Estonya e-Yönetişim Akademisi, Arnavutluk ve Çekya'yı dünyanın en siber güvenli ülkeleri arasında sayıyor; büyük saldırılar, küçük devletleri Almanya ve ABD gibi güçlerin önüne taşıyor.
Küresel bir endekse göre Arnavutluk, Almanya, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri gibi teknoloji devlerinin önüne geçerek dünyanın en güçlü siber savunmasına sahip.
REKLAM
REKLAM
Sıralama, Estonya merkezli e-Yönetişim Akademisi (eGA) tarafından hazırlanan ve 155 ülke ile bölgeyi, siber saldırıları önleme ve bunlara yanıt verme hazırlığına göre 100 üzerinden puanlayan endekse dayanıyor.
Listenin ilk iki sırasında yer alan Arnavutluk ile Çekya, küresel bir güvenlik liginde zirvede görmeye alışık olduğumuz ülkeler değil.
Öte yandan dünyanın en büyük ekonomilerinden bazıları şaşırtıcı derecede gerilerde kalıyor: Almanya 13'üncü, Birleşik Krallık 42'nci, ABD ise 31'inci sırada yer alıyor; hepsi Moldova, Ürdün ve Kuzey Makedonya'nın epey gerisinde.
Listenin en altında Mikronezya, Palau ve Timor-Leste bulunuyor.
Ulusal Siber Güvenlik Endeksi (NCSI), stratejik, önleyici ve müdahale edici siber güvenlik olmak üzere üç başlık altında, 12 kapasitede toplanmış 49 göstergeden oluşuyor.
Yasal düzenlemeler ve özel siber birimlerden kriz müdahale planlarına ve uluslararası işbirliğine kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Jeopolitik gerilimlerin dünya çapında artmasıyla birlikte, enerji şebekeleri ve hastanelerden ulaşım ve finansal sistemlere kadar kritik altyapıyı yoğunlaşan saldırılara karşı korumak isteyen hükümetler için siber güvenlik ulusal bir öncelik haline geldi.
NCSI, yalnızca bir sıralama olmanın ötesinde, kanıtlar ve resmî belgelerden oluşan açık bir veritabanı işlevi görüyor; hükümetlerin savunmalarındaki açıkları tespit etmesine ve eksik kalan alanlarda kapasite oluşturmasına yardımcı oluyor.
Arnavutluk neden listenin zirvesinde?
Arnavutluk 100 üzerinden 98,33 puan aldı; bu, genellikle siber güvenlik liderliğiyle anılmayan bir ülke için dikkat çekici bir sonuç.
Siber politika, uluslararası işbirliği ile eğitim ve araştırmayı kapsayan tüm stratejik göstergelerde tam puan aldı; kritik altyapı koruması, tehdit analizi ve veri korumayı içeren tüm önleyici göstergelerde de yine eksiksiz puanlara ulaştı.
Tek eksikliği, mevcut puanın üçte ikisini alabildiği askerî siber savunma alanında ortaya çıktı.
Olaylara müdahale, kriz yönetimi ve siber suçlarla mücadele dâhil tüm diğer müdahale göstergelerinde ise tam puan aldı. Bu alandaki açık, tek bir eksik unsurdan kaynaklanıyor: Arnavutluk'un, silahlı kuvvetlerin siber operasyonları nasıl yürüteceğini belirleyen askerî siber doktrini yayımlanmış değil.
Arnavutluk için bu üst seviye puan, İran devletine bağlı bilgisayar korsanlarının 2022'de gerçekleştirdiği ve Tiran'ın bu nedenle Tahran ile diplomatik ilişkilerini kesmesine yol açacak kadar ciddi olan siber saldırının ardından geldi; saldırı ülkeyi tepeden inen kapsamlı bir yasal yeniden yapılanma sürecine zorladı.
Kriz, bir geri adım yerine hızlı bir modernleşme sürecini tetikledi: hukukî çerçeveler elden geçirildi, savunma operasyonları Ulusal Siber Güvenlik Otoritesi altında merkezileştirildi ve AB, ABD ile büyük teknoloji şirketleriyle ortaklıklar kuruldu. Hükümet, ülkenin kamu hizmetlerinin yüzde 95'ini barındıran dijital portal e-Albania'yı da güvence altına almaya yöneldi.
Çekya: Mevzuat ve uygulama
Çekya, Arnavutluk'la aynı, 98,33 puan aldı ve Balkan rakibine kıyasla daha ileri bir dijital gelişmişlik düzeyine sahip.
Arnavutluk gibi, askerî siber savunma dışındaki tüm alanlarda tam puan topladı; burada da aynı eksik söz konusu: yayımlanmış bir askerî siber doktrinin olmaması.
Çekya'nın dayanıklılığı, merkezî bir ulusal stratejiye, kamu ve özel sektör arasında sıkı koordinasyona ve AB ile NATO ittifakları tarafından da desteklenen özel düzenleyici kurum Ulusal Siber ve Bilgi Güvenliği Ajansı'na (NÚKIB) dayanıyor.
Çekya, ortaya çıkan tehditlere karşı koymak için ulusal siber güvenlik stratejisini düzenli olarak güncelliyor ve enerji, sağlık ve finans dâhil kritik sektörlere, şirketleri basit BT önlemlerinin çok ötesine taşıyan sıkı ve kademeli uyum yükümlülükleri getiriyor.
Kanada: Güçlü, ama iki belirgin açık
Kanada 96,67 puanla üçüncü sırada yer aldı. Arnavutluk ve Çekya'nın aksine, eksikleri daha çeşitli ve somuttu.
Dijital kolaylaştırıcılar başlığında Kanada, vatandaşların güvenli çevrimiçi işlemlerde kullanabileceği ulusal düzeyde tanınmış bir elektronik kimlik (eID) sistemine sahip olmadığı için puan kaybetti.
Kriz yönetimi tarafındaki açığı ise, geniş çaplı bir olay sırasında ek siber güvenlik uzmanlarını göreve çağırmaya yarayan resmî bir operasyonel siber yedek kuvvet mekanizmasının bulunmamasıydı. Diğer tüm kategorilerde tam puan aldı.
Ülkenin asıl gücü, Kanada Siber Güvenlik Merkezi etrafında şekillenen entegre savunma modelinde yatıyor; bu model güçlü bir siber yetenek havuzu, kamu-özel sektör arasında derin işbirliği ve veri egemenliğine keskin bir odakla destekleniyor.
Estonya: Öncü ülke
Estonya, 96,67 puanla Kanada'yı yakaladı. Açıkları, başka ülkelerde görülen tabloya benziyor: geniş çaplı siber olaylar için resmen benimsenmiş bir ulusal kriz yönetim planı yok ve Arnavutluk ile Çekya'da olduğu gibi yayımlanmış bir askerî siber doktrine sahip değil.
Estonya, 2007'de Rusya'ya atfedilen ancak resmî olarak hiçbir zaman kanıtlanmayan saldırının ardından benzer bir dönüşümden geçti.
Ülke, yurtdışındaki veri elçilikleri ve kamu-özel sektör ortaklıkları üzerine kurulu, toplumun tüm kesimlerini kapsayan adem-i merkeziyetçi bir modelin öncüsü oldu.
X-Road veri değişim platformu ve KSI blokzinciri, kamuya yönelik yoğun siber farkındalık yatırımlarıyla birlikte bugün ülkenin dijital ekonomisinin temelini oluşturuyor.
Finlandiya: Her alanda güçlü, tek bir koordinasyon açığı
Finlandiya, 95,83 puanla ilk beşi tamamlıyor ve diğer dört ülkeden farklı olarak askerî siber savunmada da tam puan alıyor.
İki eksikliği ise daha sınırlı: ulusal siber farkındalık kampanyalarını koordine etmekle açıkça görevlendirilmiş tek bir kurum yok ve Kanada ile Estonya'da olduğu gibi operasyonel bir kriz yedek kuvveti bulunmuyor.
Finlandiya, hükümeti, iş dünyasını ve vatandaşları bir araya getiren "Kapsamlı Güvenlik" modelini yansıtan ayrı bir ölçüt olan Küresel Siber Güvenlik Endeksi'nde dünyada birinci sırada yer alıyor.
Bu yaklaşım, Rusya ile yan yana yaşamanın getirdiği onlarca yıllık tetikte olma hali ve dünyanın en yüksek dijital okuryazarlık seviyelerinden biriyle daha da keskinleşiyor.
Enerji ve telekom operatörleri, ulusal savunmanın koordinasyonu için Finlandiya Ulusal Siber Güvenlik Merkezi ile doğrudan birlikte çalışıyor.