Torunlarla ilgilenmek, yaşlıların beyin sağlığını güçlendiriyor; özellikle de büyükanneleri zamanla görülen hafıza ve ifade yeteneği kaybına karşı koruyor.
Yeni bir araştırmaya göre torunlara bakmak, yaşlıları bilişsel gerilemeden korumaya yardımcı olabilir.
Büyükanne ve büyükbabaların ödevlere yardım etmesi, yemek hazırlaması ya da torunlarını parka veya okula götürmesi sık görülen bir durumdur.
Amerikan Psikoloji Derneği tarafından yayımlanan yeni bir çalışma, bu basit etkinliklerin ve torunlara düzenli bakım vermenin, yaşlılarda daha iyi sözel akıcılık ve epizodik bellek (kişisel geçmiş olayların hatırlandığı bellek) ile bağlantılı olabileceğini gösterdi.
"Bize en çok dikkat çeken, bakım veren bir büyükanne ya da büyükbaba olmanın, büyükanne ve büyükbabaların ne sıklıkta bakım verdiğinden ya da torunlarıyla tam olarak ne yaptıklarından daha fazla bilişsel işlev için önem taşıyor gibi görünmesiydi" dedi Hollanda'daki Tilburg Üniversitesi'nden çalışmanın baş araştırmacısı Flavia Chereches.
Çalışma, 50 yaşın üzerinde, yaş ortalaması 67 olan 2.887 büyükanne ve büyükbabayı inceledi. Çalışma süresi boyunca hepsi bilişsel açıdan sağlıklıydı ve bağımsız yaşıyordu.
Katılımcılar, 2016 ile 2022 arasında üç kez anket sorularını yanıtladı ve bilişsel testlerden geçti.
Kendilerine, çocukların ebeveynleri olmadan torunlarına ne sıklıkla baktıkları ve bakımı genellikle ne zaman sundukları (okul tatillerinde, hafta sonlarında, hafta içi, yıl boyunca) soruldu.
Katılımcıların yaklaşık %56'sı yıl boyunca bakım üstlendiklerini söyledi.
Araştırmacılar, yalnızca sıklığın değil, yapılan belirli etkinliklerin anlaşılmasının da kilit önemde olduğunu vurguladı. Oyun oynamak ya da ödevlere yardım etmek, daha iyi sözel akıcılık ve daha iyi epizodik bellekle ilişkili görünüyordu.
Çocukları sık sık okuldan alan büyükanne ve büyükbabalar da daha yüksek sözel akıcılık sergiledi.
Erkekler ve kadınlar için durum aynı mı?
Büyükanneler, büyükbabalara kıyasla çocuklarla daha sık ilgileniyor ve kadınlarda faydaların daha uzun sürdüğü görülüyor.
Bakım veren büyükanneler, çalışmanın başında daha keskin bir belleğe ve daha iyi sözel becerilere sahipti; bu avantaj, torun bakmayan büyükannelere kıyasla daha yavaş azaldı.
Ancak torunlarına bakan erkekler de bakmayanlara göre çalışmaya daha iyi becerilerle başladı, fakat düşüş hızları bakım vermeyenlerle aynı oldu.
Araştırmacılar, büyükannelerin torunlarıyla farklı biçimde etkileşim kurduğunu belirtti. Büyükanneler genellikle fiziksel ve duygusal bakıma daha çok dahil olurken, büyükbabaların ağırlıklı olarak boş zaman etkinliklerine katıldıkları bildirildi.
Çalışmanın yazarları, aile bağlamının ve diğer değişkenlerin etkilerini incelemek için daha fazla araştırma yapılması gerektiğini de kaydetti.
"Destekleyici bir aile ortamında gönüllü olarak bakım vermek, kendilerini desteklenmemiş hissettikleri ya da bakımın gönüllü olmadığını, bir yük olduğunu düşündükleri daha stresli bir ortamda bakım vermekten farklı etkiler yaratabilir" dedi Chereches.