Kış Olimpiyatları sporcuları yüksek sakatlanma riskiyle karşı karşıya, ancak en yaygın yaralanmaların bir kısmı çoğu zaman fark edilmiyor.
Son birkaç haftadır, dünyanın dört bir yanından sporcular Kış Olimpiyat Oyunları'nda yarışmak için insan bedeninin sınırlarını zorluyor.
REKLAM
REKLAM
Seyirciler onların etkileyici atletik performanslarını izlerken, bu kış sporlarının ne kadar tehlikeli olabileceğini unutmak kolay. Oysa en atletik sporcular bile sakatlıkların pençesine düşebiliyor.
Bu gerçeği sert biçimde hatırlatan örnekler, bu yılki oyunlarda defalarca karşımıza çıktı. Lindsey Vonn iniş kayak yarışına başladıktan sadece 13 saniye sonra düşerek bacağını kırdı. Altın madalyanın favorisi Ilia Malinin de serbest programında korkunç bir düşüş yaşadı.
Ne yazık ki piste düşen yalnızca bu sporcular değildi; üstelik son da onlar olmayacak. kötü bir düşüş yaşamak,
Sports Science and Medicine dergisinde yayımlanan bir çalışma, Kış Olimpiyatları sporcularının sıklıkla yüksek sakatlanma oranlarıyla karşı karşıya kaldığını ortaya koydu. Performansı artırmak için Olimpiyat Oyunları'nda kullanılan ekipman, yanlış ayarlandığında ya da hatalı kullanıldığında bu sakatlıklara katkıda bulunabiliyor.
Araştırmaya göre sakatlanma riskinin en yüksek olduğu branşlar serbest stil kayak, snowboard, alp disiplini, bob ve buz hokeyi.
En sık görülen sakatlık türleri diz, omurga/sırt ve el bileği/el yaralanmalarıydı. Çalışma ayrıca ezilme, gerilme ve burkulmaların da yaygın olduğunu belirtiyor.
Her sporda sakatlık riski olsa da, kış sporlarına özgü bazı yaralanmalar var ve bunlar görece göz ardı ediliyor.
‘Sled (sledge) head’ nedir?
Bob, luge ve skeleton gibi kayarak yapılan sporlar, sporcuların buzlu bir pisti saatte 80 km'nin üzerindeki hızlara ulaşarak inmesini gerektiriyor.
Bu nedenle, Frontiers in Neurology dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, kızak sporlarıyla uğraşan sporcuların yüzde 13 ila 18'inde görülen beyin sarsıntılarının yaygın olması şaşırtıcı değil.
Ancak bu sporcular arasında, araştırmalarda ve kamuoyundaki tartışmalarda sık sık gözden kaçan başka bir yaygın sorun daha var: “sled head”.
Araştırmaya göre kızak sporcuları, baş ağrısı, zihinsel bulanıklık ve zaman zaman dengesizlik hissiyle kendini gösteren bu durumu tanımlamak için “sled head” terimini kullanıyor. Genellikle pistin bozuk olması ya da çok sayıda iniş çıkış yapılması sonucu ortaya çıkıyor.
Geçmişte “sled head” üzerine pek konuşulmamış olsa da, kayarak yapılan sporları daha güvenli hale getirmek için adımlar atılıyor.
Alman Bobsleigh ve Kızak Federasyonu (BSD) ile Allianz Teknoloji Merkezi (AZT), Milano Cortina Oyunları'nda bob sporcularının güvenliğini artırmaya yönelik fikir ve araştırma bulgularını sundu.
Tanıtılan güvenlik sistemlerinden biri, HIP (Head Impact Protection – Baş Darbe Koruması) sistemiyle donatılmış Allianz Güvenlik Kızağıydı. Yeni güvenlik unsuru, bobdaki sporcuların doğrudan darbeye maruz kalmasını engellemek üzere tasarlandı. AZT'ye göre bu sistemin uygulanması için yeni bir kızak üretilmesine gerek yok.
“Biz sporun kendisini değiştirmiyoruz” diyor AZT genel müdürü Christian Sahr. “Heyecanı ya da gösteriyi değiştirmiyoruz. Sadece biraz daha güvenlik eklemek istiyoruz.”
Sahr, özellikle sporculardan Cortina'da çok sayıda olumlu geri dönüş aldıklarını, ancak hâlâ yapılacak çok iş olduğunu söylüyor.
“Bu, işin tamamlandığı ve herkesin yönetmeliklerin değiştirilmesine olumlu oy vereceği anlamına gelmiyor” diyor. “Herkesi bunun uygulanmasına ikna etmek için yapılması gereken çok iş var.”
Gelecek Olimpiyat Oyunlarında bu güvenlik önlemlerinin hayata geçirilmesi için onay vermesi gereken başlıca kurum ise Uluslararası Bobsleigh ve Skeleton Federasyonu.
‘Skier’s thumb’ nedir?
“Skier’s thumb” terimi, başparmağın işaret parmağına bakan tarafında, başparmak kökünde yer alan ulnar kollateral bağın yaralanmasını ifade ediyor.
Bu yaralanma, çoğunlukla sporcular kayak bastonları ellerindeyken, kol açık pozisyondayken düşmeleri sonucu, başparmağın aşırı gerilmesi ya da olağan dışı yana açılmasıyla meydana geliyor. Sports Health: A Multidisciplinary Approach dergisine göre snowboardcular bu yaralanmayı sık yaşamadığı için, asıl nedenin bastonlar olduğu düşünülüyor.
StatPearls'ta yer alan bir çalışmaya göre bu yaralanma aslında ilk olarak, İskoç av bekçilerinin tavşanların boynunu kırarken sıkça başlarına gelmesi nedeniyle “gamekeeper’s thumb” (av bekçisi başparmağı) olarak adlandırılmıştı.
Bu yaralanma yalnızca kayakçılara özgü olmasa da, aralarında nispeten yaygın. Sports Health'te yayımlanan araştırma, üst ekstremite yaralanmalarının tüm kayak sakatlıklarının yüzde 14’ünü oluşturduğunu, diz yaralanmalarının ise hâlâ en sık görülen kayak sakatlığı olduğunu ortaya koyuyor.
Yine de çalışma, “skier’s thumb”ın aslında en sık görülen kayak sakatlığı olabileceğini, ancak sporcular bunun ciddi olmadığını düşündüğü için yeterince bildirilmediğini vurguluyor.
Tedavi, yaralanmanın şiddetine bağlı. StatPearls çalışmasına göre bu vakaların çoğu istirahat, buz uygulaması, baskı (kompresyon) ve elevasyonla tedavi edilebiliyor. Ancak başparmakta belirgin gevşeklik söz konusuysa cerrahi müdahale gerekebiliyor.