Dünya genelinde her 10 çocuktan biri obeziteyle yaşıyor; DSÖ, hükümetlere okul yemeklerini baştan aşağı yenileyip daha sağlıklı beslenme ortamları oluşturma çağrısında bulunuyor.
Okullarda sağlıklı gıdanın sunulmasının çocukların yaşam boyu beslenme alışkanlıklarını şekillendirebileceğini belirten Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), okul günü boyunca çocukların ne yediğini iyileştirmeyi amaçlayan yeni küresel rehberini yayımladı.
BM’nin sağlık ajansı, ilk kez ülkeleri gıdada 'okulun tümünü kapsayan bir yaklaşım' benimsemeye çağırıyor; böylece hem okul içinde hem de okulun daha geniş çevresinde sunulan yemek, atıştırmalık ve içeceklerin sağlıklı ve besleyici olması güvence altına alınacak.
Bu tavsiyeler, ülkelerin DSÖ’nün yetersiz beslenmenin 'çifte yükü' olarak tanımladığı durumla boğuştuğu bir dönemde geliyor: çocukluk çağı obezitesi dünya genelinde artarken, yetersiz beslenme birçok bölgede kalıcı bir sorun olmaya devam ediyor.
Çocuklarda alarm verici düzeyde obezite oranları
2025’te okul çağındaki çocuk ve ergenlerin yaklaşık her on kişiden biri (dünya genelinde yaklaşık 188 milyon) obeziteyle yaşıyordu; bu, düşük kilolu çocukların sayısını ilk kez geride bıraktı.
Çocukluk çağı obezitesi, yetişkinlikte diyabet, kanser, kalp hastalığı, inme ve diğer kronik rahatsızlıkların riskini artırıyor.
DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus yaptığı açıklamada, “Çocukların okulda yedikleri yiyecekler ve ne yediklerini şekillendiren ortamlar, onların öğrenmeleri üzerinde derin bir etki yaratabilir ve sağlıkları ile esenlikleri açısından yaşam boyu sonuçlar doğurabilir” dedi.
“Okulda doğru beslenmeyi sağlamak, ilerleyen yaşlarda hastalıkları önlemek ve daha sağlıklı yetişkinler oluşturmak açısından kritik önem taşıyor” diye ekledi.
DSÖ, dünya genelinde tahminen 466 milyon çocuğun okul yemeği aldığını, ancak kendilerine sunulan yiyeceklerin beslenme kalitesine dair verilerin hâlâ sınırlı olduğunu belirtti.
DSÖ’nün Avrupa ofisinde beslenme, fiziksel aktivite ve obezite üzerine çalışan Kremlin Wickramasinghe, geçen yıl “Çocukluk çağı fazla kiloluluğu ve obezitesi alarm verici düzeyde yüksek seyretmeye devam ediyor ve mevcut ile gelecek kuşakların sağlığını tehdit ediyor” demişti.
DSÖ okullar için ne öneriyor?
Yeni kılavuz kapsamında DSÖ, okulların sağlıklı yiyecek ve içeceklerin erişimini ve tüketimini artırmak için net standartlar belirlemesini; şeker, tuz ve sağlıksız yağ bakımından yüksek gıdalar gibi sağlıksız seçenekleri sınırlamasını öneriyor.
Ajans ayrıca, yiyeceklerin nasıl sergilendiğinin, fiyatlandırıldığının ya da sunulduğunun değiştirilmesi gibi, ‘dürtme’ olarak bilinen müdahalelerin kullanımını da destekliyor.
DSÖ’nün Gıda ve Beslenme Eyleminin Uygulanmasına ilişkin Küresel Veritabanı’na göre, Ekim 2025 itibarıyla 104 ülkenin sağlıklı okul beslenmesine dair politikaları bulunuyordu.
Ancak bunların neredeyse dörtte üçü okul yemekleri için zorunlu standartlar içerirken, yarısından azı sağlıksız gıdaların çocuklara pazarlanmasını kısıtlıyordu.
Yeni rehber, kanıta dayalı bir süreçle çalışan uluslararası bir uzman grubunca hazırlandı ve gençler için daha sağlıklı gıda ortamları oluşturma yönündeki DSÖ’nün daha geniş çabalarının bir parçasını oluşturuyor.