Yeni Oxford raporuna göre şirketler, aslında geçmişteki hatalı kararlarını ve ekonomik daralmayı gizlemek için yapay zekayı bir 'halkla ilişkiler stratejisi' olarak kullanıyor.
Dünya genelinde yapay zekanın kitlesel işsizliğe yol açtığına dair endişeler artsa da Oxford Economics tarafından yayınlanan yeni bir araştırma raporu, bu anlatının gerçeği yansıtmıyor olabileceğini gösterdi.
Rapora göre şirketler, aslında geçmişteki hatalı kararlarını ve ekonomik daralmayı gizlemek için yapay zekayı bir "halkla ilişkiler stratejisi" olarak kullanıyor.
Bu ay duyurulan rapor, firmaların henüz çalışanları yerine geniş ölçekte yapay zeka kullanmaya başlamadığını savunuyor. Bunun yerine şirketlerin, rutin personel azaltımlarını yatırımcılara "modernleşme" ve "teknolojik dönüşüm" gibi pazarladığı öne sürülüyor.
Yatırımcıyı tavlamak için etiket mi?
Raporda, işten çıkarmaların yapay zekaya bağlanmasının arkasında yatan temel nedenin yatırımcı ilişkileri olduğu belirtiliyor. Şirketler, tüketici talebindeki zayıflık veya geçmişteki aşırı istihdam gibi "kötü örnekleri" itiraf etmek yerine, işten çıkarmaları birer "teknolojik atılım" olarak sunuyor. Bu sayede, operasyonel başarısızlıklar yerine geleceğe odaklanan yenilikçi bir yapı imajı çiziliyor.
Wharton Management profesörü Peter Cappelli, bu durumu şu sözlerle özetliyor:
"Manşetlerde 'yapay zeka yüzünden' deniyor ama detaylara baktığınızda 'yapay zekanın bu işi üstlenmesini bekliyoruz' ifadesini görüyorsunuz. Henüz yapılmış bir şey yok, sadece bir umut var. Bunu söylüyorlar çünkü yatırımcıların duymak istediği şey bu."
Veriler abartıyı desteklemiyor
Rapora göre 2025'in ilk 11 ayında ABD’de yapay zeka kaynaklı olduğu belirtilen işten çıkarma sayısı yaklaşık 55 bin. Bu rakam, toplam iş kaybının yalnızca yüzde 4,5'ine denk geliyor.
Buna karşın, standart "ekonomik koşullar" nedeniyle işini kaybedenlerin sayısı 245 bin ile bu rakamın dört katından fazla.
Verimlilik paradoksu
Oxford Economics, basit bir ekonomik test sunuyor: Eğer makineler gerçekten insanların yerini bu ölçekte alıyor olsaydı, çalışan başına düşen üretimin hızla artması gerekirdi. Ancak veriler bunun tam tersini gösteriyor; son dönemde verimlilik artışı hız kesmiş durumda.
Genç işsizliği
Üniversite mezunları arasındaki işsizliğin (Mart 2025'te yüzde 5,5 ile zirve yaptı) yapay zekadan ziyade "diploma arzı fazlalığından" kaynaklandığı belirtiliyor.
Oxford Economics, işgücü piyasasındaki değişimlerin "devrimsel" değil, yavaş ve kademeli bir "evrim" şeklinde gerçekleşeceği sonucuna varıyor.