aşırı bir versiyonu ya da daha önce gerçekleştiğini hiç gözlemleyemediğimiz bir süreç" dedi.

"Galaksilerin merkezindeki kara deliklerin on binlerce yıllık zaman dilimlerinde kapanıp açıldığını biliyoruz. Ancak bir tanesini iş başında yakalayacak kadar şanslı olabileceğimiz aklıma gelmemişti".

Hipotez doğrulanacak

Gökbilimciler bu hareketliliği tam anlamıyla doğrulamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirttiler.

Hareketliliği yaratan olasılıklardan ilki, bir yıldızın bir kara deliğin yakınından geçtiği ve ışık çizgileri oluşturarak parçalandığı bir fenomen olan gelgit bozulması olayı.

REKLAM

Gökbilimciler bu hipotezin yeterli olmadığı görüşünde.

Sánchez Sáez, "Gördüğümüz değişimler normal bir gelgit bozulması olayında gözlemlememiz gereken klasik değişimler değil" dedi.

"O halde kaynak çok uzun bir süredir değişiyor. Normalde bu gelgit bozulma olayları sadece birkaç bin veya yüzlerce gün sürer" diye ekledi.

Değişimlerden sonra bu kadar geç gelen x-ışını aktivitesi, bunun klasik bir gelgit bozulması olayı olmadığına dair bir başka ipucu.

REKLAM

"Neler olup bittiğini daha iyi anlamak için kaynağı diğer tesislerle, diğer araçlarla gözlemlemek için devam eden bir kampanyamız var. Dolayısıyla elimizdeki verilerle bu hipotezlerden hangisinin doğru olduğunu söyleyemeyiz, ancak bunun klasik bir olay olmadığını kesin olarak söyleyebiliriz. Bu daha önce hiç görmediğimiz bir olay" dedi.

Gökbilimciler, daha fazla teleskop gökyüzünü gözlemlemek için yeni fırsatlar sağladıkça, galaksileri anlamaya yardımcı olacak daha fazla veri üretileceği konusunda hemfikir.

Lintott, "Samanyolu'nun merkezi kara deliğinin bu faaliyet döngülerinden geçtiğine dair ipuçları var, bu yüzden geçmişte galaksimizde olan ve gelecekte tekrar olabilecek bir şeye tanıklık ediyor olabiliriz" dedi.

"Bu keşif, kara delikler hakkında bilgi edinmek için harika bir zaman olduğu hissine katkıda bulunuyor" diyerek ekledi.

REKLAM
Haberi paylaşınYorumlar

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Salda Gölü, çevresine dökülen asfalt nedeniyle tehlike altında

Boeing'in Starliner mekiğinde mahsur kalan iki NASA astronotu dünyaya dönemiyor

Uzaya yapılan kısa bir yolculuk insan vücudunu nasıl etkiler?