Gine kurdu, çiçek hastalığının ardından yok edilen ikinci insan hastalığı olmaya doğru ilerliyor. 2025’te dünyada yalnızca 10 vaka bildirildi.
2025 yılında dünya genelinde yalnızca 10 Gine kurdu vakası bildirildi. Bu şimdiye kadar kaydedilen en düşük sayı ve hastalığın tamamen ortadan kaldırılmasına yönelik büyük bir adım.
Gine kurdu hastalığının yok edilmesine yönelik küresel kampanyaya öncülük eden, ABD merkezli kar amacı gütmeyen Carter Center, geçici rakamları açıkladı. Böylece parazitin tarihte tamamen ortadan kaldırılan ikinci hastalık olmasına bir adım daha yaklaşıldı.
Halk arasında Gine kurdu olarak bilinen drakunkuliazis, kirlenmiş içme suyu yoluyla bulaşan bir paraziter hastalık.
Hastalık, bulaşmadan 10 ila 14 ay sonra genellikle alt bacaktan yavaşça çıkan bir kurdun bulunduğu, son derece ağrılı bir kabarcığa neden oluyor.
Carter Center Gine Kurdu Eradikasyon Programı Direktörü Adam Weiss, açıklamanın ardından, “Gine kurdu, yalnızca bireyin kendisine değil, ailesine ve içinde yaşadığı topluma da çok büyük acı çektiriyor,” dedi.
Weiss, hastalık nedeniyle acı çeken herkesin aslında tamamen önlenebilir bir duruma maruz kaldığını da sözlerine ekledi.
“Bu yıl kaydedilen ilerleme bize güç veriyor, ancak kabul edilebilir tek sayı sıfır ve bu yüzden bu işi bitirme konusundaki kararlılığımızdan asla taviz vermiyoruz,” diye konuştu.
Carter Center'ın Gine kurdu hastalığını yok etmeye yönelik çabalarını yoğunlaştırdığı 1986'da, her yıl tahminen 3,5 milyon insan vakası görülüyordu.
Bir hastalığın resmen ortadan kaldırılmış ilan edilebilmesi için, bulaşmanın hiç görülmediği yerler de dahil olmak üzere dünyadaki tüm ülkelerin, insan ve hayvan enfeksiyonlarından ari olduklarının tescil edilmesi gerekiyor.
Bir ülke, en az üç yıl üst üste bildirilen insan ve hayvan vakalarının sıfır olması halinde, resmen hastalıktan arınmış kabul ediliyor.
Bugüne kadar Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ-WHO) 200 ülkeyi Gine kurdundan arınmış olarak tescil etti. Yalnızca altı ülke henüz sertifikalandırılmadı: Angola, Çad, Etiyopya, Mali, Güney Sudan ve Sudan.
2025'te geçici olarak bildirilen 10 insan vakasının ikisi Güney Sudan'da, dördü Çad'da ve dördü de Etiyopya'da görüldü.
Angola, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Mali ikinci yıl üst üste sıfır insan vakası bildirdi.
Hastalığın tamamen ortadan kaldırılmasının anahtarı: Temiz su
Drakunkuliazis için ne aşı ne de kesin bir tedavi bulunduğu için, mevcut duruma ulaşılmasında belirleyici olan önleme ve izleme önlemleri oldu.
DSÖ, korumalı kuyular ve sondaj kuyuları aracılığıyla güvenli suya erişime, temiz suya sahip olmayan haneler için bez ve boru filtreleri sağlamaya öncelik veriyor.
Hastalıktan etkilenen kişiler genellikle ağrılarını hafifletmek için uzuvlarını suya daldırıyor. Bu da kurttan larvaların suya salınmasını tetikleyerek suyu kirletebiliyor ve bulaş döngüsünü yeniden başlatabiliyor.
Diğer hastalıklar da sırada
Bugüne kadar resmen tamamen yok edilen tek hastalık çiçek hastalığı; ancak ihmal edilen bazı tropikal hastalıklar da bu hedefe hızla yaklaşıyor.
Gine kurdunun yanı sıra, Dünya Sağlık Örgütü frambözya (yaws) hastalığını da 2030'a kadar eradike etmeyi hedefliyor.
Başta 15 yaş altı çocukları etkileyen bakteriyel bir enfeksiyon olan frambözya, açık yaralarla temas yoluyla bulaşıyor. Hastalığa karşı bir aşı bulunmuyor, ancak antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor.
2025 yılında DSÖ, 136 ülkeyi bulaşın olmadığı yerler olarak tanıdı; bu sayı, 2020'de yalnızca bir olan ülke sayısına kıyasla büyük bir artış anlamına geliyor.